Narząd wzroku utworzony jest przez gałkę oczną oraz aparat ochronny i ruchowy. U zdrowego człowieka gałki oczne są skierowane w tę samą stronę i poruszają się razem. Zaburzenia prawidłowego ustawienia oczu mogą znacząco wpływać na codzienne funkcjonowanie. Jednym z takich schorzeń jest zez rozbieżny. Choć jego objawy bywają zauważalne na pierwszy rzut oka, przyczyny i metody leczenia są bardziej złożone. W naszym artykule przybliżamy, czym dokładnie jest zez rozbieżny, jakie daje objawy oraz jak wygląda diagnostyka i leczenie.
Zez rozbieżny, fachowo nazywany egzotropią, to zaburzenie ustawienia oczu (strabismus) polegające na odchyleniu jednego lub obojga oczu na zewnątrz (w stronę ucha). Odchylenie może mieć charakter stały lub okresowy.
Obecność tego problemu znacznie utrudnia codzienne funkcjonowanie – osoby z zezem mają problemy m.in. z widzeniem przestrzennym. Może to utrudniać prowadzenie pojazdów, a w przypadku dzieci prowadzić do powstania niedowidzenia (tzw. leniwego oka), które może skutkować trwałym obniżeniem ostrości wzroku w oku zezującym.
Zauważenie nierównoległego ustawienia gałek ocznych zwykle nie jest trudne. W przypadku zeza rozbieżnego typowe symptomy to:
Zez rozbieżny może występować jako zez jawny (tropia) lub zez ukryty (foria), w którym tendencja do odchylenia ujawnia się dopiero po zasłonięciu jednego oka.
Przyczyny występowania zeza rozbieżnego są różnorodne i często związane z nieprawidłowym funkcjonowaniem mięśni gałki ocznej.
Wśród możliwych przyczyn należy wymienić:
Dokładne określenie rodzaju i stopnia odchylenia oka jest kluczowe dla skutecznego leczenia. W diagnostyce stosuje się m.in.:
Terapia różni się w zależności od wieku pacjenta oraz wielkości wady. Do dostępnych metod należą:
Leczenie zachowawcze
Leczenie operacyjne
Wizyta u okulisty jest wskazana, gdy zauważysz odchylenie oka, podwójne widzenie lub nawracające bóle głowy. U dorosłych natychmiastowej konsultacji wymaga nagłe pojawienie się zeza, ponieważ może to świadczyć o poważnych schorzeniach neurologicznych.
