Dziś wiemy już, że każdy z nas widzi kolory nieco inaczej. To, co dla jednych jest turkusem, dla innych może być miętą. Jest to całkowicie normalne. Istnieją jednak choroby, w których występują zaburzenia rozpoznawania kolorów. Do diagnostyki tych schorzeń używa się najczęściej tablic Ishihary.
Tablice Ishihary to jedno z najpowszechniej stosowanych narzędzi służących do wykrywania zaburzeń rozpoznawania barw, takich jak np. daltonizm. Test składa się z 38 lub 24 kolorowych tablic, zawierających liczby, w wersji dla dorosłych lub wzory dla dzieci. Zadaniem osoby badanej jest odczytać znaki z tablic. W przypadku zaburzeń widzenia barw dostrzeżenie niektórych elementów staje się niemożliwe. Dzięki swojej prostocie i skuteczności tablice Ishihary od ponad 100 lat są wykorzystywane w gabinetach okulistycznych.
Działanie tablic Ishihary, inaczej nazywanych tablicami pseudoizochromatycznymi, opiera się na różnicy w tym, jak widzi zdrowa osoba, a jak osoba z zaburzeniami rozpoznawania barw. Każda tablica zawiera mozaikę kolorowych kropek w różnych odcieniach, które tworzą konkretne kształty. Zadaniem pacjenta jest prawidłowo odczytać przedstawioną na tablicy liczbę lub wzór.
Określenie tablic jako „pseudoizochromatyczne” oznacza, że kolory zastosowane w tablicach mają dla osób z zaburzeniami widzenia barw tę samą lub bardzo podobną jasność i nasycenie, przez co zlewają się ze sobą. Osoby z zaburzeniami rozpoznawania kolorów nie są w stanie dostrzec różnic w barwach i prawidłowo odczytać wzoru z tablicy. Zależnie od tego, których tablic nie udało się prawidłowo przeczytać, osoba przeprowadzająca badanie może stwierdzić, jakich kolorów pacjent nie dostrzega. Dzięki temu prostemu mechanizmowi test pozwala szybko wychwycić nieprawidłowości w widzeniu barwnym.
Test Ishihary stosuje się przede wszystkim u osób, u których istnieje podejrzenie zaburzeń rozpoznawania barw. Badanie wykonuje się również rutynowo w ramach badań profilaktycznych w medycynie pracy, zwłaszcza w zawodach wymagających prawidłowego widzenia barw np. kierowców, pilotów, elektryków, grafików czy operatorów maszyn. Test ten może być także częścią kwalifikacji zdrowotnej do szkół mundurowych lub technicznych.
Dla dzieci i osób niepiśmiennych stosuje się specjalne wersje testu, zawierające nie cyfry, lecz proste kształty lub linie. Test Ishihary jest prosty, nieinwazyjny i może być wykonany u każdego, niezależnie od wieku, stanu zdrowia czy poziomu wykształcenia.
Pełny test Ishihary polega na odczytaniu 38 tablic. Przyjmuje się, że pomyłka w 4 lub więcej tablicach oznacza zaburzenia rozpoznawania barw. W praktyce często stosuje się test przesiewowy, w którym pacjent odczytuje 24 tablice. W przypadku tej krótszej wersji za normę uznaje się maksymalnie 2 błędy.
Test Ishihary jest testem przesiewowym, co oznacza, że nieprawidłowy wynik testu pozwala stwierdzić, że pacjent ma zaburzenia rozpoznawania barw, ale nie pozwala na postawienie diagnozy konkretnej choroby. Dlatego wyniki badania interpretuje lekarz, a diagnoza jest stawiana dopiero na podstawie wywiadu medycznego i ewentualnych badań dodatkowych.
Test z tablicami Ishihary można wykonać w wielu miejscach, przede wszystkim w gabinetach okulistycznych oraz u optometrystów, gdzie stanowi część kompleksowego badania wzroku. Badanie to jest również często przeprowadzane w przychodniach medycyny pracy, zwłaszcza w przypadku osób ubiegających się o zatrudnienie w zawodach wymagających prawidłowego rozróżniania barw.
W niektórych szkołach test na daltonizm jest wykonywany u dzieci w ramach badań przesiewowych. W Internecie dostępne są również wersje testu Ishihary online, jednak należy pamiętać, że mają one jedynie orientacyjny charakter, ponieważ zgodnie z wytycznymi badanie nie powinno być przeprowadzane z użyciem ekranu. Dla uzyskania rzetelnego rezultatu i ewentualnej dalszej diagnostyki warto wykonać test w profesjonalnym gabinecie okulistycznym.
