Trabekulektomia – wskazania, przebieg i rekonwalescencja

Jaskra może prowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia nerwu wzrokowego, dlatego podstawowym celem jej leczenia jest odpowiednie obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego. Gdy krople lub zabiegi laserowe nie pozwalają osiągnąć wartości uznanej za bezpieczną dla danego pacjenta, lekarz może zaproponować leczenie chirurgiczne. Jedną z klasycznych operacji przeciwjaskrowych jest trabekulektomia.

Czym jest trabekulektomia?

Trabekulektomia to jedna z najczęściej wykonywanych operacji przeciwjaskrowych. Polega na utworzeniu nowej drogi odpływu dla płynu wewnątrz oka (cieczy wodnistej). Procedura ma na celu obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, a tym samym ograniczenie ryzyka dalszego uszkadzania nerwu wzrokowego. Podczas zabiegu chirurg wytwarza pod cienkim płatkiem twardówki niewielki otwór łączący wnętrze oka z przestrzenią pod spojówką. Ciecz wodnista odpływa tą drogą z komory przedniej oka pod spojówkę, gdzie gromadzi się w tzw. pęcherzyku filtracyjnym. Od prawidłowego działania pęcherzyka zależy skuteczność zabiegu.

Warto zaznaczyć, że operacja nie przywraca wzroku utraconego wskutek jaskry – jej zadaniem jest przede wszystkim zahamowanie lub spowolnienie dalszego postępu choroby.

Kiedy wykonuje się zabieg trabekulektomii?

Trabekulektomię rozważa się przede wszystkim wtedy, gdy dotychczasowe leczenie nie zapewnia wystarczającej kontroli ciśnienia w oku albo jaskra dalej postępuje. Decyzja zależy m.in. od rodzaju i stopnia zaawansowania choroby, stanu nerwu wzrokowego oraz docelowego ciśnienia dla konkretnego pacjenta.

Wskazaniem do trabekulektomii może być m.in.:

• • zbyt wysokie ciśnienie wewnątrzgałkowe mimo stosowania leków,
  • dalsze pogarszanie pola widzenia pomimo terapii,
  • niewystarczający efekt leczenia laserowego,

• zaawansowana jaskra wymagająca uzyskania niskiego ciśnienia,
• brak możliwości skutecznego lub regularnego stosowania kropli.

O wyborze tej metody decyduje okulista po analizie spodziewanych korzyści i możliwego ryzyka.

Jak przygotować się do operacyjnego leczenia jaskry?

Przygotowanie obejmuje dokładne badanie okulistyczne i zebranie informacji o ogólnym stanie zdrowia. Lekarz ocenia m.in. ciśnienie wewnątrzgałkowe, stopień uszkodzenia nerwu wzrokowego, pole widzenia oraz przedni odcinek oka. Znaczenie mają również wcześniejsze operacje i stany zapalne oczu. Przed zabiegiem należy poinformować specjalistę o wszystkich przyjmowanych lekach, zwłaszcza wpływających na krzepnięcie krwi. Nie wolno odstawiać ich samodzielnie – ewentualną zmianę terapii ustala lekarz. Pacjent otrzymuje też indywidualne instrukcje dotyczące stosowania kropli oraz przygotowania w dniu operacji.

Jak przebiega zabieg trabekulektomii krok po kroku?

Trabekulektomia wykonywana jest najczęściej w znieczuleniu miejscowym, choć sposób znieczulenia dobiera się indywidualnie.

• Chirurg wykonuje małe nacięcie spojówki, aby uzyskać dostęp do twardówki.
• Na powierzchnię oka zwykle nakłada się lek ograniczający późniejsze bliznowacenie tkanek.
• Specjalista przygotowuje cienki płatek twardówki, a pod nim wycina niewielki fragment tkanki w okolicy beleczkowania. Powstaje w ten sposób przetoka – nowa droga, którą ciecz wodnista odpływa z wnętrza oka pod spojówkę, z pominięciem naturalnego, utrudnionego odpływu.
• Często wykonuje się też niewielki otwór w obwodowej części tęczówki, który zabezpiecza przetokę przed zatkaniem.
• Chirurg zakłada szwy na płatek twardówki, aby kontrolować ilość odpływającej cieczy, oraz szczelnie zamyka spojówkę.

Jak wygląda rekonwalescencja po zabiegu?

Po trabekulektomii konieczne są regularne kontrole, podczas których okulista ocenia ciśnienie, gojenie oka i działanie pęcherzyka filtracyjnego. Pacjent powinien stosować zalecone krople, nie pocierać oka, chronić je przed urazem i zabrudzeniem oraz czasowo unikać dużego wysiłku i dźwigania. Powrót do codziennych aktywności odbywa się stopniowo, zgodnie z zaleceniami lekarza.

Możliwe powikłania po trabekulektomii – na co zwrócić uwagę?

Jak każda operacja oka, trabekulektomia wiąże się z ryzykiem powikłań. Mogą one wystąpić we wczesnym okresie po zabiegu lub pojawić się później. Możliwe problemy to m.in.:

• zbyt niskie lub wysokie ciśnienie wewnątrzgałkowe,
• krwawienie lub przeciek z rany,
• nadmierne bliznowacenie lub zakażenie pęcherzyka filtracyjnego,
• astygmatyzm spowodowany założonymi szwami,
• rozwój zaćmy w operowanym oku,
• reakcja zapalna,
• rzadsze powikłania, takie jak odwarstwienie naczyniówki lub pojawiające się podwójne widzenie.

Wystąpienie ewentualnego powikłania po trabekulektomii nie oznacza jednak, że musi dojść do trwałego pogorszenia widzenia. Wiele nieprawidłowości można skutecznie leczyć po ich wczesnym wykryciu.

Pilnego kontaktu z okulistą wymagają:

• silny lub narastający ból,
• nagłe pogorszenie widzenia,
• znaczne zaczerwienienie,
• pojawienie się wydzieliny z oka.

Objawy te wymagają pilnej konsultacji nie tylko w okresie gojenia, lecz zawsze, ponieważ mogą świadczyć o zakażeniu w obrębie pęcherzyka filtracyjnego.

Źródła:

https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/lista/60442,jaskra-dostepne-metody-leczenia (dostęp: 06.10.2026)

https://www.aao.org/eye-health/diseases/trabeculectomy-12 (dostęp: 06.10.2026)

https://eyewiki.org/Trabeculectomy (dostęp: 06.10.2026)

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36110452/ (dostęp: 06.10.2026)