Zez, znany również jako strabismus, to nieprawidłowe ustawienie oczu, które może wpływać nie tylko na wygląd, ale również na jakość widzenia i współpracę obu oczu. W zależności od przyczyny i rodzaju problemu do korekcji zeza stosuje się okulary, obturację, terapię widzenia, toksynę botulinową lub zabieg chirurgiczny. Czy zeza można wyleczyć? W wielu przypadkach możliwe jest uzyskanie znacznej poprawy, jednak przebieg terapii i jej efekty zależą od indywidualnej sytuacji pacjenta.
Wybór sposobu leczenia zeza poprzedza dokładna diagnostyka. Specjalista ocenia m.in. rodzaj i kąt zeza, ruchomość gałek ocznych, ostrość wzroku oraz widzenie obuoczne. Znaczenie mają również wiek pacjenta, obecność niedowidzenia, wada refrakcji i przyczyna nieprawidłowego ustawienia oczu. Nie ma zatem jednej odpowiedzi na pytanie, jak się leczy zeza. U jednego pacjenta wystarczają bowiem metody zachowawcze, a u innego potrzebne jest leczenie chirurgiczne.
Okulary są często jednym z pierwszych elementów terapii, zwłaszcza jeśli zezowi towarzyszy wada refrakcji. Odpowiednia korekcja poprawia ostrość obrazu, a w niektórych rodzajach zeza może również korzystnie wpływać na ustawienie oczu. W wybranych przypadkach stosuje się ponadto okulary z pryzmatami. Mogą one ograniczyć m.in. podwójne widzenie i poprawić komfort funkcjonowania.
Obturację, czyli zasłanianie wiodącego lub lepiej widzącego oka, wykorzystuje się przede wszystkim u dzieci, gdy zezowi towarzyszy niedowidzenie jednego oka. Polega na czasowym zasłanianiu lepiej widzącego oka, aby zwiększyć wykorzystanie oka niedowidzącego.
Czas terapii ustala specjalista. Nie należy wprowadzać obturacji samodzielnie, ponieważ sposób jej prowadzenia powinien być dostosowany do wieku dziecka i stopnia niedowidzenia.
Uwaga: Obturacja poprawia funkcję słabszego oka, ale sama nie koryguje jego ustawienia, dlatego często jest jednym z etapów szerszego planu leczenia, a nie samodzielną metodą leczenia zeza.
Ćwiczenia ortoptyczne mają za zadanie poprawić określone funkcje wzrokowe, m.in. współpracę obu oczu. Mogą stanowić część leczenia zeza, szczególnie w wybranych zaburzeniach widzenia obuocznego. Terapia jest dobierana do konkretnego problemu i prowadzona według zaleceń specjalisty. Korygowanie zeza nie polega więc na wykonywaniu dowolnych ćwiczeń znalezionych w internecie – najpierw konieczne jest ustalenie rodzaju zaburzenia.
Toksyna botulinowa (botoks) znajduje zastosowanie u wybranych pacjentów jako jedna z metod leczenia zeza. Podanie preparatu z toksyny botulinowej do odpowiedniego mięśnia oka czasowo ogranicza jego nadmierne napięcie. Nie jest to trwała metoda leczenia zeza, a czas działania i efekt kliniczny zależą od rodzaju zeza, techniki, dawki, mięśnia i konkretnego pacjenta. Metodę tę można rozważać m.in. w niektórych przypadkach zeza porażennego. Nie jest ona jednak rozwiązaniem dla każdego pacjenta, dlatego o jej zastosowaniu decyduje lekarz po dokładnej diagnostyce.
Operację zeza rozważa się przede wszystkim wtedy, gdy metody zachowawcze nie pozwalają osiągnąć oczekiwanego efektu albo charakter zeza wskazuje na potrzebę chirurgicznej zmiany działania mięśni okoruchowych. Zabieg może polegać na osłabieniu mięśnia działającego zbyt mocno lub wzmocnieniu tego, który pracuje zbyt słabo.
Zez u dorosłych również może być leczony. Postępowanie może obejmować okulary, szkła pryzmatyczne, odpowiednio dobraną terapię widzenia, zastosowanie toksyny botulinowej, a także operację. Wiele zależy od przyczyny i czasu trwania problemu.
Szczególnej uwagi wymaga zez, który pojawia się nagle. Może to mieć związek m.in. z zaburzeniami neurologicznymi lub uszkodzeniem nerwów okoruchowych, dlatego wymaga szybkiej diagnostyki.
Nie można określić jednego czasu leczenia zeza dla wszystkich pacjentów. Terapia może trwać od kilku miesięcy do kilku lat i obejmować kolejne etapy. Duże znaczenie mają rodzaj zeza, jego przyczyna, wiek pacjenta, obecność niedowidzenia oraz systematyczne przestrzeganie zaleceń.
Na pytanie „ile trwa leczenie zeza?” nie ma więc jednej uniwersalnej odpowiedzi. Szczególnie u dzieci ważne jest wczesne rozpoznanie problemu, ponieważ układ wzrokowy nadal się rozwija. Odpowiednio zaplanowana terapia daje szansę nie tylko na poprawę ustawienia oczu, lecz także ich prawidłowej współpracy.
https://podyplomie.pl/czasopisma/okulistyka-po-dyplomie/2017/05/zez
https://podyplomie.pl/czasopisma/okulistyka-po-dyplomie/2020/03/leczenie-zeza-u-doroslych
https://pto.com.pl/wytyczne-pto/wytyczne-pto-dotyczace-postepowania-w-przypadku-zeza-u-dzieci/
Każda podróż rozpoczyna się od jednego kroku. Zauważalna poprawa komfortu Twojego życia rozpoczyna się od bezbolesnej i niezobowiązującej konsultacji. Dowiedz się więcej, żeby wyraźniej zobaczyć problem. Widzimy się w Eyemed.
