Retinopatia nadciśnieniowa to jedno z poważnych powikłań nadciśnienia tętniczego. W przebiegu schorzenia dochodzi do uszkodzenia naczyń krwionośnych siatkówki. Długotrwale podwyższone ciśnienie krwi prowadzi do zmian w mikrokrążeniu oka, co może skutkować pogorszeniem widzenia, a w zaawansowanych przypadkach nawet jego utratą. W dzisiejszym artykule pokrótce wyjaśnimy, jak wyglądają objawy tej choroby oczu oraz jakimi zasadami kieruje się lekarz, stawiając diagnozę.
Retinopatia nadciśnieniowa to choroba oczu stanowiąca istotne powikłanie przewlekłego nadciśnienia tętniczego. Jej istotą są zmiany w siatkówce oka (łac. retina), czyli błonie znajdującej się wewnątrz gałki ocznej, w jej tylnej części. Struktura ta odpowiedzialna jest za odbieranie bodźców wzrokowych i ich przekształcanie w sygnały przekazywane do mózgu. W przebiegu choroby z powodu wysokiego ciśnienia krwi tętniczej dochodzi do uszkodzenia drobnych naczyń krwionośnych siatkówki. W początkowym etapie pacjent może nie odczuwać żadnych problemów ze wzrokiem. Z czasem jednak zmiany mogą prowadzić do zaburzeń przepływu krwi, niedotlenienia tkanek oraz powstawania krwotoków i obrzęków. W zaawansowanych stadiach może dojść nawet do uszkodzenia nerwu wzrokowego, co znacząco pogarsza jakość widzenia. Retinopatia nadciśnieniowa to choroba rozwijająca się przez wiele lat. Często objawy zauważalne są dopiero w jej zaawansowanym stadium. Z tego powodu bardzo ważna jest regularna kontrola wzroku u osób z rozpoznanym nadciśnieniem.
Jak już powiedzieliśmy, retinopatia nadciśnieniowa często rozwija się bezobjawowo. Jednak skutki mogą być bardzo poważne. Przyjmuje się, że schorzenie ma cztery stopnie rozwoju.
Stopień I
W pierwszym stadium dominują zmiany czynnościowe w naczyniach siatkówki. Dochodzi głównie do ich zwężenia oraz niewielkiego wydłużenia tętniczek. Na tym etapie choroba zazwyczaj nie daje objawów i jest wykrywana przypadkowo podczas badania dna oka.
Stopień II
W kolejnym stadium pojawiają się już zmiany strukturalne. Naczynia stają się mniej elastyczne, a tętnice mogą przyjmować charakterystyczny wygląd drutu miedzianego o nieregularnej średnicy. Widoczne bywa także wygięcie kolankowate naczynia żylnego pod przebiegającą nad nim tętniczką (objaw Salusa-Gunna). Świadczy to o postępującym uszkodzeniu układu krążenia w siatkówce.
Stopień III
Na tym etapie dochodzi do dodatkowych uszkodzeń siatkówki. Mogą pojawić się krwawienia oraz wysięki twarde, ogniska waty (cotton-wool spots). Objawy stają się bardziej odczuwalne i mogą prowadzić do istotnego pogorszenia widzenia. W celu zahamowania postępu choroby konieczna jest ścisła kontrola okulistyczna oraz leczenie nadciśnienia.
Stopień IV
Najbardziej zaawansowane stadium, obejmujące ciężkie zmiany naczyniowe siatkówki, krwotoki, wysięki oraz obrzęk tarczy nerwu wzrokowego (retinopatia nadciśnieniowa złośliwa). Zmiany te mogą prowadzić do znacznego ograniczenia pola widzenia i wyraźnego spadku ostrości wzroku. W skrajnych przypadkach istnieje ryzyko całkowitej ślepoty.
Główną przyczyną retinopatii nadciśnieniowej jest przewlekłe, niekontrolowane nadciśnienie tętnicze. Utrzymujące się wysokie ciśnienie krwi prowadzi do przeciążenia ścian naczyń krwionośnych oka, które stopniowo tracą swoją elastyczność i ulegają uszkodzeniu. W efekcie dochodzi do zaburzeń przepływu krwi w siatkówce, jej niedotlenienia oraz powstania patologicznych zmian strukturalnych.
Rozwój retinopatii nadciśnieniowej może być dodatkowo związany z innymi czynnikami ryzyka, takimi jak:
Diagnostyka retinopatii nadciśnieniowej opiera się na badaniu okulistycznym. Kluczowa jest ocena stanu siatkówki i jej naczyń krwionośnych. Wśród najważniejszych badań pozwalających na wykrycie schorzenia wymienia się:
Podstawą leczenia retinopatii nadciśnieniowej jest kontrolą ciśnienia tętniczego, by utrzymać go na poziomie często <130/80 mmHg (zależnie od pacjenta). To właśnie stabilizacja wartości ciśnienia krwi pozwala zahamować postęp zmian w siatkówce i ograniczyć ryzyko groźnych dla narządu wzroku powikłań. Może to być osiągnięte poprzez różne metody, m.in.:
Wizyta u specjalisty jest wskazana w razie wykrycia u siebie takich symptomów jak:
Do okulisty warto zgłosić się nie tylko wtedy, gdy pojawią się objawy, ale również profilaktycznie. To ważne szczególnie w przypadku osób chorujących na nadciśnienie tętnicze.
https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/lista/81294,choroby-oczu-w-przebiegu-nadcisnienia-tetniczego
https://www.przegladokulistyczny.pl/nowe-spojrzenie-na-retinopatie-nadcisnieniowa
