Nerw wzrokowy odpowiada za przekazywanie informacji od fotoreceptorów w siatkówce do kory wzrokowej w mózgu. Tylko jeśli struktura ta jest nienaruszona, mózg może prawidłowo przetwarzać impulsy elektryczne i interpretować je jako obraz, dzięki czemu możliwe jest świadome widzenie. Zapalenie nerwu wzrokowego to poważny stan, który może prowadzić do znacznego pogorszenia lub utraty widzenia w jednym lub obu oczach. Stan ten ma przede wszystkim wpływ na ostrość wzroku, ale mogą towarzyszyć mu inne objawy. W tym wpisie wyjaśnimy, czym dokładnie jest zapalenie nerwu wzrokowego, ile trwa, jakie są jego symptomy, przyczyny oraz możliwe sposoby leczenia.
Zapalenie nerwu wzrokowego to stan chorobowy, który w swojej najczęstszej postaci ma charakter ostry i wiąże się z procesem demielinizacji, czyli uszkodzeniem osłonki włókien nerwowych. Dochodzi wtedy do rozwoju stanu zapalnego nerwu łączącego oko z mózgiem, a dokładnie z korą wzrokową. Jest to część, która odpowiada za odbiór bodźców wzrokowych. Choroba może prowadzić do czasowego lub trwałego pogorszenia widzenia, a w niektórych przypadkach stanowi pierwszy objaw poważniejszych uszkodzeń neurologicznych.
Zapalenie nerwu wzrokowego może występować w dwóch postaciach:
Obie postacie mogą różnić się grupą wiekową, obrazem klinicznym i etiologią, jednak mechanizmy patofizjologiczne często się nakładają. Postać wewnątrzgałkowa jest częściej diagnozowana u dzieci, często jako następstwo infekcji wirusowych. Postać pozagałkowa dominuje u osób dorosłych między 20. a 45. rokiem życia i często wiąże się z procesami autoimmunologicznymi.
Najczęściej pierwszym symptomem rozwoju stanu zapalnego w obrębie nerwu wzrokowego jest pogorszenie widzenia w jednym oku. W trakcie schorzenia mogą wystąpić takie objawy jak:
Objawy mogą rozwijać się stopniowo lub pojawić się gwałtownie. Charakterystyczny dla tej choroby jest nagły spadek widzenia, który po fazie stabilizacji zwykle ulega stopniowej poprawie. Czas trwania choroby jest zmienny. To, ile trwa zapalenie nerwu wzrokowego, zależy od przyczyny, stopnia nasilenia zmian oraz szybkości wdrożenia leczenia, a objawy mogą utrzymywać się od kilku tygodni do kilku miesięcy.
Przyczyny zapalenia nerwu wzrokowego bywają różne. Schorzenie nie ma jednego konkretnego powodu. Czynniki sprawcze zapalenia nerwu wzrokowego (optic neuritis) są najczęściej:
Rozpoznanie choroby wymaga konsultacji okulistycznej oraz często oceny neurologicznej. Podstawą diagnostyki jest dokładny wywiad i badanie wzroku. W celu postawienia skutecznej diagnozy neuropatii nerwu wzrokowego wykonuje się m.in.:
W niektórych przypadkach lekarz może skierować pacjenta na dodatkowe badania. Rezonans magnetyczny mózgu i oczodołów z kontrastem jest kluczowym badaniem w ocenie przyczyny zapalenia nerwu wzrokowego oraz ryzyka stwardnienia rozsianego.
Leczenie neuropatii demielinizacyjnej jest uzależnione od jej postaci oraz czynnika wywołującego. Najczęściej stosowane jest leczenie poprzez kurację sterydową, a w przypadkach infekcyjnych podawanie leków przeciwwirusowych lub przeciwbakteryjnych. Ze względu na to, że możliwe są nawroty objawów, nawet po wielu latach, pacjent powinien pozostawać pod stałą kontrolą okulistyczną i opieką neurologiczną.
Każde nagłe pogorszenie widzenia, szczególnie jednostronne, powinno być sygnałem do konsultacji ze specjalistą. Szybka diagnostyka zwiększa szansę na pełny powrót do zdrowia. Do okulisty należy zgłosić się w razie wystąpienia takich objawów jak:
