Druzy to niewielkie złogi odkładające się pomiędzy nabłonkiem barwnikowym siatkówki a błoną Brucha. Małe, twarde druzy są częstym zjawiskiem u osób starszych i nie zawsze wskazują na rozwijające się AMD, ale wymagają okresowej oceny okulistycznej. Jednak obecność druz miękkich, dużych lub licznych wymaga regularnej kontroli okulistycznej, ponieważ może stanowić wczesny sygnał ryzyka zwyrodnienia plamki żółtej. Choć początkowo druzy mogą nie powodować żadnych dolegliwości, ich obecność budzi wiele pytań – szczególnie o to, czy druzy na oku są groźne i czy mogą prowadzić do pogorszenia widzenia. Warto więc przyjrzeć się bliżej temu, czym są druzy oka, jak się objawiają oraz kiedy wymagają kontroli u specjalisty.
Druzy siatkówki to zewnątrzkomórkowe złogi składające się głównie z lipidów, białek oraz produktów przemiany materii. Gromadzą się w warstwie oka między nabłonkiem barwnikowym siatkówki (RPE) a błoną Brucha. Choć pojedyncze druzy twarde mogą pojawiać się już po 40. roku życia, ich liczba i rozmiar zazwyczaj znacząco rosną u osób po 60. roku życia. Warto podkreślić, że pojedyncze i małe druzy plamki oka nie zawsze oznaczają chorobę czy wadę, ale ich obecność powinna być regularnie monitorowana przez specjalistę.
Bardzo często, choć nie zawsze, druzy w oku mają związek z chorobami siatkówki, zwłaszcza zwyrodnieniem plamki związanym z wiekiem (AMD). To poważne schorzenie oczu, które może doprowadzić do utraty zdolności widzenia centralnego. Wczesne wykrycie choroby to lepsze rokowania, dlatego coroczne badanie oka w kierunku AMD jest tak ważne.
Nie wszystkie druzy w oczach mają takie samo znaczenie kliniczne. Ich wpływ na wzrok zależy głównie od wielkości i struktury złogów.
Wyróżnia się pięć typów druz:
Pod względem wielkości druzy dzieli się na:
Jak już wcześniej wspomnieliśmy, druzy siatkówki przez długi czas nie powodują żadnych dolegliwości. Ich rozpoznanie często odbywa się przypadkowo, w trakcie rutynowego badania okulistycznego. Objawy pojawiają się zwykle wtedy, gdy zmiany są bardziej zaawansowane lub obejmują centralną część siatkówki.
Druzy plamki oka najczęściej objawiają się poprzez:
W kontekście zdrowia oczu często pojawia się pytanie o związek między druzami a utratą wzroku. Warto wiedzieć, że same druzy zwykle nie powodują całkowitej utraty widzenia, ale mogą być sygnałem zwiększonego ryzyka chorób siatkówki.
Druzy w oczach można wykryć podczas badania okulistycznego. Najważniejsza jest dokładna ocena dna oka oraz nowoczesne metody obrazowania. Podstawowym badaniem umożliwiającym ocenę złogów jest optyczna koherentna tomografia (OCT). To badanie stosowane jest także do diagnozowania chorób takich jak jaskra, zwyrodnienie plamki związane z wiekiem czy cukrzycowy obrzęk plamki. Badanie jest bezbolesne i trwa od kilku do kilkunastu minut. Podczas diagnostyki druzów siatkówki warto wykonać jeszcze jedno badanie – autofluorescencję dna oka (FAF). To nieinwazyjne badanie umożliwia wykrycie i zarejestrowanie złogów lipofuscyny w nabłonku barwnikowym siatkówki. Z uwagi na bezobjawowy przebieg wczesnych zmian, bardzo ważne są regularne badania u specjalisty. Pozwalają one wykryć druzy siatkówki na etapie, na którym nie dają one jeszcze żadnych dolegliwości.
Obecnie nie stosuje się leczenia inwazyjnego w celu usunięcia samych druzów. Jednak w przypadku stwierdzenia licznych lub dużych złogów możliwe jest wdrożenie suplementacji opartej na formule AREDS2, która zmniejsza ryzyko progresji zmian w zaawansowane stadium zwyrodnienia plamki (AMD). Stąd tak ważne jest ich wczesne zdiagnozowanie, ponieważ pomaga to we wczesnym wykryciu zwyrodnienia plamki żółtej. Im szybciej choroba zostanie rozpoznana i poddana leczeniu, tym większa szansa na uratowanie wzroku i ograniczenie powikłań.
