Jaskra to druga najczęstsza przyczyna utraty wzroku na świecie, a zarazem główny powód nieodwracalnej ślepoty. Choroba przez długi czas potrafi rozwijać się podstępnie, stopniowo zawężając pole widzenia. Podstawą zapobiegania progresji jaskry jest obniżanie ciśnienia wewnątrzgałkowego. Choć kluczowe znaczenie ma tu leczenie farmakologiczne, ogromną rolę odgrywają również nasze codzienne nawyki. Czego zatem nie wolno robić mając jaskrę?
Mówi się, że sport to zdrowie, i to prawda, jednak przy jaskrze niektóre aktywności mogą bardziej zaszkodzić niż pomóc. Kluczowy jest dobór odpowiedniego treningu:
Osoby chorujące na jaskrę, które ćwiczą jogę, pilates czy kalistenikę, powinny również bezwzględnie unikać odwróconych pozycji ciała, czyli takich, w których głowa znajduje się poniżej linii serca. W tej pozycji grawitacja powoduje gwałtowny napływ krwi do głowy i utrudnia odpływ płynów z gałki ocznej, co skutkuje wzrostem ciśnienia wewnątrzgałkowego.
Codzienne nawyki oraz dieta wywierają istotny wpływ na stan naczyń krwionośnych, a pośrednio także na ciśnienie wewnątrzgałkowe. Choć nie zastąpią leków od okulisty, mogą ułatwić lub znacznie utrudnić leczenie jaskry.
Alkohol i papierosy są zdecydowanie przeciwwskazane w jaskrze, ponieważ pogarszają kontrolę choroby. Nikotyna wywołuje natychmiastowy skurcz naczyń krwionośnych, co zmniejsza dopływ tlenu i substancji odżywczych do nerwu wzrokowego. W przypadku alkoholu nie wykazano jednoznacznego wpływu umiarkowanego spożycia na progresję jaskry, jednak jego nadmierne spożywanie nie jest zalecane ze względu na ogólny, negatywny wpływ na zdrowie.
Umiarkowane spożycie kawy nie pogarsza kontroli jaskry. Należy jednak pamiętać, że przyjęcie dużej dawki kofeiny w krótkim czasie może wywołać przejściowy skok ciśnienia wewnątrzgałkowego.
Choć odpowiednia dieta w jaskrze nie zastąpi leczenia i nie obniży ciśnienia wewnątrzgałkowego, warto świadomie komponować swój jadłospis. Niektóre badania naukowe sugerują możliwy pozytywny wpływ diety bogatej w azotany na odżywienie nerwu wzrokowego. Substancje te znajdują się przede wszystkim w zielonych warzywach liściastych, takich jak szpinak, jarmuż, rukola czy sałata.
Wiele popularnych leków dostępnych bez recepty (OTC) może wpływać na ciśnienie wewnątrzgałkowe. Do leków, na które szczególnie należy uważać przy jaskrze należą:
Sama praca przy komputerze w dobrze oświetlonym pomieszczeniu nie powoduje trwałego wzrostu ciśnienia w oku ani nie uszkadza bezpośrednio nerwu wzrokowego. Nie ma więc konieczności rezygnowania z aktywności zawodowej przed monitorem przy jaskrze.
Zupełnie inaczej wygląda sytuacja, gdy oglądamy telewizję lub przeglądamy telefon w całkowicie ciemnym pokoju. Taki nawyk może prowadzić do nagłych wahań i skoków ciśnienia wewnątrzgałkowego. W ciemności źrenice naturalnie się rozszerzają. Dodatkowo, gdy skupiamy wzrok na jasnym ekranie telefonu, soczewka oka delikatnie się uwypukla. U osób z jaskrą z wąskim kątem przesączania ta kombinacja zmian może fizycznie zablokować odpływ płynu z oka i doprowadzić do bardzo szybkiego wzrostu ciśnienia.
Jaskra przez wiele lat nie powoduje bólu ani nagłego pogorszenia ostrości widzenia. To właśnie brak wyraźnych symptomów bywa przyczyną najgroźniejszego błędu popełnianego przez pacjentów: nieregularnego stosowania kropli na jaskrę oraz unikania lekarskich wizyt kontrolnych.
Samodzielna modyfikacja dawkowania lub przerywanie terapii wynika często z przekonania, że skoro stan wzroku się nie pogarsza, leki nie są potrzebne. Niestety, każda pominięta dawka prowadzi do powolnego, ale nieodwracalnego uszkodzenia nerwu wzrokowego.
