Jaskra nie zawsze rozwija się jako pierwotna choroba. Czasami jest następstwem innych problemów zdrowotnych prowadzących do zaburzenia prawidłowego krążenia krwi w siatkówce. Jaskra neowaskularna należy do takich wtórnych postaci schorzenia. Jej charakterystyczną cechą jest powstawanie nieprawidłowych naczyń krwionośnych w obrębie tęczówki i kąta przesączania oka. Z czasem mogą one utrudniać odpływ cieczy wodnistej, powodować wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego i zagrażać nerwowi wzrokowemu.
Jaskra neowaskularna jest ciężką postacią jaskry wtórnej – początkowo przebiegającą jako jaskra otwartego kąta, a w zaawansowanym stadium jako jaskra zamkniętego kąta. Związana jest z tworzeniem nowych, nieprawidłowych naczyń w tęczówce oraz w obrębie kąta przesączania – proces ten określa się jako neowaskularyzację.
Nowe naczynia są kruche i nieszczelne, a wraz z nimi na powierzchni tęczówki i w kącie przesączania tworzy się przezroczysta błona włóknisto-naczyniowa. Choroba przebiega w dwóch etapach. Początkowo kąt przesączania pozostaje otwarty, błona jedynie pokrywa struktury odpowiedzialne za odpływ cieczy wodnistej, a ciśnienie wewnątrzgałkowe stopniowo rośnie. W kolejnym etapie błona zaczyna się obkurczać i przyciąga tęczówkę do ściany kąta, tworząc trwałe zrosty. Kąt przesączania zostaje zamknięty nieodwracalnie, a ciśnienie w oku rośnie gwałtownie. We wczesnej fazie leczenie może jeszcze zachować naturalny odpływ cieczy z oka. Nieleczona jaskra neowaskularna trwale uszkadza nerw wzrokowy, a to potencjalnie prowadzi do ślepoty.
Objawy jaskry neowaskularnej zależą od stopnia jej zaawansowania.
We wczesnym okresie nowe naczynia nie dają żadnych dolegliwości – nie powodują bólu ani pogorszenia widzenia. Na tym etapie można je wykryć jedynie w badaniu okulistycznym. Z tego powodu u osób z chorobami powodującymi niedokrwienie siatkówki tak ważna jest regularna kontrola.
W późniejszym stadium, wraz ze wzrostem ciśnienia wewnątrzgałkowego, symptomy mogą być znacznie bardziej nasilone niż w innych postaciach jaskry.
Do możliwych objawów jaskry neowaskularnej należą:
Czasami pogorszenie widzenia wynika jednocześnie z choroby siatkówki, która doprowadziła do rozwoju jaskry. Dlatego nie można ustalić przyczyny dolegliwości bez dokładnego badania okulistycznego.
Bezpośrednią przyczyną powstawania nowych naczyń jest najczęściej przewlekłe niedokrwienie siatkówki. Niedotleniona tkanka zaczyna wytwarzać większe ilości czynników pobudzających rozwój naczyń, w tym VEGF (vascular endothelial growth factor – czynnik wzrostu śródbłonka naczyń). Naczynia pojawiają się następnie m.in. na powierzchni tęczówki i w kącie przesączania.
Za większość przypadków odpowiadają trzy choroby: proliferacyjna retinopatia cukrzycowa, niedrożność żyły środkowej siatkówki oraz zespół niedokrwienny oka związany ze zwężeniem tętnicy szyjnej. Po niedrożności żyły środkowej siatkówki nieprawidłowe naczynia pojawiają się najczęściej w ciągu pierwszych miesięcy od zdarzenia, dlatego właśnie wtedy kontrole okulistyczne powinny być najczęstsze.
Jaskra neowaskularna może rozwinąć się również w związku z innymi schorzeniami powodującymi niedokrwienie oka, m.in. zespołem niedokrwiennym oka. Istotne jest więc nie tylko rozpoznanie jaskry, lecz także ustalenie choroby, która ją wywołała.
Diagnostyka jaskry neowaskularnej obejmuje ocenę ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz dokładne badanie przedniego i tylnego odcinka oka. W lampie szczelinowej okulista może zauważyć charakterystyczne nowe naczynia na tęczówce. Gonioskopia pozwala natomiast ocenić kąt przesączania, obecność nieprawidłowych naczyń oraz stopień zamknięcia kąta.
W zależności od stanu oka wykonuje się również badanie dna oka i OCT. Pomocna może być angiografia fluoresceinowa, która pozwala ocenić krążenie w siatkówce i obszary jej niedokrwienia. Diagnostyka ma określić stopień zaawansowania jaskry oraz znaleźć jej pierwotną przyczynę.
Leczenie jaskry neowaskularnej wymaga działania w kilku kierunkach. Celem jest obniżenie ciśnienia w oku, zahamowanie powstawania nowych naczyń oraz leczenie choroby odpowiedzialnej za niedokrwienie siatkówki. Postępowanie dobiera się indywidualnie do stanu oka.
Iniekcje doszklistkowe leków anty-VEGF powodują szybkie cofnięcie się nieprawidłowych naczyń, jednak ich działanie jest przejściowe i nie eliminuje przyczyny niedokrwienia. Dlatego anti-VEGF stosuje się jako element leczenia skojarzonego, często w celu szybkiego ograniczenia neowaskularyzacji i przygotowania oka do leczenia niedokrwienia. Podstawową metodą ograniczenia niedokrwiennego bodźca neowaskularyzacyjnego pozostaje laserowa fotokoagulacja siatkówki, przede wszystkim fotokoagulacja panretinalna (PRP), wykonywana w odpowiednich wskazaniach. Równolegle stosuje się leczenie obniżające ciśnienie wewnątrzgałkowe. W zaawansowanych przypadkach, zwłaszcza przy trwałym zamknięciu kąta i niewystarczającej kontroli ciśnienia, konieczne może być leczenie chirurgiczne.
Skuteczne leczenie jaskry neowaskularnej zależy również od kontroli choroby podstawowej, np. cukrzycy.
Nagły ból i zaczerwienienie oka w połączeniu z pogorszeniem widzenia wymagają pilnej konsultacji okulistycznej. Jaskra neowaskularna może postępować szybko, dlatego nie należy czekać, aż objawy samoistnie ustąpią. Szczególnie ważne są regularne kontrole u osób z proliferacyjną retinopatią cukrzycową, po niedrożności naczyń siatkówki lub z innymi chorobami powodującymi niedokrwienie oka. Wykrycie neowaskularyzacji na wczesnym etapie pozwala rozpocząć leczenie, zanim dojdzie do znacznego wzrostu ciśnienia i nieodwracalnego uszkodzenia wzroku.
https://www.ophthalmologypoland.com.pl/Neovascular-glaucoma,213380,0,1.html (dostęp: 10.09.2026)
https://www.mp.pl/okulistyka/wytyczne/wytyczne-i-artykuly/102765,postepowanie-w-jaskrze-czesc-1-klasyfikacja-jaskry,1 (dostęp: 10.09.2026)
Neovascular Glaucoma, https://eyewiki.aao.org/Neovascular_Glaucoma, (dostęp: 10.09.2026)
Każda podróż rozpoczyna się od jednego kroku. Zauważalna poprawa komfortu Twojego życia rozpoczyna się od bezbolesnej i niezobowiązującej konsultacji. Dowiedz się więcej, żeby wyraźniej zobaczyć problem. Widzimy się w Eyemed.
