Dystrofia rogówki – przyczyny, objawy i leczenie

Rogówka to przezroczysta, wypukła część ludzkiego oka, która znajduje się w jego przedniej, zewnętrznej części. Odpowiada za prawidłowe załamywanie i skupianie promieni świetlnych na siatkówce, dzięki czemu możliwe jest ostre widzenie. Każde zaburzenie w jej funkcjonowaniu może prowadzić do pogorszenia jakości wzroku. Jednym z poważniejszych schorzeń jest dystrofia rogówki – dziedziczna choroba oczu, która może doprowadzić do znacznego uszkodzenia tego narządu. W dalszej części artykułu wyjaśnimy, czym dokładnie jest dystrofia rogówki, jakie są jej przyczyny i objawy, a także jakie metody diagnostyki i terapii oferuje współczesna okulistyka.

Czym jest dystrofia rogówki?

Dystrofia rogówki to rzadka choroba o podłożu genetycznym, która zazwyczaj dotyczy obu oczu i prowadzi do postępującej utraty przezroczystości rogówki. Powstaje wskutek mutacji genów odpowiedzialnych za prawidłowe funkcjonowanie komórek rogówki, przez co procesy naprawcze i metaboliczne w jej strukturze ulegają zaburzeniu. Pomimo stosunkowo cienkiej grubości, rogówka składa się z aż sześciu warstw. Procesy uszkadzające rogówkę mogą dotyczyć warstwy wewnętrznej, środkowej lub zewnętrznej, co prowadzi do różnych rodzajów dystrofii. W przeciwieństwie do wielu innych schorzeń okulistycznych, dystrofia rogówki nie jest wynikiem urazu, infekcji czy działania czynników zewnętrznych. Choroba ma charakter wrodzony, co oznacza, że zmiany są przekazywane z pokolenia na pokolenie, często w sposób autosomalny dominujący lub recesywny.

Rodzaje dystrofii rogówki

Wyróżniamy kilkadziesiąt rodzajów dystrofii oka. Do najczęściej diagnozowanych typów zaliczamy:

• dystrofię Fuchsa – chorobę, która może mieć podłoże genetyczne lub rozwijać się spontanicznie. Dystrofia Fuchsa atakuje wewnętrzną warstwę rogówki (śródbłonek). Często przebiega bezobjawowo i bywa wykrywana przypadkowo podczas rutynowego badania okulistycznego. U niektórych pacjentów pojawia się ból oka i poranne pogorszenie widzenia, które ustępuje w ciągu dnia. Choroba częściej dotyczy kobiet, a pierwsze objawy pojawiają się zwykle po 50. roku życia.
• dystrofię Cogana (lub zespół Cogana) – chorobę o możliwym podłożu dziedzicznym, często przebiegającą bezobjawowo. U części chorych pojawiają się dolegliwości takie jak ból gałki ocznej, wrażenie ciała obcego pod powieką czy epizodyczne pogorszenie widzenia. Istotą schorzenia jest nieprawidłowa budowa błony podstawnej nabłonka rogówki.

Objawy dystrofii rogówki – na co zwrócić uwagę?

Objawy dystrofii rogówki zależą od rodzaju choroby oraz stopnia zaawansowania zmian patologicznych. Niektóre rodzaje dystrofii oka mogą rozwijać się praktycznie niezauważalnie, podczas gdy inne dają wyraźne symptomy. W przebiegu schorzenia mogą pojawić się takie dolegliwości jak:

• zamglone lub niewyraźne widzenie,
• okresowy ból gałki ocznej, szczególnie intensywny w godzinach porannych,
• widoczne zmiany w rogówce – np. zmętnienie lub białe złogi,
• nadmierne wydzielanie łez,
• światłowstręt lub nadwrażliwość na jasne światło,
• uczucie ciała obcego pod powieką,
• spadek ostrości widzenia,
• oczopląs,
• zez,
• zaćma.

Jak diagnozuje się dystrofię rogówki?

W diagnostyce dystrofii oka wykorzystuje się różne metody i badania. Lekarz zazwyczaj zaczyna od przeprowadzenia szczegółowego wywiadu rodzinnego, który pozwala określić, czy podobne problemy zdrowotne występowały u innych członków rodziny. Następnie wykonuje się szereg badań oceniających m.in. ostrość wzroku i ciśnienie wewnątrzgałkowe. W ramach diagnozowania dystrofii rogówki oka okulista może wykorzystać takie metody jak:

• badanie lampą szczelinową – pozwala ocenić rozległość i położenie zmian w różnych częściach rogówki,
• pachymetria – pomiar grubości rogówki,
• topografia rogówki – badanie pozwalające stworzyć mapę rogówki pokazującą jej lokalne krzywizny,
• badania molekularno-genetyczne.

Możliwości leczenia dystrofii rogówki

Metoda leczenia dystrofii Fuchsa, dystrofii Cogana i innych jej podtypów zależy od jej rodzaju i nasilenia objawów. Po postawieniu diagnozy lekarz może zalecić zarówno leczenie zachowawcze, jak i inwazyjne. W początkowych stadiach wykorzystuje się preparaty o miejscowym działaniu nawilżającym i przeciwzapalnym, podawane do worka spojówkowego. Objawy można również kontrolować za pomocą opatrunkowych soczewek kontaktowych. W bardziej zaawansowanych przypadkach lub gdy leczenie zachowawcze nie przynosi oczekiwanych rezultatów, stosuje się metody chirurgiczne.