Ultrasonografia kojarzy się przede wszystkim z badaniem narządów wewnętrznych, ale znajduje zastosowanie również w okulistyce. USG oka pozwala zobrazować struktury gałki ocznej i oczodołu, także wtedy, gdy ich dokładna ocena innymi metodami jest utrudniona. Badanie jest szybkie, nie wykorzystuje promieniowania jonizującego i może dostarczyć lekarzowi ważnych informacji potrzebnych do postawienia diagnozy. W tym artykule wyjaśniamy, co wykrywa USG oka, jak przebiega i czy wymaga wcześniejszego przygotowania.
USG gałek ocznych jest badaniem obrazowym wykorzystującym fale ultradźwiękowe. Odbijają się one od poszczególnych tkanek, a aparat przetwarza uzyskane informacje na obraz widoczny na monitorze. Dzięki temu lekarz może ocenić wnętrze oka oraz wybrane struktury znajdujące się w oczodole.
W okulistyce wykorzystuje się różne rodzaje ultrasonografii:
Zakres badania dobiera się do problemu, który wymaga diagnostyki.
USG gałki ocznej wykonuje się przede wszystkim wtedy, gdy lekarz potrzebuje dokładniej ocenić struktury niewidoczne podczas standardowego badania okulistycznego. Jest to szczególnie przydatne w sytuacji, gdy wgląd w głąb oka utrudniają np. zmętnienie soczewki, krwotok do ciała szklistego czy zmiany w rogówce.
Wskazaniem do USG oka mogą być również:
Co istotne, USG oczodołów może być wykorzystywane także w diagnostyce nieprawidłowości położonych poza samą gałką oczną.
To, co wykrywa USG okulistyczne, zależy między innymi od rodzaju badania i wskazania do jego wykonania. Jak już wspomnieliśmy, ultrasonografia umożliwia ocenę struktur, których lekarz nie może dokładnie obejrzeć np. podczas badania dna oka.
USG gałki ocznej może pomóc w rozpoznawaniu lub ocenie m.in.:
Badanie może również dostarczyć informacji o wielkości i umiejscowieniu zmiany.
Z kolei USG oczodołu pozwala ocenić wybrane nieprawidłowości w jego obrębie. Wynik zawsze interpretuje lekarz w połączeniu z objawami zgłaszanymi przez pacjenta oraz rezultatami pozostałych badań.
To, jak wygląda USG oka, może się nieco różnić w zależności od zastosowanej techniki. W przypadku często wykonywanego USG w prezentacji B pacjent zwykle znajduje się w pozycji leżącej lub półleżącej i zamyka oczy. Na powiekę nakładany jest specjalny żel ułatwiający przewodzenie ultradźwięków, a następnie lekarz delikatnie przykłada głowicę aparatu.
Podczas badania pacjent może zostać poproszony o skierowanie wzroku w różne strony. Pozwala to obejrzeć poszczególne obszary gałki ocznej. USG okulistyczne trwa zazwyczaj od kilku do kilkunastu minut, zależnie od zakresu diagnostyki.
W większości przypadków USG gałek ocznych nie wymaga szczególnych przygotowań. Nie trzeba przychodzić na czczo ani zmieniać codziennej diety. Warto jednak zabrać wcześniejszą dokumentację okulistyczną, jeśli pacjent ją posiada.
Osoby zastanawiające się, jak przygotować się do USG oka, powinny przede wszystkim stosować się do instrukcji otrzymanych w konkretnej placówce. Przed badaniem warto zrezygnować z makijażu oczu, ponieważ żel nakładany podczas ultrasonografii może go rozmazać. Soczewki kontaktowe wymagają zdjęcia przed rozpoczęciem diagnostyki.
USG oka jest co do zasady badaniem bezbolesnym. Podczas wykonywania USG przez zamkniętą powiekę pacjent może odczuwać dotyk głowicy i niewielki nacisk, ale nie powinno to powodować bólu.
Badanie ultrasonograficzne nie wykorzystuje promieniowania rentgenowskiego. W zależności od zastosowanej techniki sonda może być przykładana do zamkniętej powieki lub, w przypadku niektórych badań kontaktowych, bezpośrednio do powierzchni oka po jego znieczuleniu.
Ultrasonografia oka jest badaniem bezpiecznym i ma niewiele przeciwwskazań. Szczególnej ostrożności wymagają jednak sytuacje, w których istnieje podejrzenie otwartego urazu gałki ocznej lub jej pęknięcia. Nacisk wywierany przez głowicę mógłby wówczas stanowić dodatkowe zagrożenie. O możliwości wykonania USG oczodołu lub gałki ocznej powinien więc zadecydować lekarz, uwzględniając stan pacjenta i przyczynę skierowania na diagnostykę. W razie świeżego urazu oczu nie należy samodzielnie uciskać jego okolicy – konieczna jest przede wszystkim pilna ocena okulistyczna.
Wojciechowski R., Diagnostyka ultrasonograficzna w okulistyce, PZWL, 2017.
Każda podróż rozpoczyna się od jednego kroku. Zauważalna poprawa komfortu Twojego życia rozpoczyna się od bezbolesnej i niezobowiązującej konsultacji. Dowiedz się więcej, żeby wyraźniej zobaczyć problem. Widzimy się w Eyemed.
