Czym jest erytropsja i skąd się bierze?

Erytropsja, zwana potocznie widzeniem na czerwono, jest jednym z zaburzeń rozpoznawania kolorów. To stan, który charakteryzuje się dominacją czerwieni w polu widzenia. Osoba doświadczająca tego problemu odnosi wrażenie, że wszystkie obiekty są zabarwione na czerwono, jakby patrzyła przez czerwoną szybę. To nietypowe zaburzenie występuje w populacji stosunkowo rzadko i może być związane z uszkodzeniem siatkówki czy działaniem ubocznym leków. Czym jest erytropsja, jakie są jej przyczyny oraz dlaczego człowiek widzi na czerwono? Dowiesz się tego z naszego artykułu.

Najczęstsze przyczyny erytropsji – dlaczego widzisz świat na czerwono?

Erytropsja to rzadkie zaburzenie widzenia polegające na tym, że człowiek widzi na czerwono lub z czerwoną poświatą. Zaburzenie to należy do grupy chromatopsji – terminem tym określa się zaburzenia percepcji wzrokowej polegające na postrzeganiu otoczenia w nienaturalnych kolorach, najczęściej z dominacją jednej barw. Erytropsji nie należy mylić z zaczerwienieniem oka, którego przyczyną najczęściej są infekcje, alergie lub zespół suchego oka. Przekrwienie oczu, choć wyraźnie widoczne z zewnątrz, zwykle nie wpływa na postrzeganie kolorów.

Erytropsja nie jest chorobą samą w sobie, lecz objawem. Stan ten może mieć różnorodne przyczyny – od efektów ubocznych leków, przez schorzenia siatkówki lub układu nerwowego. Do najczęstszych przyczyn widzenia w czerwieni należą:

• działania niepożądane niektórych leków, zwłaszcza preparatów wpływających na układ nerwowy lub siatkówkę (efekt tymczasowego widzenia na czerwono może wywołać np. inhibitory PDE-5, glikozydy naparstnicy, leki przeciwmalaryczne czy leki sulfonamidowe),
• powikłania po zabiegach okulistycznych, szczególnie po operacji zaćmy,
• uszkodzenia siatkówki, w tym krwotoki i stany zapalne (np. wylew do ciała szklistego lub pod plamką żółtą),
• długotrwałe narażenie na intensywne światło UV, w tym odbite np. od śniegu lub lustra wody,
• zaburzenia neurologiczne, w tym udar mózgu lub uszkodzenia nerwu wzrokowego.

Mechanizm erytropsji – jak dochodzi do widzenia na czerwono?

Aby dokładniej zrozumieć mechanizm erytropsji, warto przypomnieć sobie, jak działa widzenie barw. Otóż w siatkówce oka znajdują się fotoreceptory (czopki) odpowiedzialne za percepcję kolorów: czerwonego, zielonego i niebieskiego. Prawidłowe postrzeganie barw jest efektem równowagi w przetwarzaniu kolorów przez układ wzrokowy. Gdy ta równowaga zostaje zaburzona, może pojawić się widzenie na czerwono.

Do widzenia w czerwieni może dojść w wyniku następujących procesów:

• uszkodzenia komórek zwojowych odpowiedzialnych za przeciwstawność kolorów, np. czerwony-zielony,
• zaburzeń neurologicznych, w wyniku których obszary mózgu interpretujące kolory mogą błędnie odczytywać bodźce wzrokowe.

Diagnostyka erytropsji

Rozpoznanie dokładnej przyczyny widzenia w czerwieni wymaga przeprowadzenia wywiadu medycznego oraz wykonania badań okulistycznych z oceną dna oka, tomograficznym badaniem siatkówki (OCT), testami percepcji kolorów (np. test Farnswortha-Munsella 100-Hue) oraz badaniem pola widzenia. W niektórych przypadkach lekarz może zlecić dodatkowe badania elektrofizjologiczne. Ponadto, w diagnostyce erytropsji kluczowa jest dokładna ocena neurologiczna. W przypadku podejrzenia nieprawidłowości ze strony układu nerwowego i mózgu zaleca się wykonanie rezonansu magnetycznego (MRI) lub tomografii komputerowej (CT).

Jak pozbyć się efektu czerwonego widzenia?

Nie istnieje jedna uniwersalna metoda leczenia erytropsji, ponieważ wszystko zależy od jej przyczyny. Terapia zawsze koncentruje się na usunięciu źródła problemu. Leczenie efektu widzenia na czerwono może obejmować:

• odstawienie leków wywołujących objawy,
• leczenie choroby podstawowej,
• zastosowanie okularów z filtrami spektralnymi czy absorpcyjnymi lub soczewek o odpowiednim zabarwieniu, które pomagają zrównoważyć percepcję barw.

W wielu sytuacjach widzenie w czerwieni ustępuje samoistnie po kilku dniach lub tygodniach, zwłaszcza gdy było związane z zabiegiem okulistycznym lub krótkotrwałym podrażnieniem wzroku.

Czy erytropsja jest niebezpieczna dla wzroku?

Samo pojawienie się widzenia na czerwono nie oznacza automatycznie uszkodzenia wzroku. Erytropsja może być objawem przemijającym i niegroźnym, zwłaszcza jeśli wystąpiła jednorazowo. Efekt czerwonego widzenia często jest zjawiskiem przejściowym, ale może utrzymywać się dłużej. W niektórych przypadkach taki stan może sygnalizować poważniejsze zaburzenia, takie jak choroby siatkówki czy zmiany neurologiczne. Dlatego zaburzeń widzenia barw nigdy nie należy bagatelizować. Zaobserwowanie takiego objawu u siebie zawsze powinno skłonić do szybkiej konsultacji z okulistą lub neurologiem.

Kiedy udać się do lekarza?

Jak wspomnieliśmy w poprzednim akapicie, w wielu przypadkach erytropsja ma charakter przejściowy. Zaburzenia w postrzeganiu kolorów mogą być związane z niewielkimi zmianami w organizmie, ale równie dobrze zwiastować poważniejsze problemy zdrowotne. Nawracanie lub utrzymywanie się przez dłuższy czas widzenia w czerwieni zawsze wymaga dokładnej diagnostyki.