Krótkowzroczność – czym jest? Objawy i leczenie wady wzroku, jaką jest miopia

Wyraźne widzenie z bliska i coraz bardziej rozmazany obraz wraz ze wzrostem odległości to najbardziej charakterystyczna cecha miopii, czyli krótkowzroczności. Jest to jedna z najczęściej spotykanych wad refrakcyjnych wzroku, której istotą jest zaburzenie prawidłowego ogniskowania światła. Krótkowzroczność może pojawić się już w dzieciństwie i pogłębiać w okresie dorastania – u większości osób stabilizuje się na początku dorosłości. U młodych pacjentów istotne może być również ograniczenie dalszego jej postępu.

Chociaż w języku potocznym mówi się często o leczeniu krótkowzroczności, to należy podkreślić, że w przypadku wad wzroku mówimy o korekcji – a ta, odpowiednio przeprowadzona, pozwala uzyskać dobre widzenie.

Krótkowzroczność – co to za choroba oczu?

Osoby zastanawiające się, co to jest krótkowzroczność, powinny przede wszystkim wiedzieć, że jest to wada refrakcji oka, a nie choroba. W największym uproszczeniu można powiedzieć, że stan ten polega na tym, że dobrze widzisz obiekty znajdujące się blisko, natomiast wszystko, co znajduje się daleko, jest rozmazane i nieostre. Miopia najczęściej jest spowodowana zbyt długą gałką oczną lub zbyt silnym załamywaniem światła przez rogówkę lub soczewkę. W przypadku tej wady refrakcji światło wpadające do oka nie skupia się na siatkówce, lecz przed nią. W efekcie obraz odległych obiektów docierający do siatkówki jest rozmyty.

W zależności od wielkości wady wyróżnia się najczęściej:

• krótkowzroczność małą – do około -3,0 D,
• średnią – od około -3,0 do -6,0 D,
• wysoką – powyżej około -6,0 D.

Wartość miopii określa się w dioptriach (D, dpt) ze znakiem minus.

Przyczyny krótkowzroczności

Przyczyny krótkowzroczności są złożone. Najczęściej miopia rozwija się wskutek nadmiernego wydłużenia gałki ocznej w osi przednio-tylnej. Rzadziej znaczenie ma zbyt duża moc optyczna rogówki lub soczewki w stosunku do długości oka.

Na rozwój krótkowzroczności wpływają przede wszystkim:

• predyspozycje genetyczne,
• wzrost i wydłużanie gałki ocznej w dzieciństwie,
• intensywna praca wzrokowa z bliskiej odległości,
• niewystarczająca ilość czasu spędzanego na zewnątrz.

Pytając, co powoduje krótkowzroczność, nie należy więc szukać jednej przyczyny. Znaczenie ma współdziałanie czynników genetycznych i środowiskowych. Szczególnej kontroli wymagają dzieci, u których wada pojawiła się wcześnie, ponieważ może postępować wraz ze wzrostem gałki ocznej.

Rodzaje i objawy krótkowzroczności

Miopię można klasyfikować według wielkości wady, mechanizmu jej powstawania oraz przebiegu. Wyróżnia się m.in. krótkowzroczność osiową, związaną z nadmierną długością gałki ocznej, oraz krótkowzroczność refrakcyjną, wynikającą ze zbyt dużej mocy optycznej układu optycznego oka w stosunku do jego długości. Do krótkowzroczności refrakcyjnej zalicza się m.in. postać krzywiznową, związaną ze zbyt dużą krzywizną rogówki lub soczewki, oraz współczynnikową, wynikającą ze zmian współczynnika załamania światła w ośrodkach optycznych oka. Przesunięcie refrakcji w kierunku krótkowzroczności może wystąpić m.in. w niektórych stadiach zaćmy oraz w związku ze zmianami stężenia glukozy we krwi.a ostatnia może pojawić się m.in. w początkowej zaćmie oraz przy wahaniach poziomu cukru we krwi u osób z cukrzycą.

Najbardziej charakterystyczne objawy krótkowzroczności to:

• niewyraźne widzenie przedmiotów znajdujących się daleko,
• ciągłe mrużenie oczu w celu poprawienia ostrości obrazu,
• trudności z odczytywaniem napisów z większej odległości,
• gorsze widzenie w trakcie nocnej jazdy samochodem,
• siadanie blisko telewizora lub tablicy przez dziecko,
• bóle głowy i zmęczenie wzroku.

Na czym polega krótkowzroczność?

Mechanizm miopii wynika z relacji pomiędzy długością gałki ocznej a siłą układu optycznego. Gdy oko jest zbyt długie lub jego moc optyczna jest zbyt duża, równoległe promienie świetlne po przejściu przez tzw. ośrodki optyczne ogniskują się przed siatkówką. W rezultacie obraz dalekich obiektów docierający do siatkówki jest rozmyty i nieostry. To właśnie wyjaśnia, na czym polega krótkowzroczność i dlaczego osoba z miopią widzi dobrze z określonej bliskiej odległości, a gorzej z daleka. Natomiast zastosowanie odpowiedniej soczewki rozpraszającej przesuwa ognisko na siatkówkę i przywraca wyraźny obraz.

Rozpoznanie wady opiera się na badaniu refrakcji i ostrości wzroku. U dzieci szczególnie ważne może być badanie po zastosowaniu kropli czasowo wyłączających akomodację. W przypadku wysokiej miopii okulista ocenia także stan siatkówki i innych struktur oka. Wysoka krótkowzroczność wiąże się bowiem ze zwiększonym ryzykiem m.in. odwarstwienia siatkówki, zmian w plamce żółtej i jaskry.

Jakie są sposoby leczenia krótkowzroczności?

Krótkowzroczności jako wady nie leczy się w takim znaczeniu jak choroby – przede wszystkim się ją koryguje. Stosowane metody mają zapewnić prawidłową ostrość widzenia, a w przypadku dzieci i młodzieży część z nich może dodatkowo służyć spowalnianiu progresji wady. Określenie leczenie krótkowzroczności, choć często używane potocznie, obejmuje więc w praktyce różne sposoby korekcji miopii i kontroli jej rozwoju.

Pacjenci często pytają, czy krótkowzroczność da się wyleczyć. Okulary i soczewki kontaktowe nie usuwają miopii. Ich zadaniem jest odpowiednio zmienić bieg promieni świetlnych, dzięki czemu obraz jest ogniskowany na siatkówce i staje się wyraźny. Niektóre metody stosowane u dzieci mogą natomiast ograniczać tempo narastania wady.

Również laserowa korekcja wzroku nie oznacza „wyleczenia” krótkowzroczności w klasycznym znaczeniu. Zabieg zmienia właściwości optyczne oka i może pozwolić odpowiednio zakwalifikowanemu pacjentowi dobrze widzieć bez okularów lub soczewek. Nie skraca jednak wydłużonej gałki ocznej ani nie usuwa zmian związanych z wysoką miopią. Dlatego pytanie, jak leczyć krótkowzroczność, warto zastąpić pytaniem o najlepszą metodę jej korekcji lub kontroli progresji.

Dostępne metody korygowania wady

Korygowanie krótkowzroczności dobiera się indywidualnie po dokładnym badaniu wzroku. Nie każda metoda będzie odpowiednia dla każdego pacjenta, a w przypadku dzieci postępowanie może obejmować również rozwiązania służące kontroli progresji wady.

W przypadku występowania miopii najczęściej stosuje się:

• Okulary – najprostsza metoda korekcji, wykorzystująca soczewki rozpraszające, czyli o ujemnej mocy optycznej (tzw. „minusy”).
• Soczewki kontaktowe – zapewniają korekcję bez oprawek, ale wymagają właściwego dopasowania i przestrzegania zasad higieny.
• Specjalistyczne okulary lub soczewki do kontroli miopii – stosowane u dzieci w celu spowolnienia narastania wady.
• Ortokorekcję – specjalne soczewki zakładane na noc, które czasowo zmieniają kształt rogówki, a odpowiednio dobrane mogą również służyć kontroli progresji miopii.
• Atropinę w niskim stężeniu – u wybranych dzieci może być stosowana pod kontrolą okulisty w celu ograniczenia postępu wady.
• Laserową korekcję wzroku – podczas zabiegu modeluje się kształt rogówki tak, aby światło było prawidłowo ogniskowane na siatkówce. Kwalifikacja do laserowej korekcji wzroku zależy m.in. od wieku i stabilności wady.
• Soczewki fakijne – będące alternatywą dla laserowej korekcji wzroku m.in. przy wysokiej krótkowzroczności lub gdy przeszkodą dla zabiegu laserowego jest np. zbyt cienka rogówka. Podobnie jak przy laserowej korekcji wzroku, do kwalifikacji znaczenie ma wiek pacjenta i stabilność wady.

Wybór rozwiązania należy poprzedzić pełnym badaniem okulistycznym, ponieważ sama wartość wady refrakcji nie jest jedynym kryterium decydującym o sposobie postępowania.

Źródła:

https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/wadywzroku/74638,krotkowzrocznosc (dostęp: 07.10.2026)

https://eyewiki.org/Myopia (dostęp: 07.10.2026)

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39348479/ (dostęp: 07.10.2026)