Wiele chorób oczu rozwija się stopniowo i początkowo może nie powodować wyraźnych dolegliwości. W ich rozpoznawaniu pomocne są specjalistyczne badania pozwalające dokładnie obejrzeć struktury znajdujące się wewnątrz oka. Jednym z nich jest badanie SOCT, które umożliwia uzyskanie szczegółowych obrazów m.in. siatkówki i nerwu wzrokowego. Jest szybkie, bezkontaktowe i nie wymaga ingerencji w tkanki oka.
Tomografia siatkówki SOCT to nowoczesne badanie obrazowe wykorzystujące światło i interferometrię niskiej koherencji do tworzenia przekrojowych obrazów struktur oka.
Skrót OCT pochodzi od angielskiego Optical Coherence Tomography, czyli optycznej koherentnej tomografii. W praktyce okulistycznej stosuje się nowoczesne aparaty spektralne, określane skrótami SD-OCT (Spectral-Domain OCT), przy czym SOCT jest również stosowany w odniesieniu do spektralnej optycznej tomografii koherentnej, a firma Optopol wykorzystuje oznaczenie SOCT w nazwach swoich systemów i oprogramowania.
Spektralna odmiana OCT pozwala uwidocznić poszczególne warstwy siatkówki z rozdzielczością rzędu kilku mikrometrów. Dzięki temu okulista może ocenić ich budowę i grubość oraz wykryć nawet niewielkie zmiany, które trudno byłoby zauważyć podczas standardowego badania okulistycznego. Badanie OCT oka wykorzystuje się przy rozpoznawaniu chorób, kontrolowaniu ich przebiegu, ocenie efektów leczenia, a także w ramach kwalifikacji do zabiegów okulistycznych – pozwala ocenić stan siatkówki i nerwu wzrokowego przed planowaną procedurą.
Lekarz może zlecić badanie SOCT, gdy objawy lub wyniki innych badań wskazują na możliwość występowania zmian w obrębie siatkówki, plamki żółtej albo nerwu wzrokowego. Wykonuje się je również u osób, u których wcześniej rozpoznano chorobę wymagającą regularnego monitorowania.
Wskazaniem do przeprowadzania tomografii siatkówki mogą być m.in.:
Powtarzane badanie SOCT pozwala porównywać wyniki z kolejnych wizyt i ocenić, czy zmiany postępują.
Badanie SOCT oka jest bezbolesne i bezkontaktowe. Pacjent siada przed aparatem, opiera brodę oraz czoło na specjalnych podpórkach, a następnie patrzy na wskazany punkt. W tym czasie urządzenie wykonuje serię skanów. Nie dotyka powierzchni oka i wykorzystuje bezpieczne dla tkanek światło.
Samo wykonanie obrazów trwa zwykle krótko. W niektórych sytuacjach na 15-20 minut przed tomografią siatkówki podaje się krople rozszerzające źrenice. Mogą one przez kilka godzin powodować nieostre widzenie z bliska i większą wrażliwość na światło. Jeśli podczas badania są podawane krople rozszerzające źrenice, to bezpośrednio po badaniu nie należy prowadzić samochodu.
Badanie SOCT umożliwia wykrywanie oraz ocenę wielu nieprawidłowości związanych zbudową struktur oka. Szczególnie istotna jest możliwość dokładnego obrazowania plamki żółtej, czyli centralnej części siatkówki, odpowiedzialnej za ostre widzenie.
Badanie SOCT wykorzystuje się m.in. w diagnostyce:
Badanie SOCT pomaga również ocenić ilość płynu w obrębie lub pod siatkówką, a także obserwować reakcję oka na zastosowane leczenie.
Wynikiem tomografii siatkówki SOCT są szczegółowe skany przedstawiające przekroje badanych struktur. Aparat może również wykonywać pomiary, np. grubości poszczególnych warstw siatkówki czy włókien nerwowych wokół tarczy nerwu wzrokowego. Sam obraz lub wartości liczbowe nie powinny być jednak interpretowane bez uwzględnienia całego obrazu klinicznego. Okulista zestawia wynik z wiekiem pacjenta, objawami, wcześniejszymi badaniami oraz wynikami pozostałych elementów diagnostyki. Szczególnie wartościowe może być porównanie kilku badań wykonanych w różnych odstępach czasu.
Badanie SOCT jest nieinwazyjne i może być wykonywane u zdecydowanej większości pacjentów. Nie wiąże się z ekspozycją na promieniowanie jonizujące, dlatego nie ma typowych przeciwwskazań charakterystycznych np. dla niektórych badań radiologicznych. Uzyskanie dobrej jakości obrazu może być utrudnione, gdy ośrodki optyczne oka nie są przejrzyste, np. przy zaawansowanej zaćmie, zmętnieniach ciała szklistego lub rogówki, a także w przypadku trudności z utrzymaniem nieruchomego spojrzenia.
O możliwości wykonania tomografii siatkówki i wartości diagnostycznej uzyskanego obrazu w konkretnej sytuacji decyduje lekarz.
Optical Coherence Tomography, https://eyewiki.org/Optical_Coherence_Tomography, (dostęp: 09.09.2026)
Spectral optical coherence tomography (SOCT) in diagnosis of diseases of macula–own results, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16883956/, (dostęp: 09.09.2026)
Ophthalmic imaging by spectral optical coherence tomography, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15364223/, (dostęp: 09.09.2026)
Optical coherence tomography, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1957169/, (dostęp: 09.09.2026)
Optical coherence tomography: A guide to interpretation of common macular diseases, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5778576/, (dostęp: 09.09.2026)
Każda podróż rozpoczyna się od jednego kroku. Zauważalna poprawa komfortu Twojego życia rozpoczyna się od bezbolesnej i niezobowiązującej konsultacji. Dowiedz się więcej, żeby wyraźniej zobaczyć problem. Widzimy się w Eyemed.
