Co to jest odwinięcie powieki i jak wpływa na funkcję oka?

Odwinięcie powieki to schorzenie okulistyczne, które może istotnie zaburzać prawidłowe funkcjonowanie oka i obniżać komfort codziennego życia. Zwykle dotyczy powieki dolnej i polega na wywróceniu powieki na zewnątrz, co skutkuje zaburzeniem funkcji ochronnych gałki ocznej i narażeniem jej na uszkodzenia. Nieleczony ektropion może prowadzić do przewlekłych podrażnień, zaburzeń nawilżenia oka, a nawet uszkodzeń rogówki. W tym wpisie przyjrzymy się bliżej temu stanowi, jego przyczynom, objawom oraz metodom leczenia.

Jakie są rodzaje i przyczyny powstawania ektropionu?

Ektropion, czyli odwinięcie lub wywinięcie powieki to stan, w którym brzeg rzęsowy odsuwa się od powierzchni gałki ocznej, prowadząc do odsłonięcia spojówki powiekowej i zaburzenia przylegania punktów łzowych. Schorzenie to polega na odwinięciu brzegu powieki na zewnątrz oka – powieka odchyla się, odsłaniając spojówkę. Przeciwieństwem ektropionu jest podwinięcie brzegu rzęsowego w stronę gałki ocznej, czyli entropion. Ektropion może mieć różne postacie, w zależności od mechanizmu jego powstania. Do najczęściej rozpoznawanych należą:

• ektropion inwolucyjny (starczy) – związany z naturalnym procesem starzenia, zwiotczeniem skóry i osłabieniem mięśni powiek,
• ektropion porażenny – spowodowany porażeniem nerwu twarzowego, wynikającym z urazu, zapalenia lub operacji,
• ektropion bliznowaty – wynikający z obecności blizn lub obkurczenia skóry po urazach, oparzeniach lub stanach zapalnych,
• ektropion mechaniczny – spowodowany obecnością guzów lub innych zmian obciążających powiekę,
• ektropion wrodzony – rzadko spotykane odwinięcie powieki u noworodków i niemowląt; niekiedy towarzyszy zespołom genetycznym, takim jak zespół Downa.

Odwinięcie brzegu rzęsowego może dotyczyć całej powieki dolnej albo tylko jej części: przyśrodkowej, bocznej lub środkowej.

Jak rozpoznać objawy odwinięcia powieki i kiedy zgłosić się do lekarza?

Objawy ektropionu są zwykle łatwo zauważalne. W sytuacji, gdy powieka została wywinięta, obserwuje się takie symptomy jak:

• nadmierne łzawienie (zwane również łzawieniem patologicznym),
• zwiększone wysychanie powierzchni oka,
• zaczerwienienie oka (na skutek wystawienia spojówki na podrażnienia zewnętrzne),
• uczucie piasku lub ciała obcego pod powieką,
• intensywny ból i dyskomfort (przy uszkodzeniu rogówki),
• światłowstręt,
• pogorszenie ostrości wzroku.

W skrajnych przypadkach istnieje ryzyko wystąpienia erozji rogówki, czyli uszkodzenia powierzchniowych warstw jej nabłonka. Może to prowadzić do silnych dolegliwości bólowych, przymglenia widzenia, a często także do przekrwienia gałki ocznej.

Jak przebiega diagnostyka ektropionu i jakie badania potwierdzają diagnozę?

W przypadku zauważenia objawów wywinięcia powieki należy jak najszybciej zgłosić się po specjalistyczną pomoc lekarza. Rozpoznanie ektropionu opiera się głównie na badaniu okulistycznym. Specjalista ocenia położenie powiek oraz stan powierzchni oka. W celu ustalenia dokładnej diagnozy ektropionu stosuje się między innymi:

• badanie w świetle dziennym,
• badanie w lampie szczelinowej,
• badanie siły mięśni twarzy,
• test dystrakcji (Distraction Test),
• test „Snap-back” (test powrotu),
• ocenę stopnia wysychania spojówki i rogówki.

Diagnostyka ektropionu opiera się na badaniu klinicznym, które pozwala odróżnić go od retrakcji powieki (nadmiernego uniesienia/obniżenia bez wywinięcia krawędzi) czy niedomykalności szpary powiekowej.

Jak leczyć ektropion – kiedy wystarczą leki, a kiedy konieczna jest operacja?

Sposób leczenia odsunięcia powieki zależy od przyczyny i stopnia zaawansowania schorzenia. Leczenie zachowawcze polega na stosowaniu preparatów nawilżających, ochronnych (kropli, żele, maści) oraz – w przypadku nadkażenia – miejscowych antybiotyków, które łagodzą ostre objawy i służą ochronie rogówki. Dodatkowo pacjentowi zaleca się stosowanie preparatów zapewniających nawilżenie oka w ciągu dnia, tzw. sztucznych łez. Jednakże, aby całkowicie wyeliminować dolegliwości, konieczne jest przeprowadzenie zabiegu chirurgicznego, który na stałe przywróci prawidłowe ustawienie powieki. Jedynie operacyjna korekta powiek daje trwałe efekty i znacząco poprawia komfort widzenia.