Ortoptyka to specjalistyczna dziedzina okulistyki, która skupia się na badaniu i nieoperacyjnym leczeniu różnego rodzaju chorób oraz zaburzeń wzroku u dzieci i dorosłych. Ekspertem w zakresie ortoptyki jest ortoptysta, potocznie nazywany rehabilitantem oczu. Ortoptyka to profesja wciąż relatywnie mało znana w Polsce, o której znaczeniu wiele osób nawet nie zdaje sobie sprawy. Jednocześnie wiele osób mających problemy ze wzrokiem może skorzystać z jego pomocy. Z jakimi problemami należy zgłaszać się właśnie do ortoptysty? Oto krótki poradnik.
Ortoptysta (inaczej ortoptyk) to specjalista, którego przedmiotem pracy jest diagnozowanie, leczenie i rehabilitacja dysfunkcji widzenia obuocznego. Pomaga pacjentom z chorobą zezową, amblyopią, zaburzeniami akomodacji i nie tylko. Można porównać go do rehabilitanta wzroku, który poprzez specjalistyczne ćwiczenia i terapie wizualne jest w stanie skorygować lub złagodzić rozmaite zaburzenia narządu wzroku i związane z nimi objawy. Z racji tego, że w przypadku tej profesji nie jest wymagane ukończenie studiów medycznych, ortoptysta nie jest lekarzem. Musi jednak mieć wykształcenie w zakresie ortoptyki i obowiązkowo zdać egzamin z kwalifikacji zawodowych.
W obszarze pracy ortoptysty znajdują się wszelkie trudności, jakie występują w widzeniu obuocznym, takie jak:
Ortoptyka często jest mylnie utożsamiana z optometrią. Tymczasem ortoptysta i optometrysta różnią się zakresem obowiązków. Optometrysta zajmuje się głównie diagnostyką wad wzroku i doborem korekcji. Jego głównym zadaniem jest badanie refrakcji i dobieranie okularów korekcyjnych oraz soczewek kontaktowych. Z kolei ortoptysta oferuje pacjentom rehabilitację zaburzeń widzenia (szczególnie tych związanych z ruchem oczu oraz pracą obu gałek ocznych).
Pod opiekę ortoptysty trafiają pacjenci się z rozmaitymi trudnościami. Na konsultację z tym specjalistą warto umówić się w sytuacji, gdy pacjent zauważa różnego rodzaju zaburzenia i nieprawidłowości, takie jak:
Wizytę rozpoczyna się od wywiadu medycznego. Ortoptysta pyta o dolegliwości, zauważone problemy ze wzrokiem i historię chorób. Ważne są także ogólne informacje o stanie zdrowia, ewentualnych urazach głowy oraz przyjmowanych lekach. Na tej podstawie specjalista może lepiej zrozumieć przyczyny trudności, wykonać odpowiednie badania oraz dopasować ćwiczenia. Szeroki wachlarz narzędzi diagnostycznych pomaga ortoptyście podejść do sytuacji kompleksowo i strategicznie. Ortoptyk przepisuje pacjentowi specjalne ćwiczenia, które pomagają w poprawie funkcji wzroku i koordynacji oczu. Rehabilitacja wzroku może obejmować niechirurgiczne i niefarmakologiczne metody leczenia, takie jak:
Godnym uwagi jest fakt, że badanie ortoptyczne nie wymaga żadnego specjalnego przygotowania ze strony pacjenta. Nie jest też potrzebne skierowanie.
Ortoptyczne leczenie wzroku może znacznie poprawić komfort widzenia i codzienne funkcjonowanie. Ortoptyści pracują zarówno z dorosłymi, jak i z dziećmi – w praktyce ich pacjentami częściej są najmłodsi. Pamiętajmy, że dziecko nie zawsze potrafi powiedzieć, że widzi gorzej – przede wszystkim dlatego, że nie wie, jak widzieć powinno. Dlatego jako rodzice powinniśmy uważnie obserwować jego zachowanie, by w razie wystąpienia jakichś nieprawidłowości od razu zgłosić się do specjalisty.
Do symptomów, które są alarmujące należą m.in.:
W przypadku ich zauważenia warto zaprowadzić dziecko do ortoptysty. Dopasowane do potrzeb, profesjonalne leczenie ortoptyczne daje możliwość usprawnienia funkcji wzrokowych oraz poprawy ogólnego komfortu widzenia, co znacząco wpływa na jakość życia oraz funkcjonowanie dziecka w domu i w szkole.
