Atropina – działanie, zastosowanie i możliwe skutki uboczne

Eyemed > Baza Wiedzy > Atropina – działanie, zastosowanie i możliwe skutki uboczne

Atropina to substancja lecznicza o szerokim zastosowaniu w medycynie, znana przede wszystkim ze swojego działania na układ nerwowy, oddechowy, pokarmowy, krwionośny oraz moczowy. Od wieków wykorzystywana jest w różnych dziedzinach, między innymi w okulistyce. W praktyce zdecydowanie najczęstszym zastosowaniem tego leku są krople do oczu z atropiną – podaje się je jako środek powodujący rozszerzone źrenice podczas badań u okulisty. Substancja ta służy jednak nie tylko w diagnostyce, lecz także podczas leczenia, gdy u pacjenta występuje m.in. krótkowzroczność u dzieci.

Czym jest atropina i jak działa?

Atropina jest substancją pochodzenia naturalnego, znaną i stosowaną od starożytności. To związek organiczny z grupy alkaloidów, tzw. alkaloid tropanowy, który występuje w roślinach z rodziny psiankowatych, jak pokrzyk wilcza jagoda i lulek czarny. W przeszłości atropina była wykorzystywana do różnych celów, m.in. w kosmetyce, ale też obrzędach szamańskich. Dziś znajduje szerokie zastosowanie w medycynie, zwłaszcza okulistyce, kardiologii i toksykologii, a także przed zabiegami chirurgicznymi. Działanie atropiny to m.in.:

  • przyspieszenie akcji serca,
  • zmniejszenie wydzielania: łez, potu, enzymów trawiennych, śliny,
  • spowolnienie perystaltyki jelit,
  • rozluźnienie mięśni gładkich przewodu pokarmowego, dróg żółciowych i moczowych,
  • poszerzenie naczyń skóry właściwej,
  • powiększenie struktury, jaką jest źrenica oka,
  • porażenie mięśni oka (zobacz: akomodacja),
  • wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego,
  • działanie przeciwwymiotne,
  • pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego (przy większych dawkach).

Zastosowanie atropiny w medycynie

Przez wzgląd na wszechstronne zastosowania i potencjalne korzyści terapeutyczne, atropinę od dawna stosuje się w różnych dziedzinach medycyny. Związek ten znalazł zastosowanie m.in. w kardiologii, anestezjologii, okulistyce. Atropinę wykorzystuje się w czasie badań diagnostycznych oraz w leczeniu różnych schorzeń, np. stanów spastycznych przewodu pokarmowego, bradykardii czy nadmiernego wydzielania śliny i skurczy oskrzeli. Lek z atropiną może być też stosowany jako element premedykacji przed znieczuleniem ogólnym, a także podczas reanimacji krążeniowo-oddechowej.

Atropina w okulistyce – kiedy się ją stosuje?

Dzięki swoim właściwościom atropina stała się cennym narzędziem w diagnostyce i leczeniu chorób oczu. W praktyce najczęściej stosowana jest w postaci kropli ocznych, podawanych przed badaniem okulistycznym. Krople z atropiną działają rozkurczająco na zwieracz źrenicy oka oraz mięsień ciała rzęskowego. Po ich podaniu do worka spojówkowego po około 30 minutach następuje rozszerzenie źrenicy i porażenie akomodacji oka. To, jak długo działa atropina w oku, zależy od stężenia leku, dawki oraz indywidualnej reakcji organizmu. Efekty mogą utrzymywać się od kilku godzin (poszerzenie źrenic) do nawet dwóch tygodni (porażenie akomodacji).

Przeczytaj:  Błyski w oku – przyczyny, objawy, diagnostyka i leczenie

Dawkowanie i sposób podawania atropiny

O tym, jak podawać atropinę, zawsze decyduje lekarz. Lek może być podawany domięśniowo, dożylnie, podskórnie, dotchawiczo lub w postaci kropli do oczu. Krople na rozszerzenie źrenic stosuje się miejscowo, aplikując je do worka spojówkowego.

Przeciwwskazania do stosowania atropiny

Przeciwwskazania do stosowania leku obejmują przede wszystkim:

  • nadwrażliwość na substancję czynną,
  • występowanie u pacjenta jaskry z wąskim kątem przesączania.

Możliwe skutki uboczne i działania niepożądane

Atropina, jak każdy lek, może wywołać działania niepożądane, choć nie u każdego one wystąpią i nie zawsze będą takie same. Możliwe skutki uboczne atropiny obejmują:

Środki ostrożności przy stosowaniu atropiny

Stosowanie atropiny do oczu wymaga ostrożności.

  • Po zastosowaniu kropli z atropiną należy chronić oczy przed światłem – z tego powodu na badanie wzroku koniecznie zabierz ze sobą okulary przeciwsłoneczne.
  • W tym czasie pacjenci nie powinni również prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn.

Inni tylko wykonują zabiegi. A my zmieniamy na lepsze życie naszych Pacjentów.

Poradnia Okulistyczna i Mikrochirurgia Oka Eyemed Kraśnicka
al. Kraśnicka 27 (I piętro), 20-718 Lublin
Poradnia Okulistyczna Eyemed LSM
ul. Pana Balcera 6b, 20-631 Lublin
Poradnia Okulistyczna Eyemed Czechów
ul. Dra Witolda Chodźki 13/6, 20-093 Lublin

Mało czasu?

Wystarczy, że wyślesz swoje imię, nazwisko oraz preferowany kontakt - numer telefonu lub e-mail a skontaktujemy się z Tobą w celu umówienia konsultacji. Czekamy na Ciebie w Eyemed.

Mało czasu?

Wystarczy, że wyślesz swoje imię, nazwisko oraz preferowany kontakt - numer telefonu lub e-mail a skontaktujemy się z Tobą w celu umówienia konsultacji. Czekamy na Ciebie w Eyemed.

Przejdź do treści