Pogorszenie ostrości widzenia, zamglony obraz czy większa wrażliwość na światło mogą mieć wiele przyczyn. Jedną z nich jest dystrofia Fuchsa – postępująca choroba rogówki, która przez długi czas może rozwijać się bez wyraźnych dolegliwości. Z czasem prowadzi jednak do obrzęku rogówki i pogorszenia jej przejrzystości. Wczesne rozpoznanie pozwala kontrolować zmiany i odpowiednio dobrać sposób leczenia.
Dystrofia Fuchsa to choroba dotycząca śródbłonka, czyli najbardziej wewnętrznej warstwy rogówki. Znajdujące się w nim komórki odpowiadają m.in. za usuwanie nadmiaru płynu z rogówki, dzięki czemu pozostaje ona przejrzysta. Komórki te praktycznie się nie regenerują, a w przebiegu choroby stopniowo zmniejsza się ich liczba. Gdy jest ich zbyt mało, płyn zaczyna gromadzić się w rogówce. Powstaje wówczas obrzęk, który może zaburzać widzenie. Dystrofia zwykle dotyczy obojga oczu, chociaż stopień zaawansowania zmian nie musi być jednakowy.
Początkowo choroba może nie powodować żadnych zauważalnych dolegliwości. Charakterystyczne objawy dystrofii Fuchsa pojawiają się wraz z narastaniem zmian w rogówce. Typowe jest przede wszystkim zamglone widzenie zaraz po przebudzeniu, które stopniowo ustępuje w ciągu dnia. Wynika to z rytmu nawadniania rogówki: podczas snu, przy zamkniętych powiekach, płyn nie odparowuje z jej powierzchni i gromadzi się w tkance, a po otwarciu oczu parowanie wraca i obrzęk się zmniejsza. Czas ustępowania porannego zamglenia jest ważnym wskaźnikiem zaawansowania choroby – we wczesnym okresie obraz klaruje się po kilkudziesięciu minutach, a w miarę postępu zmian objaw utrzymuje się coraz dłużej.
W bardziej zaawansowanym stadium dystrofii Fuchsa mogą wystąpić:
Z czasem zamglenie widzenia może utrzymywać się również przez pozostałą część dnia. Objawy mogą ulec pogorszeniu po zabiegach okulistycznych, np. usunięciu zaćmy.
Nie istnieje jedna przyczyna odpowiadająca za wszystkie przypadki choroby. W przypadku dystrofii Fuchsa przyczyny jej rozwoju wiążą się przede wszystkim z predyspozycjami genetycznymi oraz stopniową utratą komórek śródbłonka rogówki. W części przypadków choroba występuje rodzinnie.
Warto podkreślić, że pierwsze zmiany w rogówce mogą pojawić się znacznie wcześniej niż odczuwalne dolegliwości. Objawy zazwyczaj rozwijają się w wieku średnim lub późniejszym, a schorzenie występuje częściej u kobiet. W rzadszej postaci dystrofia Fuchsa może być też warunkowana mutacją genu COL8A2, a wtedy może ujawnić się już w dzieciństwie.
W rodzinnych, autosomalnie dominujących postaciach dystrofii Fuchsa osoba posiadająca patogenny wariant genetyczny może przekazać go dziecku z prawdopodobieństwem 50%. Nie oznacza to jednak 50-procentowego ryzyka wystąpienia choroby, ponieważ jej ekspresja i penetracja mogą być zmienne. W przypadku rodzinnego występowania choroby zasadność badań kontrolnych warto omówić z okulistą, a w wybranych sytuacjach także z genetykiem klinicznym.
Rozpoznanie stawia okulista na podstawie oceny rogówki. Podczas badania w lampie szczelinowej można dostrzec charakterystyczne zmiany w jej tylnej części, w tym tzw. guttae (czyli drobne wypukłości błony Descemeta).
W diagnostyce dystrofii Fuchsa wykorzystuje się również dodatkowe badania, takie jak:
Wyniki specjalistycznych badań okulistycznych pomagają określić stopień zaawansowania choroby i zaplanować dalsze postępowanie.
Leczenie dystrofii Fuchsa dobiera się do nasilenia zmian oraz wpływu choroby na jakość widzenia. We wczesnym stadium może wystarczyć regularna kontrola okulistyczna. Przy obrzęku rogówki lekarz może zalecić hipertoniczne krople lub maść z chlorkiem sodu, które pomagają ograniczyć ilość zgromadzonego w niej płynu. Należy mieć jednak świadomość, że takie postępowanie łagodzi objawy, ale nie usuwa przyczyny choroby.
Pomocnym domowym sposobem – do wprowadzenia po konsultacji ze specjalistą – bywa osuszanie powierzchni oka po przebudzeniu strumieniem powietrza z suszarki do włosów. Suszarkę należy ustawić na najniższą moc i chłodny lub letni nawiew, trzymać na wyciągnięcie ręki i kierować strumień z boku, nie bezpośrednio w oko. Zabieg powinien trwać krótko. Nigdy nie należy używać gorącego powietrza ani zbliżać suszarki do twarzy. Jeśli pojawi się pieczenie, ból lub pogorszenie widzenia, trzeba go przerwać i skontaktować się z okulistą.
W zaawansowanym stadium, gdy na powierzchni rogówki tworzą się bolesne pęcherzyki, stosuje się czasowo soczewki opatrunkowe. Wszystkie te metody łagodzą jednak objawy, nie usuwając przyczyny choroby.
Przy zaawansowanych zmianach rozwiązaniem może być zabieg. W przypadku dystrofii Fuchsa leczenie chirurgiczne polega obecnie najczęściej na zastąpieniu uszkodzonej warstwy rogówki zdrową tkanką dawcy. Stosuje się m.in. przeszczepy śródbłonkowe DMEK lub DSAEK, podczas których wymieniana jest przede wszystkim chora, tylna część rogówki. W dystrofii Fuchsa przeszczep całej grubości rogówki jest obecnie potrzebny jedynie w wybranych przypadkach.
Do okulisty warto zgłosić się, gdy pogorszenie widzenia powtarza się lub stopniowo narasta, szczególnie jeśli obraz jest wyraźnie bardziej zamglony rano. Konsultacji wymagają również światłowstręt, obwódki wokół świateł lub utrzymujący się dyskomfort oka.
Osoby, u których dystrofia Fuchsa została rozpoznana, powinny pozostawać pod regularną kontrolą okulistyczną. Pozwala to obserwować stan śródbłonka i odpowiednio wcześnie zdecydować o zmianie sposobu leczenia, zanim obrzęk rogówki zacznie istotnie ograniczać widzenie.
Fuchs’ Endothelial Dystrophy, https://eyewiki.org/Fuchs%E2%80%99_Endothelial_Dystrophy, (dostęp: 08.09.2026)
Dystrofia śródbłonkowa Fuchsa – aktualne poglądy na patofizjologię i leczenie choroby, https://www.journalsmededu.pl/index.php/ophthatherapy/article/download/1090/996/, (dostęp: 08.09.2026)
Fuchs endothelial corneal dystrophy: The vicious cycle of Fuchs pathogenesis, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32438095/, (dostęp: 08.09.2026)
Każda podróż rozpoczyna się od jednego kroku. Zauważalna poprawa komfortu Twojego życia rozpoczyna się od bezbolesnej i niezobowiązującej konsultacji. Dowiedz się więcej, żeby wyraźniej zobaczyć problem. Widzimy się w Eyemed.
