Wyraźnie powiększone oczy u małego dziecka mogą być cechą wyglądu, ale w niektórych przypadkach wskazują na problem okulistyczny. Woloocze, nazywane również buphthalmos, oznacza powiększenie gałki ocznej spowodowane zaburzeniami odpływu cieczy wodnistej. Nagromadzony płyn napiera na ściany oka, powodując ich rozciąganie. Najczęściej problem ten wiąże się z jaskrą wrodzoną. Wczesne rozpoznanie ma duże znaczenie, ponieważ nieprawidłowe ciśnienie może uszkadzać struktury oka w okresie intensywnego rozwoju wzroku.
Woloocze (gr. buphthalmos) to powiększenie wymiarów jednej lub obu gałek ocznych występujące przede wszystkim u niemowląt i małych dzieci. Ich tkanki są bardziej elastyczne niż u osób dorosłych, dlatego utrzymujące się wysokie ciśnienie wewnątrzgałkowe może prowadzić m.in. do rozciągania ścian oka oraz zwiększenia średnicy rogówki.
Woloocze nie jest odrębną chorobą, ale objawem wymagającym ustalenia przyczyny. Należy go odróżnić m.in. od wrodzonej dużej rogówki, znanej również pod nazwą megalocornea, której nie muszą towarzyszyć podwyższone ciśnienie w oku ani uszkodzenie nerwu wzrokowego.
Najczęstszą przyczyną woloocza jest pierwotna jaskra wrodzona. Dochodzi w niej do nieprawidłowego rozwoju struktur odpowiedzialnych za odpływ cieczy wodnistej z oka. Utrudniony odpływ może prowadzić do wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego, a następnie stopniowego rozciągania gałki ocznej.
Pierwotna jaskra jest chorobą rzadką. Według American Academy of Ophthalmology w krajach zachodnich występuje z częstością około 1 przypadku na 10-20 tysięcy żywych urodzeń. Woloocze może pojawić się również w przebiegu innych postaci jaskry dziecięcej związanych np. z niektórymi anomaliami rozwojowymi oka.
Powiększona gałka oczna jest najbardziej charakterystyczną cechą woloocza, ale mogą jej towarzyszyć inne nieprawidłowości. W przypadku jaskry wrodzonej typowa jest triada objawów obejmująca nadmierne łzawienie, światłowstręt oraz mimowolne kurcze powiek.
Rodzice mogą zauważyć również:
Objawy nie muszą występować jednocześnie. Z tego powodu niepokojącej zmiany wyglądu oka nie warto obserwować dłuższy czas bez konsultacji ze specjalistą.
Diagnostyka woloocza ma przede wszystkim ustalić przyczynę powiększenia oka i sprawdzić, czy występują cechy jaskry. Okulista ocenia wielkość i przejrzystość rogówki, ciśnienie wewnątrzgałkowe, budowę kąta przesączania oraz wygląd tarczy nerwu wzrokowego.
Znaczenie ma także pomiar długości gałki ocznej. Wyniki porównuje się pomiędzy oczami oraz z wartościami odpowiednimi dla wieku dziecka. U niemowląt wykonanie pełnego badania może być trudne ze względu na brak współpracy, dlatego w określonych sytuacjach szczegółową diagnostykę przeprowadza się nawet w krótkim znieczuleniu ogólnym.
Sposób leczenia zależy od przyczyny woloocza. Jeśli powiększenie gałki ocznej wynika z pierwotnej jaskry wrodzonej, podstawową metodą leczenia jest zazwyczaj zabieg chirurgiczny. Jego zadaniem jest poprawienie odpływu cieczy wodnistej, a tym samym obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego.
W zależności od budowy oka i stopnia zaawansowania choroby stosuje się m.in. goniotomię lub trabekulotomię. Leki obniżające ciśnienie mogą stanowić uzupełnienie terapii, np. przed zabiegiem albo wtedy, gdy potrzebna jest dalsza kontrola ciśnienia. Samo rozpoznanie dużej gałki ocznej nie oznacza jednak automatycznie konieczności operacji – najpierw trzeba ustalić jego przyczynę.
Nieleczone woloocze związane z jaskrą może prowadzić do trwałego uszkodzenia wzroku. Podwyższone ciśnienie stopniowo uszkadza nerw wzrokowy, a rozciąganie gałki ocznej może powodować zmiany w rogówce oraz sprzyjać rozwojowi wad refrakcji.
U małych dzieci dodatkowym problemem jest ryzyko niedowidzenia. W pierwszych latach życia mózg uczy się prawidłowo interpretować informacje wzrokowe. Jeśli obraz z chorego oka jest gorszej jakości, rozwój widzenia może zostać zaburzony. Z tego względu po opanowaniu jaskry potrzebne bywają również korekcja wady wzroku i leczenie niedowidzenia.
Pilnej konsultacji wymaga przede wszystkim zauważalne powiększenie jednej lub obu gałek ocznych, zwłaszcza jeśli pojawiło się w pierwszych miesiącach lub latach życia. Niepokojące jest także powiększenie albo zmętnienie rogówki.
Do szybkiego umówienia wizyty u okulisty powinny skłonić również intensywne łzawienie bez wyraźnej przyczyny, światłowstręt i częste zaciskanie powiek. Takich objawów nie należy traktować wyłącznie jako nietypowej cechy wyglądu dziecka.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11146270/
https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/innezagadnienia/129601,woloocze
Każda podróż rozpoczyna się od jednego kroku. Zauważalna poprawa komfortu Twojego życia rozpoczyna się od bezbolesnej i niezobowiązującej konsultacji. Dowiedz się więcej, żeby wyraźniej zobaczyć problem. Widzimy się w Eyemed.
