Blefarospazm, czyli skurcz powiek, to neurologiczne zaburzenie, które powoduje mimowolne mruganie, drganie oczu lub inne niekontrolowane ruchy w obrębie tej części aparatu ochronnego oka. Choć zazwyczaj nie zagraża wzrokowi, może utrudniać prawidłowe otwieranie oczu i chwilowo pogarszać widzenie. W tym artykule omówimy przyczyny tej przypadłości, jej typowe objawy, a także przedstawimy pokrótce metody diagnostyki oraz dostępne sposoby leczenia.
Blefarospazm (kurcz powiek) jest jedną z najczęstszych postaci dystonii – choroby polegającej na występowaniu mimowolnych skurczów mięśni. W przypadku skurczu powiek objawy obejmują mięśnie okrężne oczu. Schorzenie rozwija się zwykle stopniowo: początkowo pojawiają się niewielkie drgania powieki po jednej stronie (prawej lub lewej), które mogą nasilać się z dnia na dzień.
Z czasem objawy narastają, a u większości chorych skurcze mają charakter obustronny i symetryczny. Skurcze powieki zazwyczaj diagnozowane są u osób po 50. roku życia i częściej dotykają kobiet. Mogą przebiegać w różnym nasileniu i być wynikiem wielu przyczyn. Dolegliwość ta może znacząco obniżyć komfort życia pacjenta i negatywnie wpłynąć na codzienne funkcjonowanie. Skurcze powiek utrudniają lub uniemożliwiają codzienne czynności, takie jak oglądanie telewizji czy prowadzenie samochodu.
Blefarospazm rozpoznaje się przede wszystkim na podstawie charakterystycznych, niekontrolowanych skurczów powiek. Symptomy są często poprzedzone uczuciem „piasku pod powiekami”, następnie z reguły pojawia się wzmożone i/lub ciągłe mruganie (zarówno w spoczynku, jak i przy wykonywaniu różnych czynności). Poza tym kurczom powiek towarzyszą również inne objawy, takie jak:
Dokładna przyczyna kurczu powiek nie została jeszcze poznana. W zdecydowanej większości blefarospazm jest schorzeniem sporadycznym, jednak część cierpiących na nie pacjentów ma w rodzinie osoby o takiej samej diagnozie. Uważa się, że na rozwój choroby wpływa zarówno podłoże genetyczne, jak i czynniki środowiskowe oraz inne zaburzenia towarzyszące. Do możliwych przyczyn tej dolegliwości należą m.in.:
Stan osoby cierpiącej na skurcze powieki mogą pogorszyć czynniki takie jak: nadmiar kofeiny, za długie korzystanie z urządzeń ekranowych, niewystarczająca ilość snu, ciągłe zmęczenie, stresujący tryb życia.
Diagnostyką skurczów powiek zajmuje się lekarz neurolog, do którego należy zgłosić się w celu potwierdzenia rozpoznania oraz rozpoczęcia leczenia. Specjalista przeprowadza szczegółowy wywiad z pacjentem, ocenia nasilenie objawów i ustala, czy mają one charakter dystonii pierwotnej, czy wtórnej. Pacjent powinien koniecznie poinformować lekarza o wszystkich aktualnych i przebytych chorobach, a także zażywanych lekach. W razie wątpliwości neurolog może zlecić przeprowadzenie badania elektromiograficznego (EMG), pozwalającego na ocenę prawidłowości funkcjonowania układu mięśniowego i przewodnictwa nerwowego.
Leczenie skurczów powieki ma charakter objawowy i skupia się na zmniejszeniu nasilenia dolegliwości oraz poprawie komfortu życia chorego. Najczęściej stosowane formy leczenia to:
Nie należy lekceważyć symptomów skurczu powieki, zwłaszcza jeżeli ulegają one nasileniu. Jeśli sądzisz, że cierpisz na kurcz powiek, umów się na konsultację neurologiczną. W razie zauważenia niepokojących objawów zawsze najlepiej skontaktować się ze specjalistą.
