Ortokorekcja – na czym polega? Kiedy warto ją zastosować?

Współczesna okulistyka oferuje coraz więcej metod poprawy widzenia, które nie wymagają interwencji chirurgicznej. Jedną z nich jest ortokorekcja, czyli rozwiązanie szczególnie cenione przez osoby aktywne oraz dzieci i młodzież z postępującą wadą wzroku. Choć dla wielu pacjentów brzmi to dość tajemniczo, sama metoda jest dobrze poznana i stosowana od lat. Warto więc przyjrzeć się jej bliżej i sprawdzić, kiedy może być dobrym wyborem.

Czym jest ortokorekcja i jak działa?

Ortokorekcja wzroku jest niechirurgiczną metodą korygowania wad refrakcji, przede wszystkim krótkowzroczności oraz astygmatyzmu. Bazuje na wykorzystaniu specjalnie zaprojektowanych twardych soczewek kontaktowych, które tymczasowo zmieniają kształt rogówki. Soczewki ortokorekcyjne zakłada się jedynie na noc. Mechanizm ich działania obejmuje redystrybucję komórek nabłonka i gradient ciśnienia pod soczewką, co czasowo zmienia moc optyczną oka. To z kolei powoduje, że widziany obraz zostaje zogniskowany dokładnie na siatkówce, czyli tam, gdzie powinien. Po zdjęciu soczewki pacjent lepiej widzi.

Początkowo odkształcenie utrzymuje się przez kilka godzin, natomiast stopniowo okres dobrego widzenia się wydłuża, a pacjent może widzieć wyraźnie przez cały dzień bez konieczności korzystania ze standardowych miękkich soczewek kontaktowych ani okularów. Jednak efekt pełnej korekcji jest ściśle związany z czasem snu – dla uzyskania stabilnego obrazu przez cały dzień wymagane jest zazwyczaj od 6 do 8 godzin nieprzerwanego snu w soczewkach.
Jednocześnie należy dodać, że ortokorekcja jest odwracalną metodą korekcji wzroku. Jeśli zaprzestanie się używania soczewek, rogówka wraca do swojego pierwotnego kształtu.

Zastosowanie ortokorekcji w leczeniu krótkowzroczności

Zaznaczmy, że krótkowzorczność, jako wada wzroku, nie podlega leczeniu, a korekcji.

Najczęściej ortokorekcja znajduje zastosowanie u osób z krótkowzrocznością. Metoda ta pozwala nie tylko poprawić ostrość widzenia w ciągu dnia, ale również – szczególnie u młodszych pacjentów – spowolnić postęp wady refrakcji. Ortokorekcji używa się zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. W przypadku najmłodszych jest to szczególnie istotne, ponieważ wada wzroku może pogłębiać się przez cały okres rozwoju oka. Regularne stosowanie twardych wysokoprzepuszczalnych soczewek kontaktowych noszonych nocą może spowalniać progresję krótkowzroczności (Źródło: https://www.klinikaoczna.pl/Ortokorekcja-w-krotkowzrocznosci-u-dzieci,124,48089,0,0.html). Dla dorosłych ortokorekcja bywa natomiast wygodną alternatywą dla okularów. Tego rodzaju soczewki zalecane są szczególnie dla osób wykonujących pracę wymagającą dobrej ostrości widzenia lub przy aktywności fizycznej.

Przebieg ortokorekcji

Proces wdrożenia ortokorekcji wzroku składa się z kilku etapów, które pozwalają bezpiecznie i skutecznie dopasować procedurę do potrzeb pacjenta:

1. Konsultacja okulistyczna – specjalista ocenia stan oczu i sprawdza, czy ortokorekcję można zastosować w danym przypadku.
2. Szczegółowe badania – wykonywane są m.in.:

• • topografia rogówki,
  • pomiar refrakcji,
  • badanie ostrości wzroku,
  • badanie w lampie szczelinowej,
  • pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego.

3. Dobór soczewek – na podstawie wyników dobierane są soczewki ortokorekcyjne. Są one  indywidualnie zaprojektowane i dopasowane do potrzeb pacjenta.

4. Nauka użytkowania – pacjent otrzymuje instrukcję zakładania, zdejmowania oraz pielęgnacji soczewek ortokorekcyjnych.

5. Wizyty kontrolne – pacjenci stosujący tego typu twarde soczewki powinni stawiać się na wizytach kontrolnych u okulisty, na początku terapii po 1 dniu, tygodniu i miesiącu (lub według zaleceń lekarza), a następnie co 3-6 miesięcy.

Zalety ortokorekcji wzroku

Ortokorekcja ma wiele zalet. Ta nieinwazyjna metoda jest dla wielu pacjentów atrakcyjną alternatywą dla innych metod poprawy widzenia. Najważniejsze zalety ortokorekcji to:

• wygoda i komfort życia – możliwość uzyskania dobrego widzenia bez użycia soczewek miękkich czy okularów w ciągu dnia,
• brak konieczności noszenia soczewek w dzień – soczewki ortokorekcyjne zakłada się wyłącznie na noc,
• skuteczność dla szerokiej grupy pacjentów – metoda ta daje dobre rezultaty zarówno u dzieci, jak i dorosłych,
• nieinwazyjność – technika ta nie wymaga zabiegu chirurgicznego ani trwalnej ingerencji w strukturę oka,
• bezpieczeństwo dla oczu – soczewki ortokorekcyjne są wykonane z materiału o wysokiej przepuszczalności tlenu, dzięki czemu rogówka może „oddychać” (jednak wymagają ścisłej higieny ze względu na ryzyko infekcji),
• odwracalność efektów – w każdej chwili można zrezygnować z ortokorekcji, a rogówka wróci do pierwotnego kształtu,
• wsparcie w kontroli postępu wady refrakcji – szczególnie u dzieci i młodzieży ortokorekcja może spowalniać pogłębianie się krótkowzroczności,
• większa swoboda dla aktywnych – brak potrzeby używania okularów jest dużym ułatwieniem, np. podczas uprawiania sportu.

Czy każdy pacjent kwalifikuje się do ortokorekcji?

Choć ortokorekcja wzroku jest bezpieczną metodą, nie każdy może z niej skorzystać. Kluczowe znaczenie ma stan zdrowia oczu oraz rodzaj i wielkość wady wzroku. Najczęściej procedura ta sprawdza się u osób z krótkowzrocznością nieprzekraczającą -5,5 dioptrii oraz astygmatyzmem nie wyższym niż -1,5 dioptrii (Źródło: http://dlibra.bg.ajd.czest.pl:8080/Content/6998/Rozprawa_doktorska_Rafal_Matusiak.pdf).

Głównymi czynnikami wykluczającymi noszenie soczewek ortokorekcyjnych są:

• stany zapalne oka,
• aktywne infekcje gałki ocznej,
• zespół suchego oka,
• alergie oczu,
• nieprawidłowa budowa rogówki,
• zapalenie powiek,
• cukrzyca (chociaż mogą być one dopuszczone przez lekarza prowadzącego w zależności od stanu rogówki),
• nadwrażliwość na środki dezynfekujące.

Dlatego tak ważna jest dokładna kwalifikacja przeprowadzona przez specjalistę. To on ocenia, czy ortokorekcja będzie bezpieczna i skuteczna w danym przypadku.

Kiedy spodziewać się efektów?

Zgodnie z dostępnymi opracowaniami i danymi klinicznymi, pierwsze efekty stosowania ortokorekcji mogą pojawić się już po około tygodniu (Źródło: https://www.aao.org/eye-health/glasses-contacts/what-is-orthokeratology). Jednak proces adaptacji jest indywidualny i zależy m.in. od korygowanej wady oraz reakcji rogówki na soczewki. W praktyce oznacza to, że u części pacjentów poprawa widzenia pojawia się bardzo szybko, a u innych następuje stopniowo w ciągu kilku dni lub tygodni. Aby efekt był skuteczny i długotrwały, ważna jest dobra współpraca pomiędzy pacjentem a specjalistą. W parze z nią powinna iść systematyczność, ponieważ tylko regularne stosowanie soczewek ortokorekcyjnych zapewnia stabilne rezultaty.