Nowoczesna okulistyka wykorzystuje lasery zarówno w diagnostyce, jak i leczeniu różnych chorób oczu. Jednym z urządzeń stosowanych podczas krótkich, małoinwazyjnych procedur jest laser YAG. Pozwala lekarzowi precyzyjnie oddziaływać na wybrane struktury oka bez wykonywania klasycznego cięcia chirurgicznego. Technologia ta znajduje zastosowanie m.in. w leczeniu zaćmy wtórnej oraz niektórych postaci jaskry.
Osoby kierowane na zabieg z użyciem lasera YAG często zastanawiają się, czym on właściwie jest i na czym polega jego działanie. W okulistyce wykorzystuje się przede wszystkim laser Nd:YAG, czyli laser neodymowo-yagowy, który emituje światło o długości fali 1064 nm. Emituje on krótkie impulsy światła o dużej energii, które lekarz może skierować dokładnie na wybraną strukturę oka. W miejscu działania wiązki dochodzi do zjawiska nazywanego fotodysrupcją. W dużym uproszczeniu pozwala to rozdzielić tkankę lub wykonać w niej niewielki otwór bez używania skalpela. Dzięki temu laser YAG umożliwia przeprowadzenie precyzyjnych zabiegów bez klasycznej operacji i związanej z nią rany chirurgicznej.
Najważniejszymi zastosowaniami lasera Nd:YAG są kapsulotomia i irydotomia.
Pierwszy z nich – kapsulotomia – wykonywany jest u części pacjentów, u których po zabiegu usunięcia zaćmy dochodzi z czasem do zmętnienia tylnej torebki soczewki. Stan ten bywa potocznie nazywany zaćmą wtórną, choć nie jest nawrotem choroby – zaćma nie może powrócić po usunięciu naturalnej soczewki. Zmętnieniu ulega cienka błona utrzymująca wszczepiony implant na swoim miejscu. Laser tworzy w niej niewielki otwór w osi widzenia, dzięki czemu światło może ponownie swobodnie docierać do siatkówki.
Drugim zastosowaniem lasera YAG jest irydotomia, wykonywana przede wszystkim przy wąskim lub zamykającym się kącie przesączania. Lekarz tworzy niewielki otwór w tęczówce, aby poprawić przepływ cieczy wodnistej i zmniejszyć ryzyko niebezpiecznego wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego.
W praktyce lasery YAG wykorzystuje się m.in. w przypadku:
Przygotowanie rozpoczyna się od badania okulistycznego i zakwalifikowania pacjenta do odpowiedniej procedury. Lekarz ocenia struktury oka, a zakres diagnostyki dobiera do rodzaju choroby oraz planowanego leczenia. Warto poinformować go o przyjmowanych lekach i innych chorobach oczu.
Bezpośrednio przed zabiegiem do oka podawane są specjalne krople – w zależności od procedury mogą służyć m.in. do znieczulania powierzchni oka lub przygotowania źrenicy. Jeśli zastosowano krople rozszerzające źrenice, po wizycie widzenie może przez pewien czas pozostawać niewyraźne. W takiej sytuacji nie należy prowadzić samochodu do czasu odzyskania prawidłowego widzenia.
Procedura jest wykonywana ambulatoryjnie. Zabieg trwa kilkanaście sekund, chociaż cała procedura z przygotowaniem i kontrolą trwa dłużej.
Pacjent zajmuje miejsce przed urządzeniem przypominającym lampę szczelinową, opiera brodę i czoło na podpórkach, a następnie patrzy we wskazanym kierunku. Lekarz może przyłożyć do znieczulonego oka specjalną soczewkę ułatwiającą precyzyjne skierowanie wiązki.
Dalszy przebieg zabiegu zależy od wskazania. Podczas kapsulotomii laser YAG wykonuje otwór w zmętniałej tylnej torebce soczewki, natomiast podczas irydotomii – w tęczówce. Pacjent może widzieć błyski światła i słyszeć charakterystyczne odgłosy działania aparatu. Po zakończeniu procedury lekarz zwykle kontroluje oko, w tym ciśnienie wewnątrzgałkowe.
Zabiegi wykonywane za pomocą lasera Nd:YAG są zazwyczaj bezbolesne lub wiążą się jedynie z niewielkim, krótkotrwałym dyskomfortem. Stosowane przed procedurą krople znieczulają powierzchnię oka, dlatego w zdecydowanej większości przypadków nie jest potrzebne znieczulenie ogólne.
Zabieg okulistyczny z wykorzystaniem lasera YAG nie wymaga klasycznego nacinania oka. Po jego zakończeniu pacjent może wrócić do domu tego samego dnia. Przejściowo mogą wystąpić zamglone widzenie lub większa wrażliwość na światło.
Możliwość zastosowania lasera YAG w okulistyce lekarz ocenia indywidualnie. Przeszkodą mogą być m.in. sytuacje, w których nie można odpowiednio uwidocznić struktur wymagających zabiegu laserem, niektóre aktywne stany zapalne oka lub brak możliwości bezpiecznego wykonania konkretnej procedury.
Rodzaj możliwych powikłań również zależy od przeprowadzanego zabiegu. Mogą wystąpić:
Niektóre powikłania są charakterystyczne dla konkretnej procedury. W rzadkich przypadkach po kapsulotomii może dojść np. do obrzęku plamki lub odwarstwienia siatkówki. Dlatego po zabiegu z użyciem lasera YAG należy ściśle przestrzegać zaleceń okulisty, a nagłe pogorszenie widzenia, silny ból, liczne nowe męty lub wrażenie zasłony przesuwającej się przez pole widzenia wymagają pilnej konsultacji.
Posterior Capsule Opacification, https://eyewiki.aao.org/Posterior_Capsule_Opacification, (dostęp: 09.09.2026)
Zaćma – objawy, operacja i zalecenia po zabiegu. Kiedy wraca widzenie?, prof. dr hab. med. Wojciech Omulecki, https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/chorobyoczu/chorobysoczewki/73341,zacma-objawy-operacja-i-zalecenia-po-zabiegu-kiedy-wraca-widzenie, (dostęp: 09.09.2026)
Cataract, https://eyewiki.aao.org/Cataract, (dostęp: 09.09.2026)
https://www.journalsmededu.pl/index.php/ophthatherapy/article/view/3115 (dostęp: 09.09.2026)
Każda podróż rozpoczyna się od jednego kroku. Zauważalna poprawa komfortu Twojego życia rozpoczyna się od bezbolesnej i niezobowiązującej konsultacji. Dowiedz się więcej, żeby wyraźniej zobaczyć problem. Widzimy się w Eyemed.
