Zaćma posterydowa to jeden z rzadziej występujących rodzajów katarakty. Choroba może się pojawić na skutek długotrwałego przyjmowania leków steroidowych. Najczęściej objawia się stopniowym pogorszeniem ostrości widzenia, którego nie da się skorygować przy pomocy okularów lub soczewek kontaktowych. Problemy mogą też obejmować nadwrażliwość na światło. Wczesne rozpoznanie pozwala zahamować rozwój schorzenia i zaplanować leczenie.
Zaćma posterydowa (ang. steroid-induced cataract) to specyficzny rodzaj katarakty wtórnej, który rozwija się w wyniku przewlekłego stosowania steroidów (sterydów). Leki te, mimo skuteczności w leczeniu wielu chorób, mogą powodować skutki uboczne. W niektórych przypadkach z ich stosowaniem wiąże się ryzyko wystąpienia powikłań, które dotykają oczy. Ryzyko jest szczególnie wysokie przy przyjmowaniu sterydów w dużych dawkach. Po długotrwałej sterydoterapii może pojawić się m.in. zaćma, czyli zmętnienie soczewki oka. W efekcie wzrok staje się mniej wyraźny, a codzienne czynności, jak czytanie gazety czy prowadzenie auta, mogą sprawiać trudność.
Wiadomo już, że jednym z potencjalnych powikłań okulistycznych wiążących się z długotrwałym przyjmowaniem steroidów jest zaćma posterydowa. Wśród objawów, które mogą sugerować wystąpienie tej nietypowej odmiany katarakty, wymienia się m.in.:
Objawy początkowo mogą nie być zauważalne, zwłaszcza na wczesnym etapie choroby. Właśnie dlatego tak ważne są regularne badania profilaktyczne u okulisty, które mogą zmniejszyć ryzyko problemów ze wzrokiem.
Zaćma posterydowa powstaje wskutek długotrwałego stosowania leków steroidowych, które mogą niekorzystnie wpływać na soczewkę oka, prowadząc do jej zmętnienia. Katarakta może rozwinąć się zarówno po przyjmowaniu sterydów drogą doustną, jak i dożylną. Co ciekawe, do wystąpienia choroby mogą przyczynić się także leki sterydowe podawane miejscowo (np. w postaci kropli do oczu).
Zaćmę posterydową – dokładnie tak, jak każdą inną – może rozpoznać lekarz okulista w trakcie badania. Diagnostyka obejmuje szereg badań okulistycznych, których celem jest ocena stopnia zmętnienia soczewki, wpływu katarakty na jakość widzenia oraz wykluczenia innych schorzeń oczu. Najczęściej przeprowadza się:
Gdy powikłania posterydowe zostaną zdiagnozowane, lekarz prowadzący podejmuje decyzję o sposobie leczenia. Wczesne stadia katarakty zazwyczaj nie wymagają natychmiastowej interwencji chirurgicznej. Możliwe jest, że po zmniejszeniu przyjmowanej dawki sterydów lub przerwaniu terapii sterydowej postęp choroby zostanie zahamowany. Niemniej jednak zmiany w obrębie soczewki oka pozostają nieodwracalne, pozbawiając ją naturalnej przejrzystości. W większości przypadków jedyną możliwością odzyskania ostrości wzroku jest operacja usunięcia zaćmy (wymiana soczewki). Jest to zabieg powszechnie uważany za bezpieczny i niezawodny. Chirurg okulista wykonuje małe nacięcie na obwodzie rogówki, przez które najpierw usuwa się starą soczewkę za pomocą ultradźwięków, a następnie w tym samym miejscu umieszcza syntetyczną soczewkę wewnątrzgałkową.
W razie wystąpienia jakichkolwiek z wymienionych wcześniej objawów warto rozważyć konsultację okulistyczną. Również w sytuacji nagle nasilających się dolegliwości nie należy zwlekać z wizytą u lekarza. Wczesna diagnoza katarakty pozwala skuteczniej zahamować rozwój powikłań posterydowych oraz zaplanować skuteczne leczenie.
Profilaktyka zaćmy posterydowej polega przede wszystkim na odpowiedzialnym i uważnym stosowaniu leków steroidowych oraz przestrzeganiu zaleceń lekarza. Istotne są również regularne badania okulistyczne, które pozwalają wcześnie wykryć ewentualne zmiany w soczewce i wdrożyć działania hamujące rozwój choroby.
