Zdarza Ci się zauważyć, że Twoje dziecko mruży oczy, kiedy rysuje, czyta albo odrabia lekcje? To może być znak, że ma nadwzroczność – zwaną też dalekowzrocznością lub fachowo hyperopią. To jedna z najczęściej występujących wad wzroku u dzieci, przy której maluch widzi lepiej to, co jest daleko. Choć w wielu przypadkach wada jest niewielka i nie wymaga ciągłej korekcji, bywa też tak, że bez odpowiedniej pomocy może wpływać na naukę, koncentrację i ogólny rozwój dziecka. W tym artykule powiemy, skąd bierze się nadwzroczność, jak ją rozpoznać i jakie są najskuteczniejsze sposoby korekcji.
Nadwzroczność to rodzaj wady wzroku, w której układ optyczny oka ogniskuje równoległe promienie świetlne za siatkówką. Ta specyficzna cecha oka sprawia, że dziecko widzi niewyraźnie przedmioty znajdujące się blisko, a jednocześnie dostrzega wyraźnie obiekty odległe.
W większości przypadków przyczyną nadwzroczności jest zbyt krótka gałka oczna lub za mała moc łamiąca układu optycznego – czyli rogówki i soczewki. Okazuje się, że dalekowzroczność bardzo często ma podłoże genetyczne – jeśli rodzice są nadwzroczni, istnieje większe prawdopodobieństwo, że ich dziecko również będzie miało tę wadę wzroku.
Objawy dalekowzroczności u dzieci i młodzieży często są trudne do zauważenia, ponieważ młode osoby potrafią długo kompensować sobie tę wadę przez akomodację (zdolność oka do dostosowywania soczewki do różnych odległości). Z czasem jednak pojawiają się sygnały, które powinny zwrócić uwagę rodziców. Typowe objawy nadwzroczności u dzieci to:
Diagnozowanie nadwzroczności u małych dzieci wymaga przeprowadzenia szczegółowych badań okulistycznych. Nasze pociechy bardzo często nie potrafią opisać swoich problemów ze wzrokiem, co tym bardziej powinno skłonić rodziców do regularnego odwiedzania z dzieckiem lekarza okulisty. Wczesne wykrycie wady wzroku ma kluczowe znaczenie dla rozwoju malucha i jego widzenia w przyszłości. Podstawowe badania wykonywane w przypadku nadwzroczności u dzieci to:
Warty podkreślenia jest fakt, że regularne kontrole okulistyczne są niezbędne, nawet jeżeli dziecko nie zgłasza problemów z widzeniem.
Należy pamiętać, że niekorygowana nadwzroczność może prowadzić do szeregu nieprzyjemnych konsekwencji zarówno w dzieciństwie, jak i w późniejszych latach. Długotrwałe napięcie mięśni oczu wywołane próbą ciągłego wyostrzania obrazu może skutkować bólami głowy, szybkim męczeniem się wzroku, a nawet rozwojem tzw. leniwego oka. Brak odpowiedniej korekcji wady refrakcyjnej utrudnia naukę i koncentrację, wpływając na wyniki szkolne i samopoczucie malucha. W dorosłości nieskorygowana hyperopia może ograniczyć wybór niektórych zawodów, w których dobra ostrość wzroku to podstawa. Mowa tutaj m.in. o kierowcach zawodowych, pilotach czy kontrolerach ruchu lotniczego.
Korekcja dalekowzroczności u najmłodszych zazwyczaj polega na noszeniu okularów korekcyjnych, które pozwalają wyraźnie widzieć zarówno z bliska, jak i z daleka. W zależności od stopnia wady refrakcji okulary mogą być stosowane stale lub tylko podczas czynności wymagających skupienia wzroku, np. czytania czy nauki. Skutecznym rozwiązaniem są też soczewki kontaktowe, które samodzielnie zwykle są w stanie zakładać i zdejmować dzieci już w wieku 8-12 lat – z pomocą rodziców mogą je nosić również maluchy.
Co do zasady nie wykonuje się natomiast laserowej korekcji wzroku u dzieci, ponieważ rozwój ich gałek ocznych nie został jeszcze zakończony, a wada nie jest ustabilizowana. Zawsze też konieczna jest indywidualna konsultacja z lekarzem specjalistą, który oceni, czy dana osoba kwalifikuje się do zabiegu. Warunkiem wykonania laserowej korekcji wzroku jest stabilna wada wzroku przez co najmniej 12 miesięcy oraz ukończone 21 lat.
