Hipoplazja nerwu wzrokowego to wrodzone zaburzenie rozwoju nerwu, który odpowiada za przekazywanie obrazu z oka do mózgu. W praktyce oznacza to, że nerw wzrokowy jest słabiej rozwinięty, co wpływa na jakość widzenia od najwcześniejszych etapów życia. Stopień nasilenia problemu może być różny – od łagodnych trudności w widzeniu po znaczne ograniczenie ostrości wzroku. Czym jest hipoplazja nerwów wzrokowych, jakie są jej przyczyny i czy istnieją szanse leczenia? Dowiesz się tego z naszego artykułu.
Hipoplazja nerwu wzrokowego (ang. optic nerve hypoplasia, ONH) jest wadą w obrębie narządu wzroku spowodowaną niepełnym wykształceniem się tkanki nerwu. Jej istotą jest nienaturalnie mała tarcza nerwu wzrokowego. Aby nerw prawidłowo funkcjonował, musi mieć odpowiednią grubość i zawierać właściwą liczbę włókien nerwowych. W przypadku hipoplazji włókien jest mniej niż być powinno. W efekcie przekaz sygnałów z oka do mózgu jest ograniczony. Hipoplazja nerwu wzrokowego może dotyczyć jednego oka lub obu jednocześnie. U większości pacjentów wada jest obustronna (ok. 60-70% przypadków). Choroba ta może występować samodzielnie, ale i z wieloma innymi nieprawidłowościami w budowie lub funkcjonowaniu centralnego układu nerwowego.
Nasilenie objawów hipoplazji nerwu wzrokowego jest bardzo zróżnicowane. U niektórych osób powoduje jedynie niewielkie obniżenie ostrości widzenia, u innych może prowadzić do znacznych ograniczeń funkcji wzrokowych już od wczesnego dzieciństwa. Intensywność dolegliwości jest proporcjonalna do rozległości zmian w obrębie nerwu.
Hipoplazja nerwu wzrokowego objawia się w następujący sposób:
Dziecko może mieć również trudności z rozpoznawaniem szczegółów i reagowaniem na bodźce wzrokowe w typowy sposób dla swojego wieku. W najcięższych przypadkach hipoplazja może być tak głęboka, że funkcja wzrokowa jest praktycznie nieobecna.
Hipoplazja nerwów wzrokowych powstaje na etapie życia płodowego, kiedy dochodzi do zaburzeń w kształtowaniu się nerwu wzrokowego. Jednym z powodów mogą być problemy zdrowotne matki, jednak etiologia ONH jest złożona i prawdopodobnie obejmuje współdziałanie czynników genetycznych oraz środowiskowych. Dokładne przyczyny tej wady nie są znane, ale wyróżnia się kilka czynników ryzyka.
Najlepiej udokumentowane są:
Potencjalne czynniki ryzyka, dla których dowody są ograniczone, to:
W wielu przypadkach nie udaje się jednoznacznie wskazać konkretnej przyczyny rozwoju schorzenia.
W diagnostyce hipoplazji nerwu wzrokowego wykorzystuje się wywiad lekarski dotyczący m.in.:
Rozpoznanie tej choroby wymaga również specjalistycznych badań okulistycznych i neurologicznych. Lekarz ocenia zarówno funkcję widzenia, jak i budowę nerwu. W diagnostyce hipoplazji nerwu wzrokowego stosuje się m.in.:
Niezwykle ważne jest również przeprowadzenie badań endokrynologicznych. Hipoplazja nerwu wzrokowego często współistnieje z niedorozwojem przysadki mózgowej i struktur pośrodkowych mózgu, co może to prowadzić do poważnych niedoborów hormonalnych, które zagrażają zdrowiu i życiu dziecka.
Hipoplazja nerwu wzrokowego nie jest wadą, której objawów można się całkowicie pozbyć, ponieważ wynika z trwałej nieprawidłowości rozwojowej. Leczenie ma więc charakter wspierający i rehabilitacyjny. Terapia tej wady skupia się na poprawie czynności oczu oraz korekcji objawów towarzyszących. Celem jest maksymalne wykorzystanie zachowanych możliwości widzenia i poprawa codziennego funkcjonowania.
W leczeniu ONH stosuje się więc m.in. terapię okluzyjną przy współistniejącym niedowidzeniu (zasłanianie lepszego oka w celu stymulacji widzenia w oku słabszym), korekcję optyczną współistniejących wad refrakcji oraz leczenie zeza. W przypadkach, w których ONH towarzyszy dysfunkcja podwzgórzowo-przysadkowa, konieczna jest współpraca z endokrynologiem i odpowiednia hormonoterapia.
Hipoplazja nerwu wzrokowego wymaga szybkiej konsultacji, szczególnie jeśli dotyczy dziecka. Im wcześniej zostanie rozpoznana, tym szybciej można wdrożyć działania wspierające rozwój wzroku.
Do lekarza warto zgłosić się, gdy:
Wczesna diagnoza pozwala lepiej zaplanować terapię.
Źródła:
K. L. Ah-See, J. Chan, Optic Nerve Hypoplasia [w:] American Academy of Ophthalmology Jun 01, 2021.
S. Kaur, S. Jain, H. Sodhi, A. Rastogi, Kamlesh, Optic nerve hypoplasia [w:] Oman Journal of Ophthalmology 2013 May;6(2).
https://www.biotrening.pl/hipoplazja-nerwu-wzrokowego
Soczewki kontaktowe a infekcje oczu – objawy zakażeń, ryzyko i profilaktyka
Czy laserowa korekcja wzroku boli? Dowiedz się więcej o odczuciach podczas zabiegu
Rodzaje zeza u dzieci i dorosłych – przyczyny, odmiany i metody leczenia
Krótkowzroczność a dalekowzroczność – najważniejsze różnice i metody korekcji
