Czy wiesz, że zdrowy człowiek może dostrzegać ruch nawet w zasięgu 180-200 stopni wokół siebie bez poruszania oczami? Może nie mamy oczu dookoła głowy, ale nasze pole widzenia jest jak panoramiczny ekran, który sięga niemal od ucha do ucha. Dzięki temu wychwytujemy zagrożenia z boków, widzimy nadjeżdżające samochody kątem oka albo zauważamy znajomego, jeszcze zanim spojrzymy mu w twarz. Ale co się dzieje, gdy ten szeroki horyzont zaczyna się zawężać, a obraz wygląda jakbyśmy patrzyli na niego przez wąską rurę? To właśnie widzenie tunelowe, objaw, który może stopniowo ograniczać sprawność naszych oczu i utrudniać codzienne funkcjonowanie.
Utrata widzenia peryferyjnego występuje najczęściej w jaskrze, która rozwija się powoli i podstępnie. Ludzki organizm cechują wspaniałe zdolności adaptacyjne do nawet najtrudniejszych sytuacji. Jeśli każdego dnia ubywa nam niewielka ilość obwodowego pola widzenia, to przez wiele lat możemy nawet tego nie zauważyć. Dlatego tak ważne są regularne badania pola widzenia, nawet jeśli nie odczuwamy żadnych dolegliwości. Wczesne wykrycie ubytku pozwala na wdrożenie leczenia zanim dojdzie do nieodwracalnych zmian. Widzenie tunelowe może być również objawem chorób siatkówki, nerwu wzrokowego czy zmian w obrębie mózgu.
Widzenie tunelowe zazwyczaj rozwija się stopniowo, dlatego wiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego, że ich pole widzenia się zawęża. Zmiany zachodzą tak powoli, że mózg uczy się je kompensować do czasu, aż zaczynają przeszkadzać w codziennym funkcjonowaniu. Pierwszym sygnałem, który może sugerować utratę widzenia peryferyjnego jest potykanie się o przeszkody, meble czy framugi drzwi, znajdujące się z boku. Pacjenci również doświadczają wrażenia, że coś „wyskakuje znikąd”, szczególnie podczas jazdy samochodem może pojawiać się problem z zauważaniem pieszych czy rowerzystów.
W przypadku zaobserwowania któregokolwiek z tych objawów należy zgłosić się do okulisty, który zaleci wykonanie badania pola widzenia. W niektórych schorzeniach, np. przy nagłym ataku jaskry, zawężenie pola widzenia może wystąpić gwałtownie, wtedy towarzyszy mu ból oka, nudności czy zamglone widzenie, w tym przypadku nie wolno zwlekać i należy natychmiast zgłosić się na ostry dyżur okulistyczny.
Badanie pola widzenia, zwane perymetrią, to jedno z kluczowych narzędzi w diagnostyce chorób oczu. Podczas badania pacjent siedzi przed specjalnym urządzeniem i patrzy na wyznaczony punkt na środku ekranu. W różnych miejscach pola widzenia pojawiają się błyski światła. Zadaniem pacjenta jest nacisnąć przycisk za każdym razem, gdy je zauważy. Badanie jest bezbolesne i nieinwazyjne, choć może zająć nawet 10–20 minut na każde oko i wymaga skupienia oraz współpracy pacjenta. Wynik badania jest dostępny od razu po jego zakończeniu i gotowy do zinterpretowania przez lekarza okulistę.
Leczenie widzenia tunelowego jest zależne od przyczyny, która wywołała ten objaw. Najczęściej stosuje się:
Aby jak najdłużej zachować szerokie pole widzenia warto przede wszystkim regularnie kontrolować wzrok. Wczesne wykrycie problemu daje szansę na skuteczne leczenie i spowolnienie postępu choroby. O zdrowie oczu warto dbać także na co dzień. Dobrze zbilansowana dieta, unikanie palenia papierosów, kontrola cukrzycy i nadciśnienia oraz ochrona przed promieniowaniem UV pozytywnie wpływają na kondycję oczu. Równie ważne jest, by nie ignorować wczesnych objawów pogorszenia pola widzenia, takich jak potykanie się o przeszkody czy trudności z prowadzeniem pojazdów. W takiej sytuacji warto jak najszybciej zgłosić się do okulisty.
