Zaburzenia widzenia nie zawsze polegają na pogorszeniu ostrości wzroku. Czasem problem dotyczy tego, co widzimy „kątem oka” – obiekty po bokach zaczynają umykać uwadze, a żeby dostrzec pełny obraz, musimy poruszyć głową. Takie sygnały mogą wskazywać na zmiany w polu widzenia oka, które często rozwijają się stopniowo i długo pozostają niezauważone. W ich ocenie pozwala proste, bezbolesne badanie diagnostyczne, czyli perymetria. Warto wiedzieć, na czym ono polega i jakie informacje może dostarczyć o stanie wzroku. Sprawdź omówienie tego zagadnienia w naszym artykule.
Zanim wyjaśnimy, co to jest perymetria, przyjrzyjmy się pojęciu pola widzenia. Otóż termin ten odnosi się do obszaru, który nasze oczy są w stanie dostrzec w danym momencie, patrząc nieruchomo w jeden punkt. Prawidłowe pole widzenia dla jednego oka wynosi od strony skroniowej około 90-100°, natomiast od strony nosowej i od góry jest nieco węższe ze względu na anatomię twarzy (oprawa oka, nos). Ograniczenie widoczności w tym zakresie może świadczyć o tym, że doszło do jakichś ubytków. Kluczowe znaczenie dla funkcjonowania pola widzenia ma sprawność włókien nerwowych przewodzących wrażenia wzrokowe, siatkówki, a także płatków potylicznych kory mózgowej.
Jednym z najważniejszych badań okulistycznych umożliwiających ocenę funkcjonowania siatkówki oraz nerwu wzrokowego jest perymetria. To nieinwazyjna metoda, która pozwala na ocenę funkcji wzrokowych. Jest często wykonywanym testem diagnostycznym w okulistyce, stosowanym w przypadku podejrzenia występowania chorób oczu czy uszkodzeń nerwu wzrokowego lub siatkówki. Perymetria pozwala sprawdzić, jak szerokie jest pole widzenia oraz czy występują w nim obszary z ubytkami.
Perymetria jest prostym, bezpiecznym i całkowicie bezinwazyjnym testem diagnostycznym, niezwykle pomocnym we wczesnym wykrywaniu schorzeń oczu i chorób neurologicznych. Można wykonywać ją wielokrotnie, ponieważ nie wiąże się z powikłaniami. Metoda ta jest zalecana przede wszystkim przy podejrzeniu jaskry, która jest jedną z głównych przyczyn utraty wzroku na całym świecie. Perymetria jest nieocenionym narzędziem w diagnostyce tej choroby, ponieważ umożliwia wykrycie charakterystycznych dla niej ubytków w polu widzenia i to już we wczesnej fazie.
Kolejnym wskazaniem do wykonania badania pola widzenia są problemy ze wzrokiem związane z uszkodzeniem nerwu wzrokowego lub siatkówki. Badanie to wykonuje się przy podejrzeniu:
Dodatkowo badanie zalecane jest pacjentom z grup ryzyka, takim jak diabetycy czy osoby z nadciśnieniem, którzy są szczególnie narażeni na problemy ze wzrokiem. Perymetrię często wykonuje się również podczas rutynowych kontroli przy niepokojących objawach wzrokowych.
Perymetria nie wymaga szczególnych przygotowań ze strony pacjenta. Badanie najczęściej wykonywane jest komputerowo, za pomocą specjalnego aparatu zwanego perymetrem. Każde oko jest badane osobno. Pacjent siada przed aparatem z głową spoczywającą nieruchomo na podpórce. Jego zadaniem jest wpatrywanie się w jeden punkt na widocznym ekranie. Urządzenie emituje światło lub błyski w różnych miejscach pola widzenia. W momencie zaobserwowania bodźca należy zasygnalizować to, najczęściej poprzez naciśnięcie przycisku.
Urządzenie rejestruje dane, tworząc mapę pola widzenia. Wyniki perymetrii przedstawiane są zazwyczaj w formie graficznej i numerycznej, gdzie zaznaczone są ubytki pola widzenia. Istnieją dwie podstawowe metody oceny pola widzenia:
Warto pamiętać, że perymetria to badanie subiektywne, bazujące na reakcji pacjenta, więc należy podejść do niego wypoczętym, możliwie zrelaksowanym, a bezpośrednio przed nim nie przyjmować nikotyny ani środków pobudzających, w tym kawy i mocnej herbaty.
Funkcjonowanie pola widzenia zależy od wielu czynników anatomicznych, fizjologicznych, neurologicznych oraz patologicznych. Ubytki w polu widzenia mogą być sygnałem nieprawidłowości w funkcjonowaniu narządu wzroku, ale także mieć swoją przyczynę w wielu innych chorobach. Wyniki perymetrii mogą pomóc w wykryciu wielu różnych schorzeń, takich jak np.:
W zależności od schorzenia, badanie perymetrii wykonuje się jednorazowo lub co pewien czas. Na przykład pacjentom z jaskrą powinno się wykonywać ją przynajmniej raz w roku. Dokładna ocena pola widzenia pozwala na bieżąco monitorować postęp choroby i skuteczność leczenia.
