Pieprzyk, blizna a może ćma w oku? Może wyglądać niepokojąco, drażnić, a czasem nawet przesłaniać widzenie. Ten niepozorny gość to skrzydlik, czyli łagodna zmiana na oku, która występuje nawet u 12% Polaków. Najczęściej pojawia się u osób spędzających dużo czasu na słońcu i choć brzmi niewinnie, czasem potrafi uprzykrzyć życie.
Spojówka to półprzezroczysta błona, która pokrywa białą część oka. Skrzydlik to łagodna zmiana zwyrodnieniowa spojówki, która powstaje w wyniku rozrostu tkanki włóknistej i naczyniowej. Zmiana kształtem przypomina skrzydło owada z szeroką podstawą znajdującą się w kącie oka od strony nosa oraz wierzchołkiem rosnącym w kierunku rogówki, czyli warstwy pokrywającej tęczówkę oka. Skrzydlik zwykle ma barwę bladożółtą do różowej, jest miękki w konsystencji i widoczny jako narośl na oku.
Bezpośrednia przyczyna powstawania skrzydlika nie została jeszcze poznana, ale wiadomo, że najistotniejszym czynnikiem ryzyka jest ekspozycja na promieniowanie UV. Dlatego w krajach o większym nasłonecznieniu skrzydlik jest znacznie częstszy niż w Polsce.
Przewlekłe podrażnienie oka przez:
powodują powstawanie mikrourazów i stanu zapalnego, co również sprzyja powstawaniu skrzydlika. Zmiana może występować częściej u osób mających predyspozycje genetyczne, a także u starszych pacjentów.
Najbardziej typowym objawem skrzydlika jest widoczna charakterystyczna, trójkątna zmiana o różowawym zabarwieniu na powierzchni oka, najczęściej od strony nosa. Skrzydlik zwykle nie powoduje objawów, zwłaszcza jeśli jest niewielki i nie nachodzi na rogówkę.
Niektórzy pacjenci mogą odczuwać:
Oko może być podrażnione i zaczerwienione, a jeśli skrzydlik się powiększa i nachodzi na rogówkę, to mogą również pojawić się zaburzenia widzenia.
Rozpoznanie skrzydlika jest zazwyczaj proste i opiera się głównie na oględzinach przedniego odcinka oka w lampie szczelinowej. Okulista ocenia:
Jeśli obraz jest typowy, to wystarcza do rozpoznania skrzydlika. Ważna jest również ocena stopnia zaawansowania, czyli jak daleko skrzydlik sięga w stronę źrenicy i w jaki sposób wpływa na rogówkę, ponieważ to te czynniki powodują występowanie zaburzeń widzenia. Czasem w przypadku wątpliwości lub nasilonych dolegliwości lekarz zleca badania dodatkowe.
Skrzydlik, jeśli nie wywołuje poważnych objawów i jest niewielki, jest zwykle leczony zachowawczo. Takie leczenie polega na:
Jeśli oko robi się zaczerwienione, można również zastosować krople ze sterydem. Jeśli skrzydlik szybko rośnie, powoduje zaburzenia widzenia, astygmatyzm lub znaczny dyskomfort, można usunąć go chirurgicznie. Operacja skrzydlika wykonywana jest w znieczuleniu miejscowym i polega na usunięciu zmiany oraz wszczepieniu w to miejsce spojówki pobranej ze zdrowej części tego samego oka.
Przeszczepienie spojówki znacznie zmniejsza ryzyko nawrotu choroby, jednak mimo to zmiana ta często pojawia się ponownie. Dlatego decyzja o leczeniu operacyjnym powinna być dobrze przemyślana.
Profilaktyka skrzydlika polega głównie na ochronie oczu przed promieniowaniem UV, które jest jednym z głównych czynników ryzyka.
Zaleca się:
Ważne jest też unikanie długotrwałego narażenia na kurz, wiatr i dym, które mogą podrażniać spojówkę. Osoby pracujące na zewnątrz powinny regularnie nawilżać oczy sztucznymi łzami i unikać pocierania oczu.
