Leki stanowią nieodzowny element współczesnej medycyny. Często ratują zdrowie, a nawet życie. Jednak każdy lek, niezależnie od swojej formy i przeznaczenia, może wykazywać działania niepożądane. Określone grupy farmaceutyków, zarówno tych dostępnych na receptę, jak i bez recepty, mogą mieć niekorzystny wpływ na narząd wzroku. W tym artykule omówimy, jak substancje lecznicze mogą pogarszać nasze widzenie i jakiego rodzaju niedogodności możemy się spodziewać.
Zgodnie z definicją zawartą w dyrektywie Parlamentu Europejskiego z 2010 roku, działanie niepożądane to każde niezamierzone i niekorzystne działanie leku, niezależnie od jego przeznaczenia czy stosowanej dawki. Oznacza to, że nawet leki przyjmowane prawidłowo mogą nie być pozbawione skutków ubocznych. Niektóre z powszechnie stosowanych medykamentów – zarówno tych używanych w terapii schorzeń okulistycznych, jak i w leczeniu innych chorób – może powodować tzw. polekowe uszkodzenie wzroku. Podczas długotrwałego przyjmowania zawarte w nich substancje mogą gromadzić się w tkankach oka, co z kolei może być przyczyną zmian w strukturze narządu wzroku czy uszkodzenia jego poszczególnych elementów. Należy jednak wspomnieć, że takie przypadki są rzadko opisywane w literaturze.
Polekowe uszkodzenie wzroku może wystąpić między innymi podczas terapii schorzeń sercowo-naczyniowych. Choć większość leków kardiologicznych jest dobrze tolerowana, niektóre z nich mogą wpływać niekorzystnie na narząd wzroku:
Antybiotyki stosuje się głównie w leczeniu infekcji bakteryjnych. Zwykle przyjmuje się je przez krótki okres. Jeśli terapia przedłuża się, wówczas ryzyko skutków ubocznych wzrasta. Działania niepożądane dotyczące narządu wzroku obejmują m.in.:
Przykładem substancji mogących wpływać na wzrok są chlorochina i hydroxychlorochina, stosowane m.in. w zapobieganiu i leczeniu malarii oraz chorób reumatologicznych. Do możliwych powikłań okulistycznych należą:
Długotrwałe stosowanie może prowadzić do powstania zmian zwyrodnieniowych w siatkówce i rogówce, a nawet do zaniku nerwu wzrokowego.
Kortykosteroidy (hormony steroidowe) to substancje, które odgrywają kluczową rolę w leczeniu wielu chorób zapalnych i autoimmunologicznych. Do tej grupy leków zalicza się m.in. kortyzon, kortyzol czy kortykosteron. Choć preparaty te zwykle są bezpieczne, ich długotrwałe przyjmowanie może prowadzić do powikłań okulistycznych. Polekowe uszkodzenie wzroku w przypadku steroidów obejmuje przede wszystkim:
Zaburzenia widzenia po antydepresantach i innych lekach neuropsychotropowych nie należą do rzadkości. Preparaty te, stosowane m.in. w leczeniu depresji i innych zaburzeń psychicznych, a także choroby Parkinsona, mogą wywołać takie skutki uboczne dla wzroku jak:
Oko jest niezwykle wrażliwym i bardzo złożonym narządem w organizmie człowieka. Warto uważnie obserwować wszelkie niepokojące objawy, które mogą mieć związek z przyjmowaniem leków – zarówno ogólnoustrojowych, jak i tych obejmujących wzrok. Sygnały alarmowe to m.in. pogorszenie ostrości widzenia różnych obiektów, ból, światłowstręt. Przy ich wystąpieniu należy niezwłocznie udać się do lekarza i wykonać badania okulistyczne.
Nie istnieją leki całkowicie pozbawione skutków ubocznych. Powszechnie stosowane farmaceutyki mogą skutecznie leczyć choroby i poprawiać komfort życia, ale mogą powodować powikłania okulistyczne. Świadomość możliwych skutków ubocznych pozwala szybko rozpoznać niepokojące objawy i w porę zapobiec poważniejszym uszkodzeniom oczu.
