Informacja o jaskrze powinna być przekazywana nie tylko okuliście, ale również innym lekarzom przepisującym leki. Niektóre preparaty mogą podnosić ciśnienie wewnątrzgałkowe, a inne u osób z grup ryzyka doprowadzić do zamknięcia kąta przesączania. Nie oznacza to jednak, że istnieje jedna lista leków zakazanych wszystkim pacjentom. Leki przeciwwskazane przy jaskrze zależą m.in. od rodzaju choroby, budowy oka, dawki preparatu i sposobu jego stosowania.
Leki mogą wpływać na oko na kilka sposobów.
Część z nich powoduje rozszerzenie źrenicy, co u osoby z bardzo wąskim kątem przesączania może utrudnić odpływ cieczy wodnistej i wywołać gwałtowny wzrost ciśnienia w oku.
Inne substancje mogą stopniowo podnosić ciśnienie wewnątrzgałkowe poprzez wpływ na mechanizm odpływu cieczy z oka.
Odrębny, rzadszy mechanizm polega na zamknięciu kąta w wyniku gromadzenia się płynu za ciałem rzęskowym, co przesuwa do przodu tęczówkę i soczewkę oraz spłyca komorę przednią.
Dlatego na pytanie, jakich leków nie stosować przy jaskrze, nie ma jednej odpowiedzi. Znaczenie ma substancja czynna, droga podania, czas terapii oraz indywidualne czynniki ryzyka. Warto mieć świadomość, że przeciwwskazanie może być bezwzględne, ale znacznie częściej potrzebne są konsultacja i odpowiednia kontrola okulistyczna.
Najważniejsze jest rozróżnienie jaskry otwartego i zamykającego się kąta. W przypadku jaskry z otwartym kątem przesączania szczególną uwagę zwraca się m.in. na kortykosteroidy, które u części osób powodują wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego.
Inne zagrożenie dotyczy pacjentów z wąskim lub zamykającym się kątem. Leki rozszerzające źrenicę mogą w określonych warunkach sprowokować ostry atak zamknięcia kąta. Z tego względu leki przeciwwskazane w jaskrze należy zawsze rozpatrywać w odniesieniu do konkretnego rozpoznania.
Jest to o tyle istotne, że informacje o przeciwwskazaniach zawarte w ulotkach leków mogą odnosić się do różnych mechanizmów i postaci jaskry. W przypadku części preparatów ostrzeżenie dotyczy przede wszystkim osób z anatomicznie wąskim lub zamykającym się kątem, natomiast inne leki, np. kortykosteroidy, mogą zwiększać ciśnienie wewnątrzgałkowe również w mechanizmie jaskry otwartego kąta. Jaskra otwartego kąta jest najczęstszą postacią jaskry, dlatego samo ogólne ostrzeżenie dotyczące jaskry nie powinno być interpretowane jako bezwzględny zakaz stosowania każdego leku u każdego pacjenta. W razie wątpliwości decyzję o zastosowaniu preparatu należy skonsultować z lekarzem.
Pacjent może jednocześnie potrzebować leczenia okulistycznego, przeciwalergicznego, psychiatrycznego czy terapii choroby przewlekłej. Samo rozpoznanie jaskry nie oznacza konieczności rezygnacji z tych leków. Ważne jest natomiast poinformowanie lekarza o chorobie oczu i sprawdzenie, czy dany preparat wymaga dodatkowych środków ostrożności.
Kortykosteroidy mogą powodować wzrost ciśnienia w oku u osób podatnych na ich działanie, szczególnie wśród pacjentów z jaskrą otwartego kąta. Dotyczy to przede wszystkim preparatów okulistycznych, ale znaczenie mogą mieć również steroidy stosowane ogólnoustrojowo, wziewnie, donosowo lub na skórę, szczególnie przy dużych dawkach i dłuższej terapii.
Osoba z jaskrą powinna poinformować lekarza o chorobie przed rozpoczęciem leczenia steroidowego. Jeśli terapia jest potrzebna, okulista może zalecić częstsze pomiary ciśnienia w oku. Nie należy samodzielnie odstawiać kortykosteroidów, zwłaszcza stosowanych przewlekle.
Niektóre preparaty zmniejszające obrzęk błony śluzowej nosa zawierają substancje o działaniu sympatykomimetycznym, np. pseudoefedrynę. Mogą one rozszerzać źrenicę i stanowić problem przede wszystkim dla osób z anatomicznie wąskim kątem przesączania.
Warto więc sprawdzać skład preparatów wieloskładnikowych na przeziębienie. To, jakich leków nie stosować przy jaskrze, najlepiej ustalić z lekarzem lub farmaceutą na podstawie dokładnego rozpoznania okulistycznego.
Część leków przeciwhistaminowych (np. hydroksyzyna, prometazyna, difenhydramina) ma działanie antycholinergiczne, które może prowadzić do rozszerzenia źrenicy. Ryzyko ostrego zamknięcia kąta przesączania dotyczy jednak przede wszystkim osób z predysponującą budową oka, a nie wszystkich pacjentów chorujących na jaskrę.
Nie oznacza to zatem, że każda osoba chorująca na jaskrę musi zrezygnować z leczenia alergii. Przed wyborem preparatu warto jednak poinformować lekarza lub farmaceutę o schorzeniach okulistycznych.
Niektóre leki przeciwdepresyjne oraz preparaty oddziałujące na układ nerwowy (np. trójpierścieniowe, niektóre z grupy SSRI i SNRI) mogą wpływać na szerokość źrenicy. W określonych sytuacjach zwiększa to ryzyko zamknięcia kąta u osób na to podatnych.
Należy pamiętać, że poszczególne substancje różnią się mechanizmem działania. Leków psychiatrycznych czy neurologicznych nie wolno odstawiać samodzielnie – ewentualną zmianę terapii ustala lekarz.
Wspólną cechą wielu leków stosowanych w zupełnie różnych schorzeniach jest działanie antycholinergiczne, które może rozszerzać źrenicę. Dotyczy to nie tylko preparatów rozkurczowych stosowanych w gastrologii (np. hioscyna), ale też leków na pęcherz nadreaktywny i nietrzymanie moczu (np. oksybutynina, solifenacyna), niektórych leków przeciwwymiotnych i stosowanych w chorobie lokomocyjnej, a także części preparatów używanych w chorobie Parkinsona.
Ryzyko ostrego zamknięcia kąta dotyczy, jak w przypadku pozostałych leków wymienionych w tym artykule, przede wszystkim osób z anatomicznie wąskim kątem przesączania, a nie każdego pacjenta z jaskrą.
Osobnej uwagi wymagają leki wziewne podawane w nebulizacji, stosowane m.in. w astmie i przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc (np. bromek ipratropium). W przypadku nieprawidłowego dopasowania maski albo niestarannego przeprowadzenia nebulizacji aerozol może dostawać się do oczu i miejscowo rozszerzać źrenicę.
Niektóre leki o działaniu rozkurczowym mają właściwości antycholinergiczne (np. hioscyna). Mogą rozszerzać źrenicę i zwiększać ryzyko ostrego zamknięcia kąta u osoby z odpowiednią predyspozycją anatomiczną.
Jeśli pacjent nie wie, jaki typ jaskry u niego rozpoznano, powinien zapytać o to okulistę na najbliższej wizycie. Ułatwia to bezpieczne dobieranie leków także przez lekarzy innych specjalności.
To, że krople do oczu można kupić bez recepty, nie oznacza, że każdy preparat jest odpowiedni dla każdej osoby. Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku środków wpływających na szerokość źrenicy lub preparatów stosowanych samodzielnie przez długi czas.
Pacjent powinien sprawdzać substancję czynną, a nie jedynie nazwę handlową produktu. Jeśli istnieją wątpliwości, czy dane krople należą do leków przeciwwskazanych w jaskrze, bezpieczniej skonsultować ich zastosowanie z okulistą lub farmaceutą.
Najważniejszą zasadą jest informowanie każdego lekarza o rozpoznanej jaskrze i stosowanych lekach przeciwjaskrowych. Warto znać także dokładny typ choroby. Pozwala to ocenić ryzyko jeszcze przed przepisaniem nowego preparatu.
Pilnej pomocy wymaga nagły, silny ból oka połączony z pogorszeniem widzenia, zaczerwienieniem, widzeniem tęczowych obwódek wokół źródeł światła, bólem głowy, nudnościami albo wymiotami. Taki zestaw objawów może wskazywać na ostre zamknięcie kąta przesączania.
https://www.mp.pl/okulistyka/okulistyka-dla-nieokulistow/artykuly/140915,leki-przeciwjaskrowe-wskazania-i-przeciwwskazania (dostęp: 11.09.2026)
https://nagle.mp.pl/interna/158346,ostre-zamkniecie-kata-przesaczania (dostęp: 11.09.2026)
Secondary Bilateral Angle Closure Glaucoma due to Topiramate, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3350246/, (dostęp: 11.09.2026)
Każda podróż rozpoczyna się od jednego kroku. Zauważalna poprawa komfortu Twojego życia rozpoczyna się od bezbolesnej i niezobowiązującej konsultacji. Dowiedz się więcej, żeby wyraźniej zobaczyć problem. Widzimy się w Eyemed.
