Soczewka utknęła w oku – co robić i jak ją bezpiecznie wyjąć?

Soczewki kontaktowe są wygodną i bezpieczną metodą korekcji wzroku. Jednak czasem użytkownicy napotykają problemy podczas ich zakładania lub zdejmowania. Jedną z sytuacji budzących największy niepokój jest moment, gdy soczewka nie chce zejść z oka albo wydaje się, że zniknęła pod powieką. W takiej chwili łatwo o panikę, ale w większości przypadków problem można rozwiązać samodzielnie w domu. Warto wiedzieć, dlaczego dochodzi do przemieszczenia soczewki oraz co robić, gdy soczewka utknie pod powieką.

Czy soczewka może „wejść za oko”? Obalamy popularny mit

Odpowiedź brzmi: nie, soczewka kontaktowa nie może wpaść za gałkę oczną. To jeden z najczęściej powtarzanych mitów dotyczących noszenia szkieł kontaktowych. Choć może się wydawać, że soczewka zniknęła, w rzeczywistości budowa oka uniemożliwia jej przedostanie się za gałkę oczną.

Zanim przejdziemy dalej, zróbmy krótką lekcję anatomii. Spojówka to ciągła błona śluzowa pokrywająca przednią powierzchnię gałki ocznej oraz wewnętrzną stronę powiek. W miejscach, gdzie obie części się łączą, tworzą się tzw. sklepienia spojówki, czyli zamknięte zachyłki, które fizycznie uniemożliwiają przemieszczenie się soczewki za gałkę oczną. Oznacza to, że nawet jeśli soczewka przesunie się poza rogówkę, pozostaje w obrębie worka spojówkowego. Dlatego odpowiedź na pytanie „czy soczewka może wpaść za oko?” jest jednoznaczna: nie jest to możliwe z anatomicznego punktu widzenia.

Najczęściej problem polega na tym, że soczewka zwinęła się i przemieściła głęboko pod górną powiekę, przez co staje się niewidoczna i trudna do zlokalizowania. Choć bywa to bardzo stresujące, jest to dość powszechna sytuacja wśród początkujących użytkowników soczewek kontaktowych i zazwyczaj łatwa do samodzielnego opanowania.

Przyczyny przemieszczenia się soczewki pod powiekę

Soczewka kontaktowa może zmienić swoje położenie z różnych powodów. Zwykle nie jest to związane z wadą produktu, lecz z warunkami panującymi na powierzchni gałki ocznej lub nieprawidłową manipulacją.

Do najczęstszych przyczyn przesunięcia się soczewki pod powiekę należą:

• pocieranie oczu podczas noszenia szkieł,
• zakładanie lub zdejmowanie soczewki w pośpiechu,
• nadmierna suchość oczu,
• zaśnięcie w soczewkach nieprzeznaczonych do noszenia całodobowego,
• uszkodzenie lub deformacja materiału soczewki (rzadziej).

Zdarza się również, że kawałek soczewki zostaje w oku, np. w przypadku jej pęknięcia. Wówczas należy udać się do gabinetu okulistycznego, gdzie specjalista pomoże w wyjęciu soczewki.

Jak bezpiecznie zlokalizować i usunąć zgubioną soczewkę w domu?

Jeśli soczewka utknęła pod powieką, najważniejsze jest zachowanie spokoju. Nerwowe pocieranie oka zwykle tylko pogarsza sytuację. W pierwszej kolejności należy dokładnie umyć ręce. Następnie warto spojrzeć w lustro i delikatnie odciągnąć górną oraz dolną powiekę, próbując zlokalizować soczewkę. Pomocne może być również użycie kropli nawilżających, przeznaczonych do stosowania z soczewkami kontaktowymi.

Jeśli zastanawiasz się, jak wyciągnąć soczewkę spod powieki krok po kroku, wykonaj następujące czynności:

• Wpuść do oka krople nawilżające.
• Zamknij powieki na kilkanaście sekund (bez zaciskania).
• Opuszkiem palca delikatnie masuj zamkniętą powiekę, wykonując okrężne ruchy.
• Sprawdź w lustrze, czy soczewka przesunęła się do widocznego miejsca.
• Spróbuj ostrożnie zdjąć soczewkę opuszkami palców (upewnij się, że jest odpowiednio nawilżona i swobodnie przesuwa się po powierzchni oka).

Jeśli soczewka nadal jest trudna do zdjęcia, przemyj oko solą fizjologiczną lub kroplami nawilżającymi przeznaczonymi do stosowania z soczewkami kontaktowymi (nie wodą z kranu). Takie działanie często ułatwia przesunięcie soczewki oraz jej odnalezienie. Następnie możesz przystąpić do zdejmowania soczewki tak, jak zazwyczaj. Bardzo ważne jest jednak, żeby wszystkie czynności wykonywać delikatnie i z zachowaniem wysokiej higieny. Natomiast przy trudnościach z wyjenieciem soczewki, warto udać się do specjalisty, który ją bezpiecznie usunie.

Czego absolutnie nie robić, gdy soczewka utknęła w oku?

Gdy soczewka nie chce zejść z oka, łatwo wpaść w panikę. Chcąc jak najszybciej pozbyć się jej z oka, wiele osób odruchowo pociera powiekę lub, co gorsza, usiłuje wyjąć soczewkę za pomocą pęsety czy innych ostrych przedmiotów. Niestety takie działania mogą doprowadzić do podrażnienia rogówki lub spojówki.

Jeśli soczewka utknie pod powieką, należy bezwzględnie unikać:

• intensywnego pocierania oka,
• używania ostrych przedmiotów do wyjęcia jej z oka,
• wielokrotnych prób zdejmowania soczewki na siłę,
• płukania oka nieprzeznaczonymi do tego płynami,
• ignorowania bólu, silnego zaczerwienienia lub innych alarmujących objawów.

Kiedy należy pilnie udać się do okulisty po pomoc?

W większości przypadków przemieszczenie soczewki pod powieką nie stanowi zagrożenia dla zdrowia. Zazwyczaj jesteśmy w stanie poradzić sobie z tym samodzielnie i bezpiecznie w domu. Są jednak sytuacje, w których pomoc specjalisty jest niezbędna.

Do okulisty lub optometrysty należy zgłosić się, jeśli:

• nie można odnaleźć soczewki mimo dokładnych prób,
• występuje ból oka,
• pojawia się narastające zaczerwienienie, szczególnie w połączeniu z bólem lub światłowstrętem, mogą to być bowiem objawy uszkodzenia rogówki,
• występuje pogorszenie widzenia,
• oko jest bardzo wrażliwe na światło,
• istnieje podejrzenie, że kawałek soczewki został w oku.

Specjalista w gabinecie dysponuje odpowiednim sprzętem pozwalającym dokładnie obejrzeć powierzchnię gałki ocznej i bezpiecznie usunąć soczewkę lub jej fragmenty. Warto pamiętać, że nawet jeśli soczewka utknęła pod powieką, szybka i prawidłowa reakcja zwykle pozwala rozwiązać problem bez żadnych konsekwencji dla wzroku.

Źródła:

American Academy of Ophthalmology, Allison Rizzuti, Removal of Corneal Foreign Bodies, 2024.

How to remove a contact lens that’s stuck in your eye – AllAboutVision.com