Refrakcjonista – kim jest i czym się zajmuje?

Wady refrakcji to najczęstsze zaburzenia narządu wzroku, niemal połowa Polaków nosi okulary korekcyjne. Umawiając się na dobór szkieł w salonie optycznym można spotkać się z określeniem „refrakcjonista”. Kim właściwie jest osoba na tym stanowisku? Najprościej mówiąc, to specjalista przeszkolony w zakresie wykonywania badań refrakcji i doboru podstawowej korekcji. Kiedy warto skorzystać z usług refrakcjonisty i czym się różni taka wizyta od wizyty u okulisty czy optometrysty?

Kim jest refrakcjonista?

Refrakcjonista to określenie stosowane w branży optycznej wobec osoby zajmującej się badaniem refrakcji i doborem korekcji wzroku. Nie jest to odrębny, ustawowo uregulowany zawód medyczny. Zakres wykonywanych czynności zależy od wykształcenia i posiadanych kwalifikacji. Osoba na tym stanowisku skupia się na badaniu ostrości widzenia oraz samej refrakcji, czyli zjawiska załamywania promieni świetlnych przez układ optyczny oka (głównie rogówkę i soczewkę). Do najczęstszych wad refrakcji, z którymi pacjenci zgłaszają się na badanie, zalicza się: krótkowzroczność, nadwzroczność (dalekowzroczność), astygmatyzm oraz prezbiopię (starczowzroczność). Po dokładnym zbadaniu wzroku refrakcjonista określa rodzaj oraz wielkość wady, a następnie pomaga w doborze odpowiednich okularów.

Zakres obowiązków refrakcjonisty

W związku z tym, że refrakcjonista nie jest prawnie uregulowanym zawodem medycznym nie ma on ujednoliconej listy kompetencji. To czym dokładnie zajmuje się dana osoba na tym stanowisku zależy głównie od jej wykształcenia oraz wewnętrznych standardów salonu. Najczęściej refrakcjoniści zajmują się rozpoznawaniem wad wzroku i doborem odpowiednich okularów.

W zakres obowiązków refrakcjonisty, zależnie od wykształcenia, mogą wchodzić:

• Ocena ostrości widzenia – przy użyciu tradycyjnych tablic Snellena lub wyświetlaczy cyfrowych.
• Obiektywne badanie refrakcji – wykonywane za pomocą autorefraktometru (tzw. badanie komputerowe).
• Subiektywne badanie refrakcji – za pomocą oprawek próbnych lub foroptera refrakcjonista sprawdza, przy jakiej mocy szkieł pacjent widzi najlepiej.
• Dobór soczewek kontaktowych – wybór rodzaju i geometrii soczewki, sprawdzenie jej dopasowania oraz instruktaż zakładania i pielęgnacji.
• Doradztwo optyczne – poradnictwo w zakresie dodatkowych rozwiązań, takich jak powłoki antyrefleksyjne czy filtry do pracy przed ekranem.

Kiedy warto skorzystać z usług refrakcjonisty?

Z usług refrakcjonisty warto skorzystać w przypadku pogorszenia ostrości widzenia. Jeśli mrużysz oczy podczas czytania, odsuwasz telefon coraz dalej od twarzy lub nieostro widzisz źródła światła po zmroku, refrakcjonista zmierzy wadę i zaleci odpowiednią korekcję. To odpowiedni specjalista także przy wymianie okularów na nową parę lub w celu pierwszego doboru soczewek kontaktowych.

Należy jednak pamiętać, że refrakcjonista zajmuje się wyłącznie wadami refrakcji, nie diagnozuje ani nie leczy chorób oczu. Jeśli dolegliwościom towarzyszy ból, zaczerwienienie oka, pieczenie czy nagłe ubytki w polu widzenia, w pierwszej kolejności należy udać się do lekarza okulisty.

Jak przebiega wizyta u refrakcjonisty?

Wizyta rozpoczyna się od wywiadu dotyczącego trybu życia, pracy przed ekranem oraz aktualnych dolegliwości. Aktualna para okularów jest sprawdzana przy pomocy fokometru.

Następnie wykonywane jest bezbolesne badanie komputerowe autorefraktometrem, które daje wstępny pomiar wady. Kluczowy etap stanowi badanie subiektywne przy użyciu oprawek próbnych, które pozwala dobrać soczewki dające najlepszą ostrość widzenia.

Różnice między refrakcjonistą a optometrystą i okulistą

Mimo że wszyscy ci specjaliści dbają o nasze oczy, różnią się wykształceniem oraz zakresem uprawnień. Dla pacjenta najważniejsze jest zrozumienie, w czym każdy z nich może pomóc:

• Okulista to lekarz medycyny. Zajmuje się diagnozowaniem i leczeniem chorób oczu (takich jak jaskra, zaćma, zwyrodnienie plamki żółtej czy zapalenia spojówek), przepisuje leki na receptę oraz wykonuje zabiegi chirurgiczne.
• Optometrysta to zawód medyczny zajmujący się oceną funkcji wzrokowych, badaniem refrakcji, widzenia obuocznego i akomodacji oraz doborem korekcji okularowej i soczewek kontaktowych. W określonych przypadkach może również prowadzić rehabilitację układu wzrokowego. W przypadku wykrycia nieprawidłowości wymagających diagnostyki lub leczenia okulistycznego kieruje pacjenta do lekarza okulisty.
• Refrakcjonista to osoba zajmująca się badaniem refrakcji i doborem korekcji. Zakres jej kompetencji zależy od posiadanych kwalifikacji.

Ciekawostki o zawodzie refrakcjonisty

Refrakcjonista może posiadać wykształcenie w zawodzie technika optyka, uzyskane m.in. w dwuletniej szkole policealnej, oraz dodatkowe szkolenia z zakresu refrakcji oka. Takie przygotowanie pozwala na sprawne i komfortowe przeprowadzanie rutynowych pomiarów wady wzroku oraz dobór odpowiednich okularów bezpośrednio w salonie, bez konieczności długiego oczekiwania na wizytę.