Zapalenie spojówek – przyczyny, objawy, diagnostyka i leczenie

Oczy są jednym z najbardziej wrażliwych narządów naszego ciała. Niestety codziennie narażone są na kontakt z kurzem, zanieczyszczeniami, drobnoustrojami, alergenami i intensywnym światłem. Nic więc dziwnego, że nawet niewielkie podrażnienie może szybko przerodzić się w stan zapalny. Zapalenie spojówek to schorzenie powszechne, ale często bagatelizowane, mimo że potrafi znacząco obniżyć komfort życia i utrudniać codzienne funkcjonowanie. Warto wiedzieć, jak je rozpoznać, jakie są jego przyczyny oraz kiedy konieczna jest wizyta u specjalisty.

Czym jest zapalenie spojówek?

Zapalenie spojówek to jedna z najczęściej diagnozowanych chorób oczu. Jest to stan zapalny obejmujący spojówkę – cienką i przezroczystą błonę pokrywającą twardówkę oraz wnętrze powiek. Zadaniem spojówki jest ochrona oka przed czynnikami zewnętrznymi oraz wspomaganie odpowiedniego nawilżenia powierzchni gałki ocznej.

W przebiegu zapalenia spojówek dochodzi do rozwoju procesu zapalnego obejmującego spojówkę. Stan ten może być ostry lub przewlekły i dotyczyć jednego albo obojga oczu. Ostre zapalenie spojówek charakteryzuje się nagłym początkiem i szybkim narastaniem objawów. W zależności od przyczyny proces ten może trwać od kilku dni do nawet trzech tygodni. Przewlekłe zapalenie spojówek jest dłuższe, często o mniej nasilonych symptomach, choć nie jest to regułą. Dynamika choroby zależy przede wszystkim od czynnika, który ją wywołał, oraz od szybkości wdrożenia odpowiedniego postępowania.

Objawy zapalenia spojówek – jak rozpoznać chorobę?

W przebiegu zapalenia spojówek najczęściej pojawiają się następujące symptomy:

• intensywne zaczerwienienie białkówki oka, wynikające z przekrwienia spojówki gałkowej,
• obecność patologicznej wydzieliny (wydzielina ropna towarzyszy stanom bakteryjnym; przejrzysta, wodnista sugeruje etiologię wirusową lub alergiczną),
• uporczywe uczucie pieczenia, swędzenia i dyskomfortu,
• nadmierne łzawienie oka,
• trudności z otwieraniem oczu, zwłaszcza po przebudzeniu, spowodowane zaschniętą wydzieliną lub obrzękiem powiek,
• obrzęk tkanek okołogałkowych,
• uczucie ciała obcego w oku lub tzw. „piasku” pod powiekami.

Zapalenie spojówek – przyczyny powstawania

Choć symptomy choroby mogą wyglądać podobnie, przyczyny zapalenia spojówek są bardzo zróżnicowane. Często wynikają one z kontaktu oka z drobnoustrojami lub substancjami drażniącymi. Za rozwijający się stan zapalny mogą odpowiadać bakterie, wirusy, grzyby, alergeny, a w rzadkich przypadkach nawet pasożyty. Do częstych przyczyn należą reakcje alergiczne oraz czynniki środowiskowe, takie jak dym papierosowy czy promieniowanie UV.

W zależności od przyczyny wyróżnia się:

• Wirusowe zapalenie spojówek – najczęściej towarzyszy infekcjom górnych dróg oddechowych i jest wywoływane przez łatwo przenoszące się wirusy.
• Bakteryjne zapalenie spojówek – rozwija się w wyniku kontaktu z bakteriami, często przez dotykanie oczu brudnymi rękami lub niewłaściwą higienę soczewek kontaktowych.
• Alergiczne zapalenie spojówek – jest reakcją układu odpornościowego na alergeny, takie jak pyłki roślin, sierść zwierząt czy roztocza.

Jak przebiega diagnostyka zapalenia spojówek?

W przypadku zaobserwowania objawów wskazujących na zapalenie spojówek konieczne jest udanie się do okulisty. Diagnoza opiera się na wywiadzie lekarskim i badaniu okulistycznym z użyciem lampy szczelinowej. Czasami dodatkowo wykonuje się u pacjenta testy alergiczne bądź badania bakteriologiczne.

Leczenie zapalenia spojówek

Proces leczenia zależy od tego, co wywołało stan zapalny. Nie istnieje jedna uniwersalna metoda, która sprawdzi się w każdym przypadku.

Główną rolę w leczeniu zapalenia spojówek odgrywają:

• maści lub krople z antybiotykiem – stosowane w przypadku zakażeń bakteryjnych,
• leczenie objawowe oraz preparaty przeciwwirusowe przy infekcjach wirusowych,
• leki przeciwhistaminowe i stabilizujące komórki tuczne – stosowane w leczeniu alergicznego zapalenia spojówek,
• środki nawilżające i łagodzące podrażnienie.

Istotnym elementem terapii jest higiena: częste mycie rąk, unikanie dotykania oczu oraz rezygnacja z makijażu i soczewek kontaktowych do czasu ustąpienia objawów.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Choć zapalenie spojówek zazwyczaj nie zagraża bezpośrednio narządowi wzroku, niektóre formy (np. chlamydiowe, rzeżączkowe, HSV) mogą być groźne. Dochodzi do tego ryzyko nieprzyjemnych powikłań. Dlatego każdy przypadek warto skonsultować z lekarzem.