Łzy kojarzą się przede wszystkim z płaczem, ale w rzeczywistości są stale obecne na powierzchni zdrowego oka. Przy każdym mrugnięciu powieki rozprowadzają je po rogówce oraz przedniej części spojówki, tworząc cienką powłokę zwaną filmem łzowym. Pełni ona ważną funkcję ochronną, zapewnia odpowiednie nawilżenie i wpływa na jakość widzenia. Zaburzenia jej składu lub zbyt szybkie wysychanie może natomiast powodować pieczenie, uczucie piasku pod powiekami i inne dolegliwości charakterystyczne dla zespołu suchego oka.
Film łzowy to cienka warstwa płynu pokrywającego przednią powierzchnię oka. Substancja ta chroni przed zanieczyszczeniami, zapewnia nawilżenie oraz gładką powierzchnię dla prawidłowego widzenia.
Film łzowy powstaje dzięki współpracy kilku struktur odpowiedzialnych za wytwarzanie poszczególnych składników łez. Za ich część wodną odpowiada przede wszystkim gruczoł łzowy, natomiast pozostałe elementy powstają m.in. w gruczołach Meiboma (warstwa lipidowa) oraz komórkach kubkowych spojówki (warstwa mucynowa). Jeśli więc zastanawiamy się, co produkuje łzy, nie można wskazać wyłącznie jednego gruczołu. Właściwy skład i stabilność filmu łzowego zależą od prawidłowego współdziałania gruczołów łzowych, gruczołów Meiboma, komórek kubkowych spojówki oraz struktur powierzchni oka.
Tradycyjnie film łzowy opisuje się jako strukturę złożoną z trzech warstw. Współczesne modele wskazują, że część wodna i mucynowa tworzą raczej wspólną strukturę, jednak podział na trzy elementy ułatwia wyjaśnienie ich funkcji.
Warstwy filmu łzowego można przedstawić następująco:
Zaburzenie któregokolwiek z tych elementów może pogorszyć stabilność całej powłoki łzowej.
Prawidłowy film łzowy przede wszystkim nawilża rogówkę i spojówkę, ale jego rola jest znacznie szersza. Tworzy pierwszą barierę pomiędzy powierzchnią oka a środowiskiem zewnętrznym, pomaga usuwać drobne zanieczyszczenia i zawiera składniki uczestniczące w ochronie przed drobnoustrojami.
Film łzowy ma również znaczenie dla ostrego widzenia. Gładka powierzchnia łez pokrywająca rogówkę uczestniczy w prawidłowym załamywaniu światła. Jeżeli staje się niestabilna, obraz może chwilowo tracić ostrość, a poprawa następuje np. po mrugnięciu.
Przerwanie filmu łzowego oznacza utratę jego ciągłości pomiędzy kolejnymi mrugnięciami. Jeżeli dochodzi do tego zbyt szybko, powierzchnia oka pozostaje miejscowo niedostatecznie chroniona i nawilżona. Może to prowadzić do podrażnienia oraz nasilenia objawów zespołu suchego oka. Pacjenci mogą odczuwać to jako pieczenie, szczypanie, suchość, uczucie ciała obcego albo nadmierne łzawienie. Niekiedy może również występować okresowe zamazywanie obrazu. Przyczyną problemu może być zarówno niedostateczna produkcja łez, jak i ich nadmierne parowanie, np. wskutek nieprawidłowej pracy gruczołów Meiboma.
Profesjonalna diagnostyka pozwala ocenić nie tylko ilość łez, ale przede wszystkim ich jakość i stabilność. Okulista może obejrzeć powierzchnię oka w lampie szczelinowej oraz zastosować dodatkowe testy zależnie od rodzaju dolegliwości.
Jednym z badań jest pomiar czasu rozpadu filmu łzowego (TBUT – tear break-up time), czyli czyli czasu od mrugnięcia do pojawienia się pierwszego przerwania ciągłości filmu łzowego. Można również wykorzystać test Schirmera, który pozwala oszacować wydzielanie łez w odpowiedzi na bodziec i jest szczególnie przydatny w ocenie niedoboru wodnej składowej filmu łzowego.. Nowoczesna diagnostyka umożliwia także nieinwazyjną analizę filmu łzowego i jego stabilności.
Leczenie zaburzeń filmu łzowego dobiera się do ich przyczyny. Innego postępowania może wymagać niedobór części wodnej łez, a innego ich nadmierne parowanie związane z dysfunkcją gruczołów Meiboma.
Podstawą terapii mogą być odpowiednio dobrane preparaty nawilżające oraz właściwa higiena brzegów powiek. Przy problemach z gruczołami Meiboma stosuje się również ciepłe kompresy i specjalistyczne metody wspomagające ich prawidłową pracę. W określonych przypadkach lekarz może zalecić dodatkowe leczenie przeciwzapalne lub inne metody dostosowane do rozpoznanej przyczyny.
https://www.tfosdewsreport.org/report-tfos_dews_ii_report/36_36/en/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40467022/
https://podyplomie.pl/czasopisma/okulistyka-po-dyplomie/2018/01/zespol-suchego-oka
Każda podróż rozpoczyna się od jednego kroku. Zauważalna poprawa komfortu Twojego życia rozpoczyna się od bezbolesnej i niezobowiązującej konsultacji. Dowiedz się więcej, żeby wyraźniej zobaczyć problem. Widzimy się w Eyemed.
