Każdy z nas, zaczytany nocny marek, pracownik wpatrzony w ekran do późna czy student w sesji, choć raz odczuł, czym jest astenopia, czyli zmęczenie oczu. Objawy astenotopii, takie jak uczucie suchości oczu, światłowstręt czy łzawienie, mimo że nie stanowią poważnego zagrożenia dla zdrowia, istotnie wpływają na nasze samopoczucie i codzienne funkcjonowanie. Zmęczenie oczu na szczęście nie różni się wiele od innych rodzajów zmęczenia, najskuteczniejszą terapią jest odpoczynek i zachowywanie prawidłowej higieny pracy.
Współcześnie astenopia najczęściej jest wywołana zbyt długim patrzeniem w jasne ekrany oraz rzadkim mruganiem, więc u większości zmęczenie oczu objawia się uczuciem suchości, pieczenia lub piasku pod powiekami. Częstym objawem jest również tępy ból za gałkami ocznymi i ból głowy w okolicy skroni. Naturalną reakcją oczu na przesuszenie jest produkcja łez, stąd typowym objawem w astenotopii jest łzawienie. Zmęczenie oczu może również doprowadzić do zaburzeń widzenia, takich jak niewyraźne widzenie i zamazywanie obrazu.
Ludzkie oko rejestruje ostry obraz dzięki światłu, zdolności do akomodacji oraz pracy mięśni poruszających gałką oczną. Przemęczenie każdej z tych składowych może doprowadzić do objawów astenopii:
– Zbyt duża lub mała ilość światła, a nawet nieprawidłowa barwa zastosowanego oświetlenia przy przedłużonej ekspozycji może spowodować zmęczenie oczu.
– Mięsień rzęskowy w oku odpowiada za zdolność do akomodacji, czyli widzenia zarówno z bliska, jak i z daleka. Zbyt długie patrzenie na blisko położone obiekty, jak książka czy ekran smartfonu, może prowadzić do tak zwanego zmęczenia akomodacyjnego i objawów astenopii.
– Mięśnie gałkoruchowe umożliwiają nam spoglądanie w różnych kierunkach i tak jak każde inne mięśnie w naszym ciele męczą się, jeśli używamy ich zbyt intensywnie.
Ryzyko wystąpienia zmęczenia oczu jest większe u osób, które mają wady refrakcji, zbyt krótko śpią lub mają nieprawidłowo dobraną korekcję wzroku.
Podstawą zapobiegania przemęczeniu wzroku jest przestrzeganie zasad higieny wzroku. Łatwą do zapamiętania metodą na odpoczynek dla oczu jest reguła 20-20-20, która polega na odrywaniu wzroku od ekranu czy książki co 20 minut i spoglądania na obiekt oddalony o 20 metrów przez 20 sekund.
Podstawową metodą ochrony oka jest mruganie, które umożliwia oczyszczenie i nawilżenie gałki ocznej. Podczas wytężonej pracy nasza częstotliwość mrugania potrafi spaść nawet dwukrotnie! Warto w trakcie pracy świadomie myśleć o tym, żeby częściej mrugać, a jeśli wystąpią objawy przemęczenia wzroku i suchości trzeba zastosować sztuczne łzy.
Jednym z najłatwiejszych sposobów na zmniejszenie ryzyka astenopii jest zadbanie o odpowiednie, przyjazne dla oczu oświetlenie przy pracy. Dbanie o ogólne zdrowie i kondycję jest ważnym elementem zapobiegania przemęczeniu wzroku.
Praca przy komputerze jest jedną z najczęstszych przyczyn objawów przemęczenia wzroku. Objawy przemęczenia wzroku występujące po wielu godzinach pracy przy monitorze, określamy jako Computer Vision Syndrome (CVS), czyli zespół widzenia komputerowego. Według analiz, średnio aż 66% ludzi na świecie doświadcza objawów CVS.
Skuteczna walka z astenopią zaczyna się od świadomości, że problem istnieje i czym jest wywołany. W dobie wszechobecnych ekranów wiele osób ignoruje pierwsze objawy zmęczenia wzroku, uznając je za coś normalnego. Tymczasem to właśnie szybka reakcja i wdrożenie prostych zasad pozwala zminimalizować dolegliwości i chronić wzrok.
Współcześnie nawet najmłodsze dzieci często spędzają wiele czasu przed ekranami, dlatego zespół widzenia komputerowego (CVS) staje się coraz bardziej powszechny w tej grupie. Starsze dziecko czy nastolatek poskarży się na objawy przemęczenia wzroku, ale u kilkuletnich maluchów, żeby je rozpoznać warto zwrócić uwagę na takie zachowania, jak: częste pocieranie i mrużenie oczu czy zbliżanie twarzy do ekranu. Amerykańscy pediatrzy zalecają wprowadzanie ekranów do życia dziecka nie wcześniej niż po 18 miesiącu życia. Dzieci w wieku 2-5 lat powinny spędzać przed ekranami najwyżej 1 godzinę dziennie. Ze starszymi dziećmi należy rozmawiać o prawidłowej higienie wzroku podczas korzystania z komputera, a także zadbać o odpowiednią ilość snu oraz aktywności fizycznej.
