Problemy z ostrością widzenia dotyczą osób w każdym wieku. Niektórzy mają trudności z rozpoznawaniem przedmiotów znajdujących się w oddali, inni gorzej widzą z bliska, a jeszcze inni obserwują zniekształcenia obrazu niezależnie od odległości. Za takie dolegliwości często odpowiadają wady wzroku, czyli nieprawidłowości w sposobie skupiania światła przez układ optyczny oka. Na szczęście wiele z nich można skutecznie korygować za pomocą okularów, soczewek kontaktowych lub odpowiednio dobranych zabiegów.
Do najczęściej występujących wad wzroku należą krótkowzroczność, nadwzroczność i astygmatyzm. Każda z nich wpływa na widzenie w nieco inny sposób:
Osobnym problemem jest starczowzroczność (prezbiopia), czyli związane z wiekiem stopniowe pogarszanie zdolności oka do wyraźnego widzenia z bliska. Nie jest chorobą, lecz naturalnym następstwem starzenia się organizmu.
Wada refrakcji powstaje wtedy, gdy światło wpadające do oka nie skupia się dokładnie na siatkówce. Przyczyną mogą być m.in. długość gałki ocznej, kształt rogówki lub właściwości soczewki.
W krótkowzroczności promienie świetlne skupiają się przed siatkówką, natomiast w nadwzroczności – za nią. Astygmatyzm wiąże się natomiast najczęściej z nieregularnym kształtem rogówki, przez co światło nie skupia się w jednym punkcie. Znaczenie dla rozwoju niektórych wad wzroku mają predyspozycje genetyczne, wiek oraz czynniki środowiskowe.
Nieskorygowana wada wzroku najczęściej daje o sobie znać pogorszeniem ostrości obrazu. Objawy zależą jednak od jej rodzaju i wielkości. Nie zawsze ograniczają się przy tym do samego niewyraźnego widzenia.
Objawy świadczące o nieskorygowanej wadzie wzroku to m.in.:
Niektóre osoby przez długi czas przyzwyczajają się do gorszej jakości obrazu. Dlatego brak wyraźnych dolegliwości nie zastępuje regularnego badania okulistycznego.
Profesjonalna diagnostyka przeprowadzona przez specjalistę, lekarza okulistę, i pozwala określić rodzaj oraz wielkość wady – a także wykryć ewentualne choroby oczu oraz ocenić ich ogólny stan. Podstawą jest badanie ostrości wzroku i refrakcji, czyli pomiaru określającego, jakiej korekcji potrzebuje pacjent.
W zależności od wieku, zgłaszanych dolegliwości i wyniku podstawowych testów specjalista może rozszerzyć diagnostykę. Ważna jest bowiem nie tylko odpowiedź na pytanie, ile dioptrii ma pacjent, lecz także wykluczenie chorób oczu, które mogą powodować podobne problemy z widzeniem.
Sposób korekcji wzroku dobiera się indywidualnie. Najbardziej uniwersalnym rozwiązaniem pozostają okulary, których moc określa się podczas badania. Alternatywę stanowią soczewki kontaktowe.
U pacjentów, którzy ukończyli 21 lat i mają stabilną od co najmniej pół roku wadę wzroku, można rozważyć metody chirurgii refrakcyjnej. Laserowa korekcja wzroku polega na odpowiednim modelowaniu rogówki, aby światło prawidłowo skupiało się na siatkówce. Możliwość wykonania takiego zabiegu zawsze ocenia specjalista podczas szczegółowej kwalifikacji.
Nie każdej zmianie wartości wady można zapobiec, ponieważ na jej rozwój wpływają m.in. uwarunkowania anatomiczne i genetyczne. Można jednak zadbać o codzienną higienę wzroku i regularnie kontrolować stan wady.
Podczas pracy przy komputerze warto robić przerwy i przenosić wzrok na obiekty znajdujące się w oddali. Ważne są dobre oświetlenie miejsca pracy, odpowiednia odległość od ekranu oraz aktywność na świeżym powietrzu, szczególnie u dzieci. Jeśli wada się zmienia, należy odpowiednio aktualizować korekcję.
Do okulisty warto chodzić profilaktycznie, nawet jeśli wzrok nie sprawia zauważalnych problemów. Szybszej konsultacji wymagają natomiast nowe lub nasilające się zaburzenia widzenia, częste bóle głowy, podwójne widzenie czy wyraźne pogorszenie ostrości obrazu.
Niwald A., Mrukwa-Kominek E. (red.), Okulistyka. Podręcznik dla studentów i lekarzy, Śląski Uniwersytet Medyczny, Katowice 2018.
Szaflik J., Szaflik J.P., Kamińska A. (red.), Refrakcja i korekcja wad wzroku, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2016.
Każda podróż rozpoczyna się od jednego kroku. Zauważalna poprawa komfortu Twojego życia rozpoczyna się od bezbolesnej i niezobowiązującej konsultacji. Dowiedz się więcej, żeby wyraźniej zobaczyć problem. Widzimy się w Eyemed.
