Ciąża to czas wielu zmian w organizmie przyszłej mamy. Większość kobiet spodziewa się rosnącego brzucha, porannych nudności czy spuchniętych stóp, ale niektóre zmiany trudniej zauważyć, szczególnie w początkowych etapach ciąży, gdy objawy nie są jeszcze wyraźne. Więc jak to właściwie jest z oczami? Czy ciąża wpływa na wzrok?
Właściwie nie ma dwóch takich samych ciąż, każda kobieta przechodzi ten stan trochę inaczej. Niektóre panie w ogóle nie doświadczają porannych nudności, inne cierpią z tego powodu przez całą ciążę. Podobnie jest ze wzrokiem. Wiele kobiet może nie odczuć wpływu ciąży na wzrok, szczególnie jeśli nigdy wcześniej nie miały problemów okulistycznych. U innych mogą wystąpić zaburzenia widzenia lub zaostrzenie wcześniejszych problemów okulistycznych, które występowały już przed ciążą. Na szczęście w większości przypadków zmiany są niewielkie i ustępują po porodzie
Za najważniejsze zmiany w czasie ciąży odpowiedzialne są hormony, głównie estrogeny i progesteron. Hormony te wpływają na gospodarkę wodno-elektrolitową, co może prowadzić do zwiększonego zatrzymywania wody w organizmie. Większość kobiet zauważa to zjawisko w postaci puchnących palców czy stóp, ale obrzęk może dotyczyć także rogówki. Pogrubienie i zmiana jej krzywizny mogą powodować przejściową krótkowzroczność, nasilenie już istniejącej wady, a najczęściej nietolerancję soczewek kontaktowych. Objawy te zwykle ustępują po porodzie.
Szczególną uwagę na oczy powinny zwrócić kobiety chorujące na cukrzycę. Hormony ciążowe mogą zwiększać ryzyko obrzęku plamki i pojawiania się wysięków. W przypadku retinopatii cukrzycowej ciąża może przyspieszyć rozwój zmian, dlatego pacjentki z cukrzycą powinny być objęte regularną opieką okulistyczną już od początku ciąży.
Do częstych dolegliwości należy również zespół suchego oka. Wiele kobiet doświadcza w tym okresie uczucia „piasku pod powiekami”, pieczenia, łzawienia czy światłowstrętu. Objawy te wynikają głównie ze zmniejszenia produkcji warstwy lipidowej filmu łzowego, co prowadzi do szybszego odparowywania łez i zaburzeń nawilżenia powierzchni oka. Choć uciążliwe, objawy te zazwyczaj ustępują po zakończeniu ciąży lub mogą być łagodzone preparatami sztucznych łez.
W większości przypadków zmiany w narządzie wzroku w ciąży są łagodne i krótkotrwałe, ale warto obserwować swoje oczy i reagować na niepokojące zmiany. Jeśli pojawi się nagłe pogorszenie ostrości widzenia, podwójne widzenie, błyski, mroczki lub ból oka, nie warto tego bagatelizować. Każdy z tych objawów powinien być skonsultowany z okulistą.
Na co dzień warto zadbać o nawilżenie oczu, pomocne mogą być bezpieczne w ciąży krople nawilżające, tzw. sztuczne łzy, najlepiej bez konserwantów.
Jeśli używasz soczewek kontaktowych, a zaczynają one sprawiać dyskomfort, rozważ tymczasową zamianę na okulary. Nie zaleca się modyfikacji stosowanej korekcji w okresie ciąży, ponieważ zmiany zwykle ustępują samoistnie po porodzie.
Pamiętaj także, że w ciąży nie wykonuje się laserowej korekcji wzroku ani niektórych procedur diagnostycznych. Dlatego jeśli jesteś w ciąży i masz w planie zabiegi okulistyczne, porozmawiaj o tym z lekarzem.
Wiele pań z wadą wzroku zastanawia się, czy będzie to stanowiło przeszkodę do porodu siłami natury. Przez lata panowało przekonanie, że kobiety z krótkowzrocznością powinny rodzić wyłącznie przez cesarskie cięcie. Dziś wiemy, że to nieprawda. Sama krótkowzroczność, nawet znacznego stopnia, nie jest przeciwwskazaniem do porodu siłami natury.
W wyjątkowych sytuacjach, na przykład przy poważnych chorobach siatkówki czy zaawansowanej jaskrze, lekarz położnik może rozważyć cesarskie cięcie, ale zawsze po konsultacji z okulistą. Aktualnie wiadomo, że poród naturalny jest najkorzystniejszy, zarówno dla dziecka, jak i dla matki, dlatego choroby okulistyczne rzadko stanowią przeciwwskazanie do porodu siłami natury. Ostateczną decyzję podejmuje położnik, uwzględniając stan narządu wzroku, ogólne bezpieczeństwo matki i dziecka oraz preferencje pacjentki.
