Tarcza zastoinowa w oku to rodzaj obrzęku tarczy nerwu wzrokowego, który jest objawem neurologicznym mającym związek z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzczaszkowym. Choć nie jest chorobą samą w sobie, wskazuje na istnienie poważniejszych problemów zdrowotnych – od nadciśnienia po stany zapalne czy nowotwory. Stan ten uwidacznia się poprzez charakterystyczne zmiany widoczne podczas badania dna oka. Dowiedz się, jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia tego symptomu.
Tarcza zastoinowa (łac. oedema papillae nervi optici) jest to obrzęk tarczy nerwu wzrokowego spowodowany przez zwiększone ciśnienie płynu mózgowo-rdzeniowego. Stanowi objaw neurologiczny widoczny w badaniu dna oka. Zazwyczaj występuje obustronnie, choć nie w każdym przypadku symetrycznie. Lekarze okuliści najczęściej rozpoznają ten symptom u dzieci i młodzieży, choć u dorosłych również występuje. Lekceważenie tego stanu może skutkować poważnymi, trwałymi konsekwencjami zdrowotnymi, w tym znacznym osłabieniem ostrości wzroku, a nawet jego całkowitą utratą. Dlatego tak ważne jest, aby nie bagatelizować objawów i jak najszybciej zwrócić się o pomoc lekarską.
Ważne jest tutaj odróżnienie tarczy zastoinowej od obrzęku tarczy nerwu wzrokowego:
Tarcza zastoinowa jest poważnym stanem, który początkowo może nie dawać wyraźnych objawów. Jednak w miarę postępu stan ten prowadzi do szeregu symptomów związanych z widzeniem oraz objawów neurologicznych. Pacjenci, u których doszło do wzrostu ciśnienia wewnątrzczaszkowego, skarżą się na przejściowe zaburzenia widzenia i pogorszenie ostrości wzroku. Długotrwale utrzymujący się obrzęk tarczy nerwu wzrokowego powoduje:
Wystąpienie którejś z wymienionych dolegliwości powinno skłonić do konsultacji z lekarzem.
Przyczyn obrzęku tarczy nerwu wzrokowego jest bardzo wiele. Wśród czynników wywołujących tarczę zastoinową na dnie oka należy wskazać:
Wzmożone ciśnienie śródczaszkowe może wystąpić po urazie lub wypadku, gdy dojdzie do krwotoku wewnątrzczaszkowego lub obrzęku mózgu. W niektórych sytuacjach tarcza zastoinowa w oku może mieć związek z rzadkimi chorobami, takimi jak zespół Wernickiego i zespół Guillain-Barré.
Aby ograniczyć zgubne skutki dla wzroku, w razie wystąpienia niepokojących symptomów należy jak najszybciej skorzystać z konsultacji specjalistycznej. Na pierwszą wizytę powinniśmy udać się do doświadczonego lekarza okulisty. Wykona on badania, które określą stopień zaawansowania i charakter zmian. Obrzęk tarczy nerwu wzrokowego spowodowany podwyższonym ciśnieniem wewnątrzczaszkowym jest widoczny w badaniu dna oka. Konieczne jest zastosowanie kropli rozszerzających źrenice. Zmiany patologiczne z reguły pojawiają się zarówno w lewym, jak i w prawym oku, choć niekoniecznie mają charakter symetryczny. Niezbędnym elementem diagnostyki tarczy zastoinowej jest również pilna konsultacja z neurologiem i wykonanie obrazowania MRI/CT w celu znalezienia przyczyny wzrostu ciśnienia płynu mózgowo-rdzeniowego.
Sama tarcza zastoinowa w oku nie wymaga leczenia, gdyż jest jedynie objawem podwyższonego ciśnienia wewnątrzczaszkowego. Kluczowe jest więc ustalenie i wyeliminowanie przyczyny tego stanu. Leczenie polega przede wszystkim na obniżeniu ciśnienia płynu mózgowo-rdzeniowego i terapii choroby zasadniczej. W zależności od danego przypadku lekarz może wybrać:
Gdy parametry wracają do normy, obrzęk stopniowo ustępuje, a tarcza nerwu wzrokowego odzyskuje prawidłowy kształt.
