Czy istnieje konkretna minimalna liczba dioptrii, od której okulary stają się koniecznością? Nie do końca. O potrzebie korekcji decyduje nie tylko wielkość wady, ale również jej rodzaj, wiek osoby, ostrość widzenia, wykonywane czynności oraz odczuwane dolegliwości. Dlatego na pytanie „od jakiej wady trzeba nosić okulary?” nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich. Niewielka wada u jednej osoby może pozostać niemal niezauważalna, a u innej utrudniać pracę, naukę czy prowadzenie samochodu.
Przy krótkowzroczności i nadwzroczności stosuje się różne progi nasilenia wady, dlatego trudno mówić o jednej wspólnej skali. W przypadku krótkowzroczności przyjmuje się zwykle podział na wadę niską (do -3,00 D), umiarkowaną (od -3,25 do -6,00 D) oraz wysoką (powyżej -6,00 D). Dla nadwzroczności progi są inne, a o wadzie niskiej mówi się zazwyczaj do około +2,00 D, o umiarkowanej od +2,25 do +5,00 D, a o wysokiej powyżej +5,00 D. Nawet niewielka wada, mieszcząca się w dolnym przedziale, może u części osób powodować zamazywanie obrazu, bóle głowy czy zmęczenie wzroku, a inne z kolei będą ją w stanie kompensować, wręcz nie zdając sobie sprawy z jej istnienia. Z drugiej strony osoba z wadą umiarkowaną lub wysoką nie zawsze wymaga korekcji przez cały dzień. To, czy i kiedy potrzebna jest stała korekcja, ustala się indywidualnie, biorąc pod uwagę nie tylko liczbę dioptrii, ale też odczuwane dolegliwości i charakter wykonywanych czynności.
Wadę wzroku można skorygować na kilka sposobów. Najbardziej podstawowe to okulary korekcyjne oraz soczewki kontaktowe – oba rozwiązania nie ingerują w strukturę oka i mogą być dobierane praktycznie już od wieku wczesnodziecięcego, pod warunkiem regularnej kontroli u specjalisty.
Dla osób dorosłych ze stabilną wadą wzroku dostępne są również zabiegi chirurgii refrakcyjnej, takie jak laserowa korekcja wzroku (LKW) czy wszczepienie soczewek fakijnych. W przypadku laserowej korekcji wzroku zabieg jest zazwyczaj rozważany u osób po 21. roku życia, u których wada refrakcji pozostaje stabilna.
LKW polega na trwałej zmianie krzywizny rogówki i pozwala na znaczne ograniczenie lub całkowitą rezygnację z dotychczasowej korekcji. Soczewki fakijne stanowią alternatywę w sytuacjach, gdy laserowa korekcja wzroku nie jest możliwa, np. przy zbyt dużej wadzie lub zbyt cienkiej rogówce.
O tym, która metoda korekcji będzie odpowiednia w konkretnym przypadku, decyduje zawsze specjalista po przeprowadzeniu pełnego badania okulistycznego.
Przy krótkowzroczności okulary mogą być przydatne już przy niewielkich wartościach, np. -0,25 czy -0,5 D, szczególnie gdy pacjent zauważa pogorszenie widzenia w dali. Nie oznacza to jednak, że każda osoba z takim wynikiem musi nosić je przez cały dzień.
Przy małej krótkowzroczności okulary bywają przydatne głównie podczas:
Jednocześnie wraz ze wzrostem krótkowzroczności potrzeba stałej korekcji zazwyczaj staje się większa. Przykładowo już przy -2 D odczytanie numeru autobusu czy napisów na billboardzie bez okularów może sprawiać wyraźną trudność.
Nadwzroczność wymaga nieco innego podejścia, ponieważ oko może częściowo kompensować wadę za pomocą procesu zwanego akomodacją. Dotyczy to zwłaszcza osób w młodym wieku, u których symptomy bywają mniej zauważalne. Ale z wiekiem objawy nadwzroczności mogą się nasilać. Z tego powodu pacjent może nie tylko odczuwać trudności z utrzymaniem ostrości podczas pracy z bliska, lecz także zmęczenie oczu lub bóle głowy.
Zastanawiając się, od jakiej wady okulary są potrzebne przy nadwzroczności, trzeba więc uwzględnić zarówno liczby dioptrii, jak i występujące objawy. Przy niewielkich „plusach” okulary mogą być zalecane tylko do określonych czynności, natomiast większa wada częściej wymaga regularnej korekcji.
W przypadku astygmatyzmu również nie istnieje jedna graniczna wartość cylindra, po której przekroczeniu każdy musi zakładać okulary. Szacuje się, że astygmatyzm może dotykać nawet połowy dorosłej populacji, z czego znaczna część nie zdaje sobie z tego sprawy z uwagi na niewielkie jego nasilenia. Z drugiej strony u części osób nawet niewielki astygmatyzm może powodować rozmazanie konturów, zmęczenie oczu czy bóle głowy. Znaczenie ma również oś astygmatyzmu – to znaczy kierunek ustawienia korekcji – oraz współwystępowanie krótkowzroczności lub nadwzroczności. Dlatego odpowiedzi na pytanie „od jakiej wady nosić okulary?” nie należy szukać wyłącznie w liczbie dioptrii, ale u specjalisty. O potrzebie korekcji i jej rodzaju zawsze powinien decydować specjalista (optometrysta, lekarz okulista) na podstawie pełnego badania wzroku.
U najmłodszych pacjentów zasady dobierania korekcji różnią się od tych stosowanych u dorosłych. Układ wzrokowy dziecka nadal się rozwija, dlatego nieskorygowana wada może wpływać na rozwój prawidłowego widzenia. Szczególnego znaczenia nabiera korekcja przy większej nadwzroczności, krótkowzroczności, astygmatyzmie czy różnowzroczności, a także przy zezie i ryzyku niedowidzenia.
Nie należy samodzielnie oceniać, czy niewielka wartość na recepcie oznacza, że dziecko może obyć się bez okularów. O tym, od jakiej wady trzeba nosić okulary, powinien decydować specjalista, szczególnie w przypadku młodych pacjentów, u których można również rozważyć zastosowanie metod kontroli krótkowzroczności, w tym specjalnych soczewek okularowych lub kontaktowych.
Warto pamiętać, że skuteczną alternatywą dla okularów są soczewki kontaktowe. Można je stosować u dzieci odpowiednio dobranych do wieku i możliwości bezpiecznej, higienicznej pielęgnacji soczewek, przy odpowiednim wsparciu rodziców.
Mała wada nie zawsze oznacza konieczność stałego noszenia okularów, ale nie powinna być automatycznie ignorowana. Warto obserwować jej przebieg i kontrolować wzrok zgodnie z zaleceniami specjalisty – okulisty lub optometrysty. Nawet niewielka wada może bowiem obniżać komfort podczas codziennej pracy przy komputerze, prowadzenia samochodu czy patrzenia w dal.
Potrzebę wykonania badania wzroku mogą sugerować zarówno problemy z ostrością obrazu, jak i mniej oczywiste dolegliwości. Do sygnałów, które mogą świadczyć o potrzebie noszenia okularów, należą m.in.:
Nie warto więc czekać, aż wada osiągnie określoną liczbę dioptrii. Jeśli pojawiają się niepokojące objawy, najlepszym rozwiązaniem jest badanie wzroku, które pozwoli ustalić rodzaj i wielkość wady oraz dobrać odpowiednią korekcję.
https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/wadywzroku/83545,astygmatyzm-niezbornosc
https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/wadywzroku/74691,nadwzrocznosc
Każda podróż rozpoczyna się od jednego kroku. Zauważalna poprawa komfortu Twojego życia rozpoczyna się od bezbolesnej i niezobowiązującej konsultacji. Dowiedz się więcej, żeby wyraźniej zobaczyć problem. Widzimy się w Eyemed.
