Daltonizm, potocznie nazywany ślepotą barw, często bywa mylnie utożsamiany z całkowitą niezdolnością do rozpoznawania kolorów. Tymczasem większość osób dotkniętych tą przypadłością widzi kolory, choć inaczej niż osoby z prawidłową zdolnością do ich rozróżniania. Co więcej, wielu daltonistów nie zdaje sobie sprawy z tego, że ich widzenie kolorów odbiega od normy. Czym dokładnie jest daltonizm, jakie są jego objawy i czy można go leczyć? O tym przeczytasz w naszym artykule.
Daltonizm to rodzaj wady wzroku związany z utrudnionym postrzeganiem barw. Występuje zdecydowanie częściej u mężczyzn niż u kobiet. W większości przypadków zaburzenie ma podłoże genetyczne. Zazwyczaj ujawnia się już we wczesnym dzieciństwie, choć wiele osób przez długi czas nie zdaje sobie sprawy z jego istnienia.
Objawy daltonizmu zwykle polegają na trudnościach z odróżnianiem kolorów. Najczęściej spotykane jest mylenie barw czerwonej i zielonej, choć mogą też występować problemy z rozpoznawaniem innych kolorów. Osoby z tą wadą wzroku mogą widzieć niektóre barwy jako mniej intensywne: mogą one wydawać się mniej żywe lub bardziej zblakłe.
Daltonizm w większości przypadków nie wiąże się z innymi zaburzeniami widzenia – daltoniści mają prawidłową ostrość wzroku i nie odczuwają innych dolegliwości okulistycznych. Wyjątek stanowi najrzadszy rodzaj daltonizmu, czyli monochromatyzm. Całkowite zniesienie widzenia barw zwykle wiąże się ze zmniejszoną ostrością wzroku.
Daltonizm najczęściej ma podłoże genetyczne i jest dziedziczony w sposób sprzężony z płcią. Z tego powodu znacznie częściej występuje u mężczyzn niż u kobiet. Geny odpowiedzialne za postrzeganie barw znajdują się na chromosomie X, dlatego jeśli mężczyzna odziedziczy wadliwy gen, niemal zawsze będzie daltonistą.
Jednak daltonizm nie zawsze musi być wrodzony. Zaburzenie widzenia barw może pojawić się w wyniku:
Łagodna wersja daltonizmu nie powoduje problemów z codziennym funkcjonowaniem. Choć osoby z tą wadą wzroku widzą kolory nieco inaczej niż osoby z prawidłowym postrzeganiem barw, w większości przypadków potrafią dostosować się do swoich ograniczeń. Należy jednak pamiętać, że wszystko zależy od poziomu zaawansowania problemu.
Trudności mogą pojawić się w sytuacjach wymagających precyzyjnego rozpoznawania kolorów – jak na przykład wybór ubrań czy wystrój pomieszczenia. Daltoniści często wypracowują własne sposoby radzenia sobie z wyzwaniami. Przykładowo, zapamiętują ułożenie świateł na sygnalizatorze, mimo że nie odróżniają ich kolorów.
Pomocne mogą być także specjalne okulary korekcyjne i filtry. Choć nie leczą one daltonizmu, mogą poprawić rozróżnianie barw i zwiększyć komfort życia.
Częściowe lub całkowite zaburzenia widzenia mogą ograniczać wykonywanie niektórych zawodów, zwłaszcza gdy praca polega na prowadzeniu pojazdów (samochodu, pociągu, samolotu). Co istotne, w Polsce osoba z daltonizmem może uzyskać prawo jazdy kategorii B, jednak nie może zostać kierowcą zawodowym. Wymogi te wynikają z troski o bezpieczeństwo – to raczej zrozumiałe.
Przeciwwskazania dotyczą także profesji wymagających precyzyjnego rozróżniania kolorów, takich jak grafik, fotograf, drukarz czy chemik. Stwierdzenie daltonizmu przez lekarza może oznaczać również brak możliwości wykonywania zawodów mundurowych. Daltonizm może być przeszkodą w takich profesjach jak: policjant, żołnierz czy strażak.
Daltonizm można całkowicie wyleczyć: MIT
Aktualnie nie ma skutecznego lekarstwa na daltonizm wrodzony. Osoby z tą przypadłością żyją normalnie, stopniowo ucząc się adaptować do swojego stanu. Dodajmy, że daltonizm nie jest chorobą, więc nie można mówić o jego leczeniu.
Istnieją okulary i soczewki dla daltonistów: FAKT
W przypadku utrudnionego postrzegania kolorów można korzystać ze specjalnych okularów lub soczewek korygujących widzenie barw.
Można wyzdrowieć z daltonizmu nabytego: FAKT
Daltonizm może wynikać z chorób oczu. Jeżeli wynika np. z zaćmy, zastosowanie zaawansowanych technik mikrochirurgicznych (usunięcie zmętniałej soczewki i zastąpienie jej nową) może pomóc odzyskać odpowiednią percepcję barw.
Jak już wspomnieliśmy, największą rolę w powstawaniu daltonizmu odgrywa dziedziczenie. Jest on wynikiem zaburzeń w budowie fotoreceptorów siatkówki, a przyczyną problemu są uszkodzone geny odpowiedzialne za kodowanie odpowiednich barwników wzrokowych.
Daltonizm jest dziedziczony autosomalnie jako cecha sprzężona z genami znajdującymi się na chromosomie X. Rodzice mogą zatem przekazać tę wadę swojemu potomstwu.
