Dbanie o wzrok ma fundamentalne znaczenie dla jakości życia. Oczy pracują niemal bez przerwy, dlatego łatwo je przeciążyć. Dodatkowo w ostatnich latach doświadczamy masowego, wielogodzinnego używania urządzeń elektronicznych, takich jak komputery, tablety czy smartfony. To również niesie ze sobą ryzyko negatywnych skutków, takich jak wystąpienie cyfrowego zmęczenia wzroku (Digital Eye Strain) czy zespołu suchego oka. Jeśli zastanawiasz się, jak dbać o wzrok na co dzień, warto zacząć od prostych nawyków. Jest na to kilka sposobów.
Lepiej zapobiegać niż leczyć – to złota zasada medycyny, która od wieków przypomina nam, że profilaktyka jest najskuteczniejszą metodą ochrony zdrowia, co doskonale sprawdza się również w przypadku wzroku. Kluczem do zachowania zdrowia oczu są regularne wizyty kontrolne u okulisty (diagnostyka i leczenie chorób) oraz optometrysty (badanie refrakcji i dobór korekcji). Systematyczna kontrola to pierwszy i niezbędny krok do dobrego widzenia. Dlaczego? Ponieważ podstawowe badania umożliwiają wczesne wykrycie ewentualnych problemów oraz podjęcie odpowiednich działań leczniczych. Warto badać wzrok przynajmniej raz na 1-2 lata (lub częściej – według zaleceń okulisty).
Wady wzroku to powszechny problem, który może dotknąć osób w każdym wieku. Te najczęściej występujące to krótkowzroczność, nadwzroczność i astygmatyzm. Nieskorygowana wada refrakcji prowadzi do szeregu negatywnych konsekwencji, z których najważniejszą jest pogorszenie jakości widzenia. Na szczęście możliwości współczesnej okulistyki pozwalają na skuteczne korygowanie małych i dużych wad refrakcyjnych oka. Dziś korzysta się z różnych metod korekcji wzroku – od najbardziej podstawowych (okulary i soczewki kontaktowe), po te bardziej nowoczesne (np. laserowa korekcja wzroku). Stosowanie odpowiedniej korekcji jest niezbędne do zachowania dobrego widzenia. Dlatego jeśli masz wadę wzroku, koryguj ją.
Przestrzeganie zasad higieny i pielęgnacji oczu jest ważnym elementem dbania o wzrok. Aby utrzymać zmysł wzroku w zdrowiu, należy stosować podstawowe metody higieny, takie jak:
Wiele osób zastanawia się, jak dbać o narząd wzroku podczas pracy przy ekranie. Długotrwała praca przed ekranem prowadzi do rzadszego mrugania, co skutkuje wysuszeniem i zmęczeniem oczu. Choć filtry światła niebieskiego mogą poprawić komfort, dla zdrowia oczu kluczowe jest zachowanie higieny pracy i nawilżanie powierzchni oka. Pracujesz przy komputerze? Daj oczom odpocząć. Aby zapobiec nieprzyjemnym objawom, stosuj następujące zasady:
Czy wiesz, że wykonywanie regularnych ćwiczeń oczu, zwłaszcza podczas pracy przy komputerze, może pomóc zmniejszyć napięcie i zmęczenie wzroku? To prosty sposób, aby zniwelować obciążenie oczu i zadbać o nie w ciągu dnia. Dzięki gimnastyce oczu pomożesz rozluźnić napiętą akomodację, co zniweluje uczucie ciężkości powiek i chwilowe zamazywanie obrazu po pracy z bliska. Takie ćwiczenia poprawiają elastyczność układu wzrokowego. Jakie ćwiczenia oczu możesz wykonywać? Oto kilka propozycji:
Taka „joga” dla oczu wspiera akomodację i poprawia komfort widzenia. To prosty sposób, aby samemu zadbać o zmysł wzroku na co dzień.
Odpowiednie nawilżenie jest niezbędne, aby oko prawidłowo funkcjonowało. Niedostatecznie nawilżone oczy szybciej się męczą – możesz odczuwać to jako suchość, pieczenie i ból. Niestety oczom nie służy wiele czynników. W obecnych czasach problem stanowią nie tylko ekrany urządzeń elektronicznych, ale również wszechobecna klimatyzacja, zanieczyszczenia czy patogeny. Jak ograniczyć ich negatywny wpływ na zmysł wzroku?
W ten sposób możesz zniwelować przesuszenie powierzchni oka, a tym samym zadbać o wzrok.
Promieniowanie UV, czyli ultrafioletowe, to część widma światła słonecznego docierającego do Ziemi. Jest obecne przez cały rok, nie tylko latem. Długotrwałe narażenie na UV może prowadzić do rozmaitych problemów zdrowotnych, w tym uszkodzeń oka. Należy więc się przed nim zabezpieczyć. Dlatego dbaj o wzrok, nosząc okulary przeciwsłoneczne z wysokiej jakości filtrem chroniącym przed promieniowaniem ultrafioletowym. Odpowiednim wyborem do codziennego użytku będą okulary z filtrem UV400. Zatrzymują one niemal wszystkie fale o długości poniżej 400 nanometrów. Dobre okulary przeciwsłoneczne chronią przed intensywnym światłem i są ważnym elementem profilaktyki chorób oka.
Czytanie lub oglądanie filmów po ciemku, w niedostatecznym oświetleniu, może powodować zmęczenie oczu. Choć brak dowodów na uszkodzenie wzroku przez czytanie w słabym świetle, jedno jest pewne – rozpoznawanie szczegółów przy niewystarczającym oświetleniu wymaga od oczu większego wysiłku. Nasz układ wzrokowy wykonuje wtedy większą pracę, co może być przyczyną ogólnego dyskomfortu oraz wysuszenia gałki ocznej. Wzrok męczy się też przy zbyt mocnym oświetleniu. Jak zatem należy zadbać o wzrok podczas czytania tekstu lub oglądania obrazów czy wideo? Do takich czynności najlepsze jest światło dzienne, neutralne i równomiernie rozprowadzane w różnych kierunkach. Natomiast po zapadnięciu zmroku najlepiej sprawdza się światło rozproszone, padające z góry.
Jak już wspomnieliśmy, suche powietrze, klimatyzacja i ogrzewanie mogą nasilać uczucie suchości oczu. Częsta ekspozycja na takie czynniki skutkuje nadmiernym parowaniem łez, co może prowadzić do występowania zespołu suchego oka. Problemy nasilają się zwykle wraz z rozpoczęciem sezonu grzewczego. Jak zadbać o wzrok w sezonie jesienno-zimowym, żeby poradzić sobie z problemem piekących i szczypiących oczu? Oto domowe sposoby, jak temu zaradzić:
To ważny aspekt, jeśli interesuje Cię dbanie o oczy w domu i w pracy.
Dobrze zbilansowana dieta ma niewątpliwie znaczenie dla zachowania zdrowia narządu wzroku. Odpowiednie odżywianie dostarcza wszystkich niezbędnych składników, witamin i minerałów. Dlatego, jeśli zastanawiasz się, jak zadbać o oczy, zwróć uwagę na to, co jesz. Stałym elementem Twojego jadłospisu powinny być produkty bogate w witaminy A, E i C, a także kwasy tłuszczowe omega-3 oraz luteinę. Co jeść, by mieć dobry wzrok? W Twojej diecie powinny znaleźć się:
Naturalne i pełnowartościowe składniki mogą znacząco poprawić jakość Twojej diety.
Palenie papierosów i spożycie alkoholu, szczególnie w nadmiernych ilościach, może prowadzić do szeregu zaburzeń związanych również z oczami. Używki przyczyniają się m.in. do rozwoju chorób oczu, takich jak zwyrodnienie plamki żółtej czy zaćma. Chcesz jak najdłużej cieszyć się dobrym wzrokiem? Unikaj używek! Przykładowo rzucenie palenia papierosów zmniejsza ryzyko trwałej utraty widzenia. Podobnie odstawienie lub chociaż ograniczenie alkoholu to dobry krok w kierunku poprawy Twojego samopoczucia fizycznego i psychicznego. Dbaj o wzrok. Rzucenie nałogu to najlepsza decyzja dla Twojego zdrowia.
Nawet drobne zmiany mogą wspierać zmysł wzroku. Intensywny tryb życia, zmęczenie i stres mogą wpływać na ogólny stan zdrowia, w tym na zdrowie oczu. Oczy potrzebują regeneracji tak samo jak całe ciało. Dbanie o wzrok nie wymaga skomplikowanych działań. Wystarczy wprowadzić kilka prostych nawyków i stosować je regularnie:
Dbaj również o aktywność fizyczną. Znajdź dyscyplinę sportu, która sprawia Ci przyjemność i na stałe wpisz ją do swojego kalendarza.
K. Krawczyk, Jak dbać o wzrok? [w:] Medycyna Praktyczna.
Dr med. Arkadiusz Pogrzebielski, Czy dieta ma wpływ na wzrok? [w:] Medycyna Praktyczna.
Prof. dr hab. n. med. M. Prost, Zespół Suchego Oka [w:] Medycyna Praktyczna.
