Każdy świeżo upieczony rodzic zadaje sobie pytanie, kiedy noworodek zaczyna widzieć. Warto wiedzieć, że na początku wzrok maluszka jest jeszcze bardzo słabo rozwinięty. Dopiero z biegiem czasu malec zaczyna coraz lepiej dostrzegać otaczający go świat. Cały proces trwa nawet kilkanaście miesięcy! Dzisiaj porozmawiamy o tym, jak rozwija się wzrok niemowląt i małych dzieci. Podpowiemy też, jakie zachowania mogą sugerować problemy ze wzrokiem.
W chwili narodzin dziecko widzi bardzo niewiele. Co prawda jego gałki oczne są w pełni ukształtowane i gotowe do odbierania otaczającego świata, jednak mózg nie potrafi jeszcze zinterpretować tak złożonych informacji. Tuż po urodzeniu dziecko reaguje głównie na światło i zmiany jego natężenia. Dzienne światło jest dla niego za ostre, dlatego nowo narodzone maleństwo ma prawie cały czas zamknięte oczka. Dodatkowo przed intensywnym światłem chroni je opuchlizna wokół oczu. Gdy obrzęk ustąpi, noworodek nadal widzi w bardzo ograniczonym zakresie.
Zaraz po narodzinach malec wyraźnie dostrzega jedynie przedmioty znajdujące się bardzo blisko jego twarzy. Dalsze przedmioty, w odległości około 20-30 cm, postrzega, jakby były za mleczną szybą. Początkowo noworodki widzą tylko dwuwymiarowo – nie potrafią ocenić, co znajduje się bliżej, a co dalej. Od kiedy noworodek rozpoznaje twarze swoich rodziców z bliska? Trzeba na to poczekać kilka tygodni, ale efekt, przejawiający się w uśmiechu maluszka, na pewno jest tego wart.
Świat noworodka początkowo jest czarno-biały. Dziecko rozróżnia jedynie odcienie szarości i reaguje na kontrastowe zestawienia, np. biało-czarne pasy, chociaż mogą dostrzegać również kolor czerwony, zwłaszcza w intensywnych odcieniach. W tym czasie warto kupować zabawki, które wykorzystują różnice w jasnościach. Przyciągają one uwagę bobasa i pomagają rozwinąć zdolność rozpoznawania kształtów i wzorów. Mniej więcej po upływie około 3-4 tygodni życia maluszek zaczyna dostrzegać pierwsze kolory – najpierw czerwony, później zielony, niebieski i żółty. Z czasem barwy stają się coraz wyraźniejsze. Około szóstego miesiąca życia niemowlak rozpoznaje już większość kolorów, a otaczające przedmioty stają się dla niego całkiem wyraźne. Pod koniec drugiego półrocza maluszek widzi już podobnie do osoby dorosłej.
Mniej więcej po miesiącu dziecko zaczyna podążać wzrokiem za poruszającymi się obiektami. To idealny moment na zawieszenie karuzeli nad łóżeczkiem, tym bardziej że niemowlak widzi już na około 60 cm. Kiedy niemowlę zaczyna dostrzegać ruch, uważniej przygląda się otoczeniu. Skupia wzrok na twarzach, rozpoznaje mimikę i potrafi odwzajemnić uśmiech. To wyczekiwany moment przez wszystkich rodziców – zazwyczaj maleństwo uśmiecha się w odpowiedzi na uśmiech mamy lub taty. Po upływie kolejnych kilku tygodni niemowlak dostrzega coraz więcej szczegółów. Z zainteresowaniem ogląda swoje dłonie, zabawki, zwraca uwagę na kolorowe przedmioty wydające dźwięki. W drugim półroczu poprawia się głębia ostrości i widzenie przestrzenne. Maluch doskonali koordynację wzrokowo-ruchową i uczy się skupiać wzrok na danym obiekcie.
To, jak widzi noworodek, bardzo różni się od sposobu, w jaki postrzega świat osoba dorosła. Na początku dziecko widzi tylko szary, zamazany obraz, nie rozróżnia kolorów ani kształtów, a ostrość jego widzenia wynosi jedynie 10% tego, co widzi dorosły. Oczywiście z czasem wzrok maluszka stanie się tak samo dobry, jak u osoby dorosłej. Po osiągnięciu 12 miesięcy dziecko całkiem dobrze rozróżnia już detale i potrafi ocenić odległość, a jego pole widzenia staje się prawie tak szerokie, jak u dorosłego człowieka.
W okresie między 1. a 3. rokiem życia następuje bardzo intensywny rozwój wzroku oraz kory mózgowej i struktur nerwowych odpowiedzialnych za widzenie. Stopniowo poprawia się głębia ostrości, a wzrok dziecka staje się coraz bardziej precyzyjny. W tym czasie maluch zaczyna rozpoznawać odcienie kolorów, na przykład różnice między jasnoniebieskim a ciemnoniebieskim. Równocześnie rozwija się widzenie przestrzenne – dziecko lepiej ocenia odległości między obiektami oraz zaczyna rozumieć pojęcie głębi. To umożliwia mu bardziej świadome poruszanie się, koordynację ruchów i unikanie przeszkód. Niewiele osób zdaje sobie sprawę z tego, że dzieci osiągają pełną ostrość wzroku dopiero w wieku od 3 do 6 lat.
Obserwowanie zmian w rozwoju dziecka to dla jego mamy i taty źródło ogromnej radości i wielu wzruszeń. Warto uważnie przyglądać się maluchowi, by nie przeoczyć ewentualnych symptomów świadczących o problemach ze wzrokiem. Do niepokojących objawów należą:
Dobrym momentem na pierwszy kontakt małego dziecka z okulistą jest 6. miesiąc życia, jeśli nasz maluszek nie jest wcześniakiem. Lekarz oceni stan narządu wzroku i przeprowadzi odpowiednie badania, które pomogą wykryć ewentualne schorzenia. Określi także częstotliwość kolejnych wizyt. Jeśli wcześniej zauważysz jakiekolwiek niepokojące objawy, warto jak najszybciej przebadać dziecko.
Soczewki kontaktowe a infekcje oczu – objawy zakażeń, ryzyko i profilaktyka
Czy laserowa korekcja wzroku boli? Dowiedz się więcej o odczuciach podczas zabiegu
Rodzaje zeza u dzieci i dorosłych – przyczyny, odmiany i metody leczenia
Krótkowzroczność a dalekowzroczność – najważniejsze różnice i metody korekcji
