Zaćma (katarakta) to schorzenie polegające na stopniowym mętnieniu soczewki oka, co prowadzi do pogorszenia jakości widzenia. Objawy nie pojawiają się nagle – rozwijają się powoli, przez co wiele osób przez długi czas je bagatelizuje. Niestety nieleczona katarakta może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Wraz z postępującym zmętnieniem soczewki można zauważyć m.in. zamglenie obrazu, blaknięcie barw, zwiększoną wrażliwość na światło i efekt halo wokół jego źródeł. Rozpoznanie wczesnych symptomów może być kluczowe, ponieważ pozwala na szybsze podjęcie leczenia. Oto szczegółowy opis, jak widzi człowiek z zaćmą.
W ciągu dnia widzenie przy zaćmie jest najczęściej określane jako zamglone lub rozmyte. Światło docierające do siatkówki jest rozpraszane przez zmętniałą soczewkę, co powoduje utratę wyraźnych konturów. Jak widzi człowiek z zaćmą w takich warunkach? Obraz może wydawać się przygaszony i mniej kontrastowy. Wpływ oświetlenia na komfort widzenia zależy od rodzaju zaćmy. W zaćmie podtorebkowej tylnej silne światło może paradoksalnie pogarszać widzenie, ponieważ zwężona źrenica kieruje promienie przez najbardziej zmętniałą część soczewki. W zaćmie jądrowej natomiast dobre oświetlenie zazwyczaj poprawia komfort widzenia.
Widzenie przy zaćmie wpływa również na percepcję kolorów. Zmętniała soczewka działa jak filtr, który zmienia odbiór barw i ich intensywność.
Typowe zmiany w widzeniu z zaćmą to:
Co istotne, osoba dotknięta tą chorobą może nie zauważać zmian od razu. W miarę postępu choroby kolory stają się mniej intensywne i bardziej wyblakłe, co jest szczególnie problematyczne w codziennych sytuacjach, takich jak wybór ubrań czy rozpoznawanie sygnałów drogowych. Korekcja okularowa nie zatrzymuje postępu zaćmy ani nie usuwa jej przyczyny, jednak we wczesnych stadiach może częściowo wyrównywać zmiany refrakcji i poprawiać komfort widzenia.
Wpływ zaćmy na widzenie z bliska zależy od jej rodzaju. W zaćmie jądrowej soczewka stopniowo staje się bardziej myopizująca, co u niektórych pacjentów przejściowo poprawia widzenie z bliska. Natomiast zaćma podtorebkowa tylna już we wczesnym stadium znacząco utrudnia czytanie i pracę z bliska.
Jak się widzi przy zaćmie podczas czytania? Pacjenci często zauważają, że:
Widzenie z zaćmą utrudnia więc codzienne czynności wymagające precyzji. Dotyczy to nie tylko czytania, ale również korzystania z telefonu, oglądania telewizji czy pracy przy komputerze.
Patrzenie na źródła światła to kolejna sytuacja, w której objawy katarakty są szczególnie uciążliwe. Jak widzi osoba z zaćmą w takich momentach? Część chorych zmaga się z nadwrażliwością na jasne światło. Dyskomfort powodują głównie odblaski – światło razi w oczy, przez co chory stara się je mrużyć i zamykać. Choć niepowikłana zaćma nie powoduje bólu, pojawia się szybkie męczenie oczu i problemy przy śniegu, wodzie czy mokrym asfalcie. Dodatkowo często występuje efekt olśnienia i „aureoli” wokół lamp, a także trudności w widzeniu przy silnym oświetleniu.
Widzenie przy zaćmie szczególnie pogarsza się po zmroku. W warunkach ograniczonego oświetlenia oko musi pracować intensywniej, a zmętniała soczewka dodatkowo utrudnia odbiór obrazu. Jak widzi człowiek z zaćmą w nocy? Mówiąc w największym skrócie – obraz jest ciemniejszy, mniej wyraźny i pozbawiony kontrastu. Powoduje to problemy z rozpoznawaniem szczegółów. Wiele osób z zaćmą rezygnuje z prowadzenia samochodu po zmroku, ponieważ światła nadjeżdżających pojazdów stają się rozmyte i otoczone łuną, co drastycznie ogranicza widoczność. Badania wskazują, że część kierowców dotkniętych tą chorobą za najbardziej problematyczne uważa właśnie jazdę w nocy oraz jazdę w deszczu (Źródło: https://www.eyecliniclondon.com/blog/cataracts-and-driving/).
Jednym z objawów, jakie mogą wystąpić u osób z zaćmą, jest podwójne widzenie, znane również jako diplopia, pojawiające się w chorym oku nawet przy zasłoniętym oku zdrowym. Oznacza to, że pojedynczy przedmiot może być postrzegany jako dwa identyczne obiekty. Stan ten wynika z nieprawidłowego załamywania światła przez zmętniałą soczewkę. Ponieważ nie przepuszcza ona światła równomiernie, w efekcie promienie docierają do siatkówki w kilku miejscach jednocześnie. Mózg interpretuje to jako dwa oddzielne obrazy. Pogorszenie jakości widzenia, nieostrość obrazu, olśnienie lub trudności w widzeniu w określonych warunkach oświetleniowych to typowe objawy zaćmy korowej, czyli takiej, która rozwija się na obwodzie soczewki oka. Problem ten znacząco wpływa na zdolność do wykonywania codziennych zadań. Osoby doświadczające podwójnego widzenia mogą mieć trudności z oceną odległości, zawroty głowy czy problemy z koncentracją.
