Test Schirmera (badanie wydzielania łez) to prosta i szybka procedura, która pozwala ocenić wydolność gruczołów łzowych i ilość wytwarzanych łez. Wykorzystywany jest przede wszystkim w diagnostyce zespołu suchego oka oraz innych zaburzeń nawilżenia powierzchni oka. Dzięki swojej skuteczności stanowi jedno z najważniejszych narzędzi okulistycznych w ocenie podstawowego wydzielania wody we łzach. Badanie trwa zaledwie kilka minut, a wynik dostępny jest niemal natychmiast.
Test Schirmera to metoda diagnostyczna służąca do oceny zdolności gruczołów łzowych do produkcji łez. Pozwala na zbadanie filmu łzowego, czyli niezwykle istotnej struktury pokrywającej gałkę oczną i zapewniającej jej nawilżenie oraz odżywienie. Zaburzenia funkcjonowania filmu łzowego mogą prowadzić do poważnych dolegliwości. Niedobór lub zła jakość łez (nieprawidłowy skład) mogą powodować stany zapalne oraz uszkodzenia powierzchni oka. Test Schirmera to jedno z podstawowych badań wykonywanych w przypadku podejrzenia o zespół suchego oka lub inne problemy związane z suchymi oczami. Ocenia on wydzielanie wodnej składowej filmu łzowego.
Badanie jest stosunkowo proste i nieinwazyjne. Przeprowadza się je za pomocą sterylnych pasków bibuły, które umieszcza się w załamku dolnym spojówki oka, wykorzystując jeden z zaokrąglonych brzegów pasków. Pasek testu jest oznaczony skalą. Po upływie kilku minut odczytywany jest wynik testu – czyli stopień nawilżenia paska. Godnym uwagi jest fakt, że próba Schirmera nie wymaga od pacjenta żadnego specjalnego przygotowania.
Próba Schirmera może być wykonana na trzy sposoby:
Testy Schirmera powinny być przeprowadzane w warunkach, które nie zaburzą wyników badania. Zazwyczaj wykonuje się je w pomieszczeniu bez nawiewu i klimatyzacji, o umiarkowanym oświetleniu. W czasie trwania testu ważne jest, aby swobodnie patrzeć na wprost (bez nadmiernego otwierania oczu ani ich zamykania) oraz w miarę możliwości powstrzymywać się od mrugania. Jak już wspomniano, badanie nie wymaga specjalnego przygotowania ze strony pacjenta. Zaleca się jednak, aby na badanie zgłosić się bez makijażu oraz sztucznych rzęs. Osoby noszące okulary lub soczewki kontaktowe powinny je zdjąć. Próba Schirmera może być wykonana zarówno w gabinecie okulistycznym.
Test Schirmera wykonuje się przede wszystkim w przypadku podejrzenia zespołu suchego oka oraz innych chorób oczu związanych z niedoborem łez. Objawy takie jak pieczenie, swędzenie, uczucie piasku pod powiekami, zaczerwienienie czy ból mogą świadczyć o nieprawidłowym nawilżeniu oka. Problem ten często dotyczy osób długo pracujących przy komputerze oraz zawodowych kierowców. Dyskomfort może także wynikać ze złego dopasowania soczewek kontaktowych.
Test Schirmera odgrywa kluczową rolę w diagnostyce i monitorowaniu głównie zespołu suchego oka, zaburzenia nawilżenia powierzchni oka i zespołu Sjörgena.
Doraźnie można próbować łagodzić objawy, używając nawilżających kropli do oczu, czyli tak zwanych sztucznych łez. Gdy jednak nieprzyjemne symptomy wciąż powracają, nie należy zwlekać z wizytą u lekarza. Ignorowanie dolegliwości warunkowanych przez niedobór łzowej wydzieliny może pogłębić problem i prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, co w efekcie może być zagrożeniem dla widzenia.
Analiza wyników badania wydzielania łez nie jest skomplikowana ani długotrwała. Normy testu Schirmera oraz ich przekroczenia mieszczą się w czterech zakresach:
